Μόνο τα μάτια μένουν

by Maria Rousakis, Μαρία Ρουσάκη

Ο κόσμος, οι άνθρωποι, όλα αλλάζουν. Όπως τα σύννεφα στον άνεμο, έτσι κι αυτοί λαχταρούν να ταξιδέψουν, να ποτίσουν κάποια γη.

Η ζωή του Περικλή Καλαμάνου φαντάζει προκαθορισμένη από τη μοίρα, ήδη από τη γέννησή του. Ο πρώτος έρωτας στο πρόσωπο της Γιασεμής θα σημαδέψει την καρδιά του, αλλά τα χρόνια είναι δύσκολα, είναι χρόνια πολέμου. Ο Περικλής θα βρεθεί στη γερμανοκρατούμενη Θεσσαλονίκη και θα αναλάβει τον ρόλο του προστάτη και στη συνέχεια του συντρόφου της νεαρής Αλιάννας. Όταν ανακαλύψει τυχαία τα κρυμμένα γράμματα της θείας του, η οποία είχε εξαφανιστεί χρόνια πριν, θα αποφασίσει να αλλάξει ρότα. Aπό το ορεινό χωριό του Ταΰγετου θα ταξιδέψει στην Αθήνα και έπειτα στην άλλη άκρη της Γης.

Στην Αμερική τα όνειρά του θα λάμψουν σαν άστρα στον ουρανό. Όμως τα όνειρα απρόσμενα θα σκορπίσουν, όταν στο διάβα του εμφανιστεί και πάλι η Γιασεμή. Ο Περικλής θα βρεθεί αντιμέτωπος μ’ ένα σκληρό δίλημμα: θα ακολουθήσει το πρόσταγμα της καρδιάς του ή θα μείνει πιστός σε ό,τι του υπαγορεύει η συνείδησή του;

Ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα για τη μετανάστευση και τη φυγή, μέσα από μάτια που επιθυμούν και λησμονούν συνάμα...

344 pages, Paperback

Published January 1, 2016

About the author

Η Μαρία Ρουσάκη γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1974 όμως κατάγεται από την Αλαγονία, Καλαμάτας. Το πρώτο της βιβλίο, «Η Μέλπω η Μοναδική» βραβεύτηκε το 2002 από τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου. Το ίδιο βιβλίο έχει μεταφραστεί στις Η.Π.Α., στην Κορέα και στην Ταϊβάν. Στην Αμερική έχει σημειώσει μεγάλη επιτυχία με τον τίτλο, «Unique Monique» και τιμήθηκε το 2003 με το βραβείο “Oppenheim Toy Portfolio Gold Book Award”. Επίσης, παρουσιάστηκε το βιβλίο στην φημισμένη σειρά της αμερικάνικης καλωδιακής τηλεόρασης, «The Reading Rainbow». Τα βιβλία της «Οι Λεμονιές» και το «Κολυμπώντας στα Βαθιά» ήταν υποψήφια για το Κρατικό Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας (το 2004 και το 2006). Τα παιδικά της μυθιστορήματα «Μια φλόγα στο σκοτάδι – η συγκλονιστική ιστορία της Έλεν Κέλερ», «Ο θησαυρός του Ταϋγέτου», το «Άκου το ρυθμό» και το «Αίνιγμα στο Αιγαίο» ήταν στις βραχείες λίστες των λογοτεχνικών βραβείων «Ο Αναγνώστης» το 2013, 2014, 2015 και το 2016. Η Μαρία Ρουσάκη ήταν περιφερειακή σύμβουλος (Regional Advisor) της SCBWI Greece, του ελληνικού τμήματος της Society of Children’s Book Writers and Illustrators, από το 2010-2014, όπου συμμετείχε σε διεθνής συνέδρια εκπροσωπεύοντας την Ελλάδα. Έχει γράψει πάνω από 45 βιβλία παιδικής λογοτεχνίας και δύο μυθιστορήματα ενηλίκων. Το 2017 ήταν υποψήφια για το βραβείο «Συγγραφέας της Χρονιάς» από το περιοδικό Votre Beaute.

Reviews

[Πάνος Τουρλής · Rating 4 out of 5]

1920, Αφροδίσια Μεσσηνίας, δύσκολες εποχές και δύσκολοι τόποι. Ο Περικλής Καλαμάνος έρχεται στον κόσμο διακινδυνεύοντας τη ζωή της μητέρας του, μια γυναίκα που αγάπησε τον άντρα της αλλά μετά τη γέννα όπου αγγελοκρούστηκε του απαγόρεψε να την ξαναγγίξει. Ο Περικλής γίνεται σημαντικός έμπορος στην περιοχή αλλά ο πόλεμος, η Γιασεμή και η μοίρα θα του αλλάξουν για πάντα τα σχέδια.

Η Μαρία Ρουσάκη έχει ήδη γράψει έξι μυθιστορήματα για παιδιά και τώρα ήρθε η ώρα να χαρίσει το ταλέντο της και στους ενήλικες. Σε γενικές γραμμές έμεινα αρκετά ικανοποιημένος: καλοδουλεμένη ιστορία, ωραίο λεξιλόγιο, ζωντανές σκηνές, σωστοί διάλογοι, καλή ψυχογράφηση χαρακτήρων κλπ. Ένιωσα έντονα την κάθε αδικία, μίσος, αγωνία, ευτυχία, χαρά, πόνο που περιγραφόταν στο μυθιστόρημα. Μου άρεσαν πολύ του κύκλου τα γυρίσματα και το ταξίδι στη ζωή που έκανε ο Περικλής, μόνο και μόνο για να βιώσει καταστάσεις που είχαν ζήσει οι γονείς του νωρίτερα ή για να ξανανιώσει πράγματα που είχαν εξαλειφθεί λόγω των γεγονότων. Επίσης μου άρεσε που στην αρχή κάποιων κεφαλαίων έμπαιναν ευσύνοπτα σε μια μικρή παράγραφο σημαντικά ιστορικά γεγονότα ώστε να ενταχθούμε καλύτερα στην εποχή της αφήγησης χωρίς ούτε η ροή να ανακόπτεται ούτε πολλές πληροφορίες να δίνονται.

Μόνο που δεν μπόρεσα να βρω έναν συνεκτικό δεσμό μεταξύ των περιστατικών που διάλεξε να μας αφηγηθεί η συγγραφέας. Ο Περικλής ξεκινάει από έμπορος στην Καλαμάτα, γνωρίζει ανθρώπους και οικογένειες που τον οδηγούν αλλού κι από κει αλλού με τελικό προορισμό την Αμερική, όπου κλείνει ο κύκλος μιας και ξαναβλέπει τη Γιασεμή, την οποία είχε ερωτευτεί και χάσει την ίδια στιγμή πολλά χρόνια πριν. Γιατί διάβασα λοιπόν αυτήν την ιστορία; Τι είχε στο μυαλό του ο πρωταγωνιστής; Ποιο το ηθικό δίδαγμα από όλες αυτές τις περιπέτειες; Συνήθως οι χαρακτήρες έχουν ένα κίνητρο, έναν σκοπό για να μας αφηγηθούν την ιστορία και μια συνέχεια-συνέπεια. Εδώ ο κεντρικός ήρωας πάει από δω, μετά από κει. Από την άλλη, σκέφτηκα μήπως αυτή ακριβώς είναι η μαγεία του βιβλίου, ότι επιφανειακά μεν ο Περικλής κινείται όπου φυσάει η μοίρα, από την άλλη η συγγραφέας υποδόρια μας δείχνει πόσα πράγματα μπορούν να αλλάξουν στη ζωή κάποιου και να μην αλλοιωθεί σαν άνθρωπος, ή πόσες παραξενιές έχει η μοίρα και πόσες αλλαγές επιφέρει που τελικά μόνο «τα μάτια μένουν». Και μόνο γι’ αυτόν τον προβληματισμό αποδίδω τα εύσημα στη Μαρία Ρουσάκη!

Μια βαλίτσα όνειρα και σχέδια λοιπόν, που στην πορεία της ζωής αδειάζουν ένα ένα, ένα διαφορετικό μυθιστόρημα, με προσωπικό ύφος που ξεχωρίζει από την πρώτη σελίδα και δείχνει ότι η συγγραφέας μπορεί να γράψει και για ενήλικες και μάλιστα με πολύ δυνατό τρόπο!

[Γιώτα Παπαδημακοπούλου · Rating 3 out of 5]

Η Μαρία Ρουσάκη, έπειτα από πολλά χρόνια συγγραφικής παρουσίας στα δρώμενα της παιδικής λογοτεχνίας, τόλμησε φέτος να κάνει το επόμενο βήμα, ν' ασχοληθεί και με την ενήλικη, προσφέροντας ένα μυθιστόρημα αρκετά τρυφερό και συγκινητικό. Επιλέγοντας ν' ακολουθεί ορισμένα ασφαλή -εμπορικά και όχι μόνο- λογοτεχνικά μονοπάτια, μας ταξιδεύει στον τόπο και στο χρόνο, όπου παρακολουθούμε το οδοιπορικό ενός ανθρώπου, που άλλοτε έρμαιο της μοίρας που του κληροδοτήθηκε και άλλοτε αγωνιστής στο ν' αλλάξει το γραμμένο του, περπατάει στο μονοπάτι της ζωής ανακαλύπτοντας τι πραγματικά αυτή σημαίνει, αλλά και ποιος είναι ο δικός του ρόλος μέσα σε αυτήν.

Ο Περικλής Κακλαμάνος θα γεννηθεί το 1920 σ' ένα μικρό χωριό στους πρόποδες του Ταΰγετου, βόρεια της Καλαμάτας. Εκεί θα μεγαλώσει και θα γίνει άντρας, με τον πρώτο έρωτα να κάνει την εμφάνισή του στο πρόσωπο της Γιασεμής, ένας έρωτας που θα λήξει άδικα με φόντο τα σκληρά γεγονότα του πολέμου. Ο δρόμος του θα τον οδηγήσει στην γερμανοκρατούμενη Θεσσαλονίκη αλλά και στην Αθήνα, για να επιστρέψει τελικά στον τόπο που γεννήθηκε. Το ταξίδι του όμως δεν τελειώνει εκεί, αφού μυστικά του παρελθόντος έρχονται στο φως και τον οδηγούν στο να πάρει νέες αποφάσεις. Αποφάσεις που θα τον οδηγήσουν στην άλλη άκρη του κόσμου, στην Αμερική, όπου το όνειρο μπερδεύεται με την πραγματικότητα και η επιθυμία με την προσωπική ηθική.

Αν έπρεπε να χαρακτηρίσουμε με λίγα λόγια το "Μόνο τα μάτια μένουν", τότε θα λέγαμε πως πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που αν και δεν είναι καθόλου πρωτότυπο στην πλοκή του, καταφέρνει με την αμεσότητά του να σε κερδίσει, και με την ειλικρίνεια του συναισθήματός του να σε συγκινήσει. Οι έννοιες του πεπρωμένου και του ονείρου παίζουν βασικό ρόλο στην εξέλιξη των γεγονότων, αφού αν και άκρως αντίθετες, είναι αυτές που επηρεάζουν συνειδήσεις, συναισθήματα, και που οδηγούν τελικά σε αποφάσεις, άλλοτε λογικής και άλλοτε καρδιάς, με μια μικρή υποψία πως η δεύτερη κυριαρχεί στην μεταξύ τους μάχη, αφού η αλήθεια των ανθρώπων φαίνεται στα μάτια και ένα βλέμμα μόνο ίσως και να είναι αρκετό για να ξέρεις, όχι τι θέλεις, αλλά τι πρέπει να πράξεις.

Έχω την αίσθηση, πως περισσότερο από το να πει μια ιστορία που θα εντυπωσιάσει, η συγγραφέας ήθελε ν' αφηγηθεί μία ανθρωποκεντρική ιστορία που θα μας ανάγκαζε να μπούμε στη θέση του πρωταγωνιστή, πράγμα το οποίο συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση, στον απόλυτο βαθμό. Ο Περικλής είναι ένας άντρας γήινος, ρεαλιστικός ως προς την αποτύπωση των συναισθημάτων του, με σκέψεις, όνειρα και προβληματισμούς που θα μπορούσε να κάνει ο καθένας από εμάς. Δεν προσπαθεί να τον εξιδανικεύσει στα μάτια μας, ενώ θα λέγαμε πως η προσέγγιση της ψυχολογίας του, δεδομένου ότι μιλάμε για έναν αντρικό χαρακτήρα δοσμένο μέσα από τα μάτια και την πένα μιας γυναίκας, είναι αρκετά ενδιαφέρουσα και χωρίς μεγάλες αποκλείσεις από το πως πραγματικά σκέφτεται και δρα ένας άντρας.

Προσωπικά είμαι άνθρωπος που στα κοινωνικά μυθιστορήματα, προτιμώ γραφές απλές, άμεσες, γλαφυρές τόσο όσο πρέπει, με τους συγγραφείς να μην καταφεύγουν σε υπερβολές, ακρότητες ή υπερφίαλες περιγραφές. Όλα αυτά είναι στοιχεία που βρήκα στο μυθιστόρημα της κυρίας Ρουσάκη και που τα εκτίμησα. Όσον αφορά την αποτύπωση του ιστορικού σκηνικού στο οποίο εξελίσσονται τα εκάστοτε γεγονότα της αφήγησής της, άλλες φορές ήταν ικανοποιητική, ενώ κάποιες άλλες ένιωσα πως θα ήθελα να μου αναπτύξει ορισμένα πράγματα λίγο περισσότερο, εφόσον η ίδια επέλεξε μια εποχή που ιστορικά προσφέρεται όντας πλούσια σε γεγονότα που σημάδεψαν τον τόπο μας. Παρ' όλα ταύτα, το "Μόνο τα μάτια μένουν", είναι μια ιστορία για την φυγή, τον πόνο, τον ξεριζωμό, τα όνειρα που διατηρούνται ζωντανά κόντρα σε όλους και όλα, που επιτυγχάνει τον σκοπό της. Να συγκινήσει τον αναγνώστη αρκετές φορές, αλλά και να τον προβληματίσει ακόμα περισσότερο, βάζοντάς τον σε ένα προσωπικό δίλημμα.

[Μέριλιν · Rating 3 out of 5]

Όταν το ξεκίνησα έβριζα. Νόμιζα ότι θα διαβάσω άλλον έναν πολτό που δεν το έχει γράψει η φερόμενη συγγραφέας. Και αυτό διότι ξεκινάει με ιστορικά δεδομένα, μία ιδιαίτερα αγαπημένη μέθοδος των αόρατων συγγραφέων. Ανοίγουν την ιστορία και λένε "χχχμμμμμ, να κάτι που μπορεί να μάθουν όσοι διαβάσουν αυτό το έργο, να τους μείνει κάτι γιατί από μυθοπλασία γάμησέ τα¨. Ευτυχώς όμως η πορεία της ιστορίας έδειξε ότι οι αρχικές μου υποψίες, ήταν απλές υποψίες. Έχω γίνει καχύποπτη το ξέρω. Σαν κάτι γυναίκες που τις έχουν απατήσει και μετά συμπεριφέρονται μονίμως ως απατημένες.

Η ιστορία ήταν καλή, σε γενικές γραμμές. Και η φωνή ήταν της φερόμενης συγγραφέως και όχι ενός από τους γνωστούς πια αόρατους συγγραφείς εκεί στον οίκο αυτό. Το μόνο που δεν μου άρεσε ότι αυτή η φωνή θέλησε να δικαιολογήσει τα πάντα. Κάποια στιγμή και εγώ πίστευα ότι τα πάντα πρέπει να δικαιολογούνται σε ένα σενάριο και ο αναγνώστης να μη μένει με καμία απορία, αλλά διαβάζοντας τελευταία και άλλα φευγάτα βιβλία, αναθεώρησα. Καλή η δικαιολόγηση των γεγονότων αλλά όχι η τόση απολογητική όσο ήταν σε αυτό εδώ το έργο. Άλλο δικαιολογώ, άλλο απολογούμαι, κάτι που κατάλαβα τη διαφορά με αυτό το έργο και για μόνο αυτό το τελευταίο χάρηκα πολύ που το διάβασα.

[Nikos Dunno · Rating 3 out of 5]

Όλα τα αγαπημένα μου βιβλία, είναι γραμμένα με τέτοιο τρόπο και τόσο ταλέντο, που νομίζεις ότι οι πρωταγωνιστες μιλήσαν στο συγγραφέα και διηγήθηκαν τις ζωές τους, και το μόνο που έκανε αυτός ήταν να τις αποτυπώσει στο χαρτί. Η συγγραφέας εδώ φαίνεται να πέφτει τόσο έντονα στην παγίδα του να χρησιμοποιήσει του ήρωές της σαν πιόνια για να γράψει αυτό που ήθελε να πει, χωρίς να σκεφτεί πόσο δίκαι�� είναι για τους ίδιους να ζήσουν τη ζωή τους κινούμενη από λογοτεχνικές συμπτώσεις μόνο και τίποτ' άλλο. Είναι κρίμα γιατί τα υπόλοιπα στοιχεία ενός καλού βιβλίου είναι εκεί.

[Tasos Koutoumanos · Rating 5 out of 5]

Excellent read, both emotional and realistic, with vivid images of life (and death...) in the Greek countryside of the past century, engaging plot between strong, complex characters and an ingenious delineation of the story's timeline with global events that marked modern history and the lives of all.

[Vicky · Rating 5 out of 5]

Πολύ ωραίο βιβλίο! Γραμμένο απλά αλλά με μεγάλη δύναμη. Είναι από εκείνα που δεν μπορείς να τα αφήσεις μέχρι να φτάσεις στην τελευταία σελίδα!

[Άννα Τσιαπούρη · Rating 5 out of 5]

Εκπληκτικές περιγραφές, λογοτεχνική γραφή, πληθώρα αισθήσεων και συναισθημάτων που ζωντανεύουν την αφήγηση. Πλοκή που σε καθηλώνει. Εξαιρετικό βιβλίο.