20 let nového Polska v reportážích podle Mariusze Szczygieła

by Mariusz Szczygieł (Editor), Irena Morawska, Joanna Sokolińska

Autor bestselleru Gottland, novinář Mariusz Szczygieł vybral podle svých slov „nejzajímavější, nejkontroverznější a nejznámější polské reportáže napsané po pádu komunismu“.

Internetové seznamky, privatizace, záplava zboží, telenovely a podnikatelské baroko. Seznamy agentů, historické křivdy a zklamaná očekávání. Všechno zakázané a nedostatkové leželo na dosah ruky. Najednou se mohlo svobodně mluvit a psát o minulosti i okolní realitě. Pro Polsko, stejně jako pro Česko a Slovensko, představoval rok 1989 nejen politickou, ale i kulturní a společenskou revoluci. Dnešní polská reportáž, jeden z nejzajímavějších a nejprestižnějších žánrů s dlouhou tradicí, se zrodila právě z nutnosti tyto nové fenomény a změny pochopit. Dívat se na ně s odstupem a kriticky. Některé jako by popisovaly to, co jsme sami prožili, jiné jsou svébytně polské. Dohromady ale skládají neuvěřitelně různorodý, někdy směšný a jindy mrazivý obraz minulých dvaceti let v jedné zemi ve středu Evropy.

Genres: Nonfiction, Reportage, Polish Literature, Poland, History, Journalism

408 pages, Hardcover

First published November 12, 2009

About the author

Mariusz Adam Szczygieł is a Polish journalist and writer.

Reviews

[Aldona Pikul-Koculak · Rating 4 out of 5]

Postanowiłam zacząć tu, zanim wgryzę się w trzy tomy antologii, kuszące bielą okładek. Nażarłam się reportażu, objadłam jak dziki bąk, czasem z lekką niestrawnością (urok antologii). Dobry stuff, ale chyba na wolniejsze tempo.

[Maciej · Rating 5 out of 5]

Polskie reportaże to moje zeszłoroczne odkrycie. Okazuje się, że jest to forma pozwalająca dać szerokie spojrzenie na przekrój naszego społeczeństwa czy wydarzenia będące jego udziałem. Opisane przypadki można próbować zrozumieć, ocenić, ale na pewno trzeba je poznać. Zwłaszcza, że podane są w tak dobrej formie jak ten zbiór. Polecam.

[Michal Mironov · Rating 4 out of 5]

Sometimes you read a huge analysis, and end up with feeling you understand nothing. Sometimes, however, you read one short human story, and get a feeling you’ve just grabbed the essence. And this book is just about such short stories. A complicated polish history written in attractive and dynamic form of reports – a form that have great tradition in Poland. Some stories are common for all post-communist countries (e.g. wild economy transformation) while some stories are typical only for Poland (Radio Maryja, Abortion travels, Disco Polo). A great way if you want to understand modern Poland (and even Central Europe) better.

[med_ksiazkara · Rating 4 out of 5]

Antologia reportaży o Polsce z lat 1989-2009. Mimo upływu lat, nadal bardzo aktualne były niektóre tematy poruszane w tej książce. Zbiór ciekawy i różnorodny, nie każdy tekst przypadł mi do gustu tak samo, jak to w zbiorach bywa, ale pozwolił zapoznać się ze sceną polskiego reportażu i zwrócić szczególną uwagę na niektórych autorów.

[madziar · Rating 4 out of 5]

Razem ze Szczygłem śledzimy najbardziej poruszające tematy społeczne, którymi żyła Polska w kolejnych latach, poczynając od momentu transformacji ustrojowej, przez ogólnonarodowe dyskusje dotyczące dróg dojścia do lepszego życia na sposób polski (szmugiel, narkotyki, smutne blokowiska z trudną młodzieżą) oraz sposobu życia (dzieci par homoseksualnych, zmiany ustawy dot. aborcji) i wyznania (studenci Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej, homofobi). Tematy zostały dobrane precyzyjnie, tak żeby przypomnieć z pewnej perspektywy, jaki kontekst zmian społecznych towarzyszył kolejnym latom. Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że antologia została skomponowana niemal jak utwór muzyczny, z mocnym akcentem na sam koniec. Pokazuje wielogłosem starszych i młodszych reporterów wyznaczniki dobrego reportażu.

[Hex · Rating 3 out of 5]

Z ulgą mogę zamknąć tę książkę.
Nie zrozumcie mnie źle – to nie jest zła książka. Po prostu jest nierówna. Niektóre felietony wręcz „połykałam”, bo były tak dobrze napisane, a po niektórych potrzebowałam tygodniowej przerwy, bo tak mnie zmęczyły. Dlatego też tak długi czas zajęło mi skończenie tej książki.

Uważam, że zdecydowanie warto zapoznać się z tymi tekstami, szczególnie jeśli większość z dat publikacji przypada na Wasze gimnazjalne lata. Dla mnie, osobiście, większość tych spraw wydawała się zupełnie obca i dlatego tak bardzo chciałam tę książkę skończyć: aby dostać ten obraz państwa polskiego i jego społeczeństwa, które nie radziło (a może nadal sobie nie radzi) ze zmianą ustroju i światopoglądów.

[Roksana Obuchowska · Rating 4 out of 5]

Lubie reportaże, a te zaprezentowane w antologii Szczygla rownież przypadły mi do gustu. Zbiór daje obraz pełnego przekroju polskiego społeczeństwa i jego mentalności w tym i ubiegłym stuleciu. Osobie w moim wieku, której świadomość polityczna rozbudziła sie w początkach lat dwutysięcznych to także lekcja historii, wyjaśniająca niejako rozwarstwienie Polski i Polaków. Jedynym minusem, który mogę zarzucić książce to brak zachowania chronologii prezentowanych reportaży. Zdecydowanie lepiej poznawałoby się polskie społeczeństwo czytając o jego rozwoju rok po roku, nie poprzez określone tematyki.

[Anka · Rating 4 out of 5]

Ciekawy dobór reportaży wyśmienitych dziennikarzy, które tworzą bardzo interesujący obraz współczesnej Polski. Różnorodna tematyka wybranych utworów odważnie akcentuje społeczno-politycznych zmiany zachodzące w kraju. Bardzo polecam.

[Filip Olšovský · Rating 5 out of 5]

Ak nie ste novinár, tie príbehy vás očaria. Ak novinár náhodou ste, zistíte, že ešte pred sebou máte neskutočne dlhú cestu. Bezchybné.

[V. · Rating 5 out of 5]

Książka, dzięki której lata temu pokochałam literaturę faktu. Zbiór tekstów mniej i bardziej ciekawych, ale trafnie opisujących zjawiska ówczesnej Polski + komentarze do nich pozwalają nakreślić szerszy kontekst w wyobraźni. Reportaże o Arkadii i Amwayu żyją już luźno w moich myślach, bo tak często wracam do nich w rozmowach i rozważaniach, ale to ostatni z antologii wrył się w moje serce tak mocno, że czytałam go z wypiekami, przejęta i wstrząśnięta. Słowo ma niesamowitą moc.

[Kristína · Rating 5 out of 5]

Na poľských novinách je úžasné to, že sa tam pravidelne objavujú výborné reportáže. Mariusz Szczygieł zobral tie najlepšie a vložil ich to tejto knihy. Ak neviete, kde s reportážou začať, myslím, že táto kniha je pravá.

[Patrycja · Rating 3 out of 5]

6/10

[Maciej Lewandowski · Rating 4 out of 5]

Reportaże zebrane w zbiorze to opowieści o nas samych. Głównie o tym jak – w imię przeżycia – porzuciliśmy zasady. O tym jak w tajemnicy przed żoną spekulowaliśmy na giełdzie („Pamiętnik znaleziony na parkiecie”), o tym jak przemycaliśmy narkotyki w żołądkach („500 euro za ciało, które zje kilogram”), o tym jak zarabialiśmy na ogłoszeniach oferujących fikcyjne usługi („Polska w ogłoszeniach”), o tym jak uwierzyliśmy Amwayowi („Zabierz nas do Diamentu”), o tym jak stadnie rzuciliśmy się na Wyspy, aby pracować za pensy, które Anglika nie ruszą z kanapy („Fajną masz, córcia, pracę”), wreszcie o tym jak rozpaczliwie szukaliśmy pieniędzy na kolejny biznes, nawet u gangsterów („Luiza wdowa idzie na Dług” – zdecydowanie najlepszy tekst książki).

Po pracy ci z nas, których było na to stać, jeździli na szybki – zarówno hetero, jak i homo – seks w zakamarkach europejskich stolic („Wściekły pies”), podczas gdy reszta – przeważająca większość – musiała zadowolić się onanizmem na rodzimych sex-czatach („Cała Polska czatuje na seks”). Mieliśmy także inne rozrywki: zwiedzanie tak zwanych galerii handlowych („Arkademonia”), słuchanie disco polo („Usta są zawsze gorące”) i wspomagane koksem ćwiczenia fizyczne („Mistrz rozkroku i przykucania”).

Więcej na blogu Poczytane.pl: http://poczytane.pl/20-lat-nowej-pols...

[Ján Dráb · Rating 4 out of 5]

Reportáže sú nové poviedky. Každá krajina by mala vydať takúto zbierku reportáží. Tento výber Mariusza Szczygieła výborne sumarizuje odvrátenú stránku Poľska posledných desaťročí (niektoré príbehy siahajú až do čias komunizmu). Výraznou slabinou je nevyrovnanosť, asi polovica reportáži v knihe je vynikajúca až dychberúca (najmä mrazivá reportáž o dlhu), niektoré sú ale citeľne zbytočné (napr. tá o seriáloch), alebo zase často pokrivkáva štýl autora a výsledný dojem kazí aj vizuálna úprava (chýbajúce fotografie, škaredé ilustrácie, trochu chaotická úprava, husto zapísané strany, nie najpôvabnejšie formátovanie). Osobitým "problémom" je tón knihy. Je jasné, že reportáže sa zameriavajú hlavne na pálčivé problémy, no výsledná atmosféra z knihy je taká dusná, že Poľsko z neho vychádza ako prinajmenšom predpeklie. Niektoré reportáže dokonca budili až exploatačný dojem (hlavne tá posledná). Napriek tomu kniha určite stojí za prečítanie a poskytuje zaujímavý náhľad do poľskej spoločnosti.

[Jaro Pčola · Rating 4 out of 5]

Vďaka reportážam dokáže človek cestovať priestorom a časom. Objaviť zaujímavé historické fakty, ale aj celkom banálne ľudské príbehy a lepšie pochopiť človeku. Poľská škola reportáže to vie čitateľovi naservírovať dokonale, o to viac, že je nám kultúrne blízka. Antológia pozostáva z 27 reportáží, niektoré sú celkom úsmevné - veľmi ma pobavil nápad pátrať po príbehoch skrytých za riadkovou inzerciou v novinách. Väčšina zbierky je ale ťažká depresia, alebo možno presnejšie - krutá realita. Ekonomická núdza, nastupujúci kapitalizmus, konzum, vyrovnanie sa s hriechmi minulosti. V závere knihy nastavuje tradične katolíckemu Poľsku zrkadlo viacero reportáží o homosexualite a potratoch. Otázok budete mať veľa, ale odpovede v textoch napísané nie sú, tie má za úlohu nájsť naša doba a generácia.

[Jozef Kuric · Rating 5 out of 5]

Antológia "20 let nového Polska v reportážích podle Mariusze Szczygieła" je zbierkou 27 rôznorodých textov, ktoré tvoria jednoliatu, miestami úsmevnú, inokedy mrazivú mozaiku o konkrétnej krajine v strednej Európe. Pri jej čítaní však slovenskému čitateľovi hrozí, že ho postihne krátkodobé poškodenie krčnej chrbtice z toľkého súhlasného pritakávania. Tie reportáže sú totižto aj o nás a ten kto pritakáva, má po prečítaní knihy, okrem radosti z textu, ešte jedno pozitívne zistenie. Áno, fungujúca chrbtová kosť ním bezpochyby je.

http://jozefkuric.blog.sme.sk/c/35872...

[Paweł Sobiegraj · Rating 4 out of 5]

Interesujący zbiór reportaży odzwierciedlających problemy społeczne Polski po 1989 roku.

[Zbigniew · Rating 4 out of 5]

27 historii z życia, każda warta poznania.

[Wioletta Kolasa · Rating 4 out of 5]

4.5

[Beti · Rating 5 out of 5]

Książka ma już 10 lat, zbiera zaś reportaże od transformacji ustrojowej po koniec pierwszej dekady XXI w. Teksty świetnie pokazują, bez zanieczyszczenia patyną historii, bo pisane na bieżąco, to w jakim kraju żyjemy, i ile się wydarzyło. Nasza demokracja - wciąż uważamy ją za "świeżą" - ma już całkiem sporo lat. A tematy, z którymi dotąd się nie uporaliśmy i wciąż rozpalają społeczną dyskusję wcale się nie zmieniły: aborcja, kościół, biznes, mniejszości seksualne. Czy kiedyś będzie normalnie czy dojdą jeszcze kolejne? I czym będzie ta norma - z góry narzuconym szablonem czy wynikiem kruchych porozumień i ustaleń.

[Ivana Krekáňová · Rating 4 out of 5]

Reportáže v tejto antológii sú na rôzne témy, ale vyhýbajú sa vysokej politike či veľkým kauzám. Sú o tom, ako sa utváralo nové Poľsko po ´89, ako sa vyvíjala mentalita bežného človeka, o čom rozmýšľal, čo robil, čo riešil. Dočítate sa nich preto o takých témach, ako prišla do Poľska IKEA, o fenoméne pyramídového predaja, ako nezamestnaných lákali na pašovanie kokaínu, ako sa chodilo kradnúť do Nemecka a za zárobkom do anglického Tesca, o problémových žiakoch či protiinterupčných zákonoch, o každodennom živote dvoch lesbičiek, aj o odtajňovaní archívov tajnej polície.

Človek to číta a hovorí si, že ono je to vlastne tak trochu aj o nás. A tá posledná reportáž!

[Lori · Rating 5 out of 5]

Boží, jedna z nejlepších reportážních knih, které jsem kdy četla. Zajímavá témata, některá stále palčivá (staré dobré potraty), Poláci jako námezdní síla v britském Tescu, pašování kokainových kapslí, sídliskoví sypači, první nákupáky, podnikatelské baroko. Úplně mě dostala hrůzná reportáž o vydírání kvůli smyšleným dluhům zakončená hlavami ve Visle. Asi dvě nebo tři reportáže byly takové o ničem, ale zbytek fakt stojí za to. Taková dobrá sonda do devadesátkového života, v lecčem podobné nám.

[Dora · Rating 5 out of 5]

świetne reportaże, pokazują mentalność pewnych grup w Polsce, które istniały lata temu

[Zuzqa Proch · Rating 5 out of 5]

How the history of Poland and Czechia are connected! And similar!

[Gosia]

Nie daję gwiazdek, bo mi mój chłop obszernie zaspojlerował każdy lepszy reportaż i pozbawił przyjemności odkrywania dzikich lat 90 z tej perspektywy. Tym gorszym brakowało uniwersalnego przekazu i przez to miałam wrażenie, że czytam coś przeterminowanego. Te lepsze będą aktualne i za kolejnych 20 lat, i za to wielki plus.