Constellaties

by Roelof ten Napel

Een vrouw kan niet slapen en verbergt dit voor haar vriend. Een man herinnert zich hoe hij met zijn broer een vogel begroef en iemand staat oog in oog met een wolf, al vraagt hij zich af of dat kan. In Constellaties wordt de grens tussen een individu en zijn omgeving onder druk gezet. Waar een mens ophoudt en iets of iemand anders begint - zij het een vader, broer, plant, vriendin of kat - blijkt minder helder dan gedacht. Personages worden opgevoerd, ontwikkeld, vernoemd en herschreven. Telkens weer moeten ze bepalen waar ze zich bevinden om te leren wie ze zijn. In schaarse bewoordingen en uitermate precies, bijna meetkundig, taalgebruik beschrijft Ten Napel relaties met of tot anderen en de grond waarop ze zichzelf vormen.

171 pages, Paperback

First published October 15, 2014

About the author

Roelof ten Napel (Joure, 1993) is dichter, schrijver en essayist. Hij werd genomineerd voor verscheidene prijzen en was laureaat van het C.C.S. Crone-Stipendium. NRC Handelsblad noemde hem "Een van de grootste jonge schrijvers van het moment."

Reviews

[Elianne van Elderen · Rating 2 out of 5]

Het zal ongetwijfeld aan mij en mijn leesstijl liggen, maar ik kon hier gewoon niet zoveel mee (ik voel me er bijna schuldig over). Ik moest hierbij denken aan het idee dat mensen soms hebben van 'oh dit is zo'n ingewikkeld gedicht, ik snap het vast niet dus het moet vast heel goed zijn'.

Het voelde alsof het een heel intelligent in elkaar gezet boek is (en daar twijfel ik niet aan), maar alsof het misschien te veel om die structuur ging en ik daardoor niet echt in het verhaal kon komen. Ik stoorde me aan de 'simpele' (soms haast staccato) stijl (korte zinnen, elke keer dezelfde formule in de trant van 'Het kastje opent. Dit valt. Ik voel bloed. Ik zeg dit. Esther zegt dat. X roept dat.') of juist heel kromme woordvolgordes waarbij ik bleef hangen. In plaats van dat ik nieuwsgierig naar het verhaal werd omdat er zo weinig wordt prijsgegeven, vermoeide me het vooral en ik ging me er eigenlijk alleen maar aan ergeren. Het las gewoon heel onprettig voor mij. Wat ik ook heel jammer vond, want in een interview zei hij: 'Waarschijnlijk is het een fout van mijn kant, maar ik word snel moe van ‘normale’ boeken.' Ik ben ook niet goed in (dikke) 'normale' romans lezen, en dacht daarom juist dat dit anders ging zijn, maar eigenlijk had dit juist precies alles waardoor ik vaak niet door 'normale' boeken kom.
(Zijn poëzie vond ik wel heel goed, maar zijn roman vond ik ook een beetje meh en daarbij had ik ook het idee dat het me niet raakte of probeerde te raken.)
(Sorry)

[Kim · Rating 4 out of 5]

‘Ik zocht een woord, ooit, voor wat hij was. Voor wat we waren. Iets wat ik uit zou kunnen spreken. Hij vertelde me een keer dat een bepaalde taal – welke, dat ben ik vergeten – een woord heeft voor hoe licht door bladeren valt. Dat het waait, en de takken trillen, en de zon een patroon wordt op de grond. Ik begon me af te vragen of de woorden die ik had genoeg waren, of ik ooit zou kunnen zeggen wat ik wilde. Hoe weet je zeker dat wat je bent zich bevindt in de taal die je spreekt? Ik zocht een woord.’ (p. 135)

http://winterlief.blogspot.nl/2015/02...

[Alexis · Rating 5 out of 5]

Een boek vol verstilling, door de zwijgzame personages en door de zeer precieze, droge beschrijvingen van soms triviale aandoende dagelijkse handelingen. 'Ze brengt als laatste pan tomatensoep, en begint op te scheppen. Mijn diepe bord raakt vol. Even eten we zonder iets te zeggen. Het gerecht vult de kamer met zijn geur.' Tegelijk roepen beschrijvingen zoals 'Mijn diepe bord raakt vol' allerlei metaforische en bijbelse connotaties op, sterker naarmate je meer in de sfeer van het boek raakt. Zo is er veel poëzie in het boek. De personages zijn onvast en overlappen elkaar, soms lijken ze ineens een andere naam te hebben, maar in essentie gaat het over broers en zussen, neven en nichten, vriendenclubjes aan het eind middelbare school, voor en na het uitvliegen, en de verhoudingen tot ouders en broers die slecht of verbroken schijnt. Er zijn relaties tussen mannen en vrouwen, mannen en mannen, soms met de suggestie van intimiteit die wordt versterkt door de geladen zwijgzaamheid, maar seks komt in het hele boek niet in beeld. Enkele motieven komen telkens terug: constellaties van sterren, kersen, stemmen, mensen, stukken op een dambord, draden in een kartonnen doos, de klanken in een muziekstuk, een altaar van stenen op een heuvel, en het boek zelf. Personages vertellen verhalen over andere personages of spreken de tekst van andere personages uit. Verhalen worden als toneelstuk opgeschreven waarin personages zichzelf citeren, wat kunstmatig is, maar door vervreemding de verstilling versterkt. Het is een leuke puzzel om uit te zoeken wie nu wie is, bepaalde zaken komen telkens terug, maar de puzzel lijkt niet helemaal oplosbaar. Het gaat over geboortegrond, mensen missen, zoeken naar herkenning en patronen. Afbeelding/ schijn/ herinnering is ook een belangrijk thema, dat telkens terugkomt in fotografie, foto's van foto's, spookverschijningen. Licht is een motief. Wat overheerste voor mij, was het gevoel van verstilling, soberheid en vertraging, iets wat ik associeer met het streng-protestantse leven waar de auteur uit voortkomt, in die zin een protestants boek. De vele Bijbelse namen en verwijzingen versterken dat gevoel. Geen vitalisme, grote gebeurtenissen, geen geweld of seks, maar desondanks een vol boek, mits de lezer bereid is enige inspanning te leveren. Het boek heeft de sfeer en beslotenheid van een klooster en alle personages zouden monniken in een klooster kunnen zijn. Er is een suggestie van gemeenschap, of het boek creeert dat gevoel van gemeenschap, van verbinding, van constellatie tussen personages die in sommige gevallen wellicht helemaal niets met elkaar te maken hebben. Er is misschien nog een verband of allegorie in het boek die alles veel verklaarbaarder en helderder en logischer maakt dan ik hier beschrijf, en die ik nog niet heb ontdekt. Ik hoor het graag.

[Britt · Rating 3 out of 5]

"Ik begon me af te vragen of de woorden die ik had genoeg waren, of ik ooit zou kunnen zeggen wat ik wilde. Hoe weet je zeker dat wat je bent zich bevindt in de taal die je spreekt?"

[Bram Peeters · Rating 4 out of 5]

Interessant, ik denk dat ik dit nog een keer moet herlezen om echt te vatten.

Er wordt iets van structuur opgezet, er worden personages opgevoerd die iets met elkaar te maken hebben, er lopen mensen door bergen en er worden kamers uitgeruimd. Ondertussen zijn er sterren, en constellaties van andere dingen en hebben mensen Bijbelse namen en dat betekent wellicht iets. Hier en daar prachtige gedachten of beelden (dat licht dat door takken valt, klassiek romantisch en hier ook een beetje maar niet echt want anders). Korte zinnen die goed werken eens je in het ritme zit, en dan is het boekje uit en denk je dat je nog een keer opnieuw wil - of moet - beginnen (en dat is niet erg).

[lotte · Rating 4 out of 5]

"Ik zou willen dat ik iets kon zeggen zonder een keuze te maken in wat. Zonder tussenkomst van twijfels - hoe iets overkomt, of ik recht doe aan een tekst, of ik geen last heb van andere intenties. Iets zeggen zonder tussenkomst van mezelf. Zoals een boom groeit, zonder erover na te denken. Dat zou ik willen."

[Milan · Rating 4 out of 5]

wow

[Rianne Werring · Rating 4 out of 5]

'Constellaties' (Constellations) is no novel that concerns itself with plot. It's a collection of fragments which make sense since they are placed together, with some characteristics which seem to overlap and others that don't. It is very much the same with the characters: they are not particularly luminary by themselves, but when placed in a relation another characters they form a certain pattern, much like a constellation. What that relation may be, in time, space or proximity, doesn't matter as much since in the eye of the beholder, they are woven together in the fact that they reach us in a collected momentum. It is this concept with which the author plays. He draws invisible lines; leaves echos between one fragment and another; places stories within stories; and photographs within stories and stories into photographs. Besides narrative, Ten Napel uses references to constellations and fragments of poetry and music to illustrate relations and graft them together. To say that this makes 'Constellaties' a rare Dutch example of ergodic literature may be a bit bold - the web is too logical, too well-wrought to be truly fragmentary - but it is most certainly a refreshing read.