Vers une société d'abondance frugale

by Serge Latouche

La décroissance : les uns ne jurent que par elle quand les autres s’offensent que le mot soit prononcé. Que recouvre l’idée de décroissance, qui ne semble pas être la même pour les uns et les autres ? Surtout, elle charrie son lot de contresens et de controverses, portées dans un dialogue de sourds. Nombreux les opposants à cette idée, qui utilisent des arguments plus ou moins de mauvaise foi. Serge Latouche interroge toutes les idées reçues en circulation et y apporte des réponses précises et argumentées pour mettre un terme aux inquiétudes fantasmagoriques qui l’entourent. Non la décroissance n’est pas synonyme de croissance zéro ; non elle n’est pas technophobe. Ce n’est ni un projet anti-moderne destiné à nous renvoyer vivre dans des cavernes, ni un programme visant à restaurer un ordre patriarcal communautaire, ni l’instrument qui ferait de nous des chômeurs. À droite comme à gauche, les critiques fusent : comment éliminer la misère dans nos contrées sans croissance ? Quel sens peut bien avoir la décroissance dans les pays du Sud ? Comment rallier les nouveaux pays industrialisés à la décroissance ? Qui va soutenir un tel projet : les ouvriers ? Les classes moyennes ? Et si la croissance se résumait à la production de services ? A la valeur marchande ? Etc. etc. La décroissance ? Une manière de poser à nouveau la question des valeurs, afin de construire de nouveaux rapports et une nouvelle société.

208 pages, Paperback

First published April 1, 2011

About the author

Serge Latouche (born January 12, 1940) is a French emeritus professor of economics at the University of Paris-Sud. He holds a degree in political sciences, in philosophy and in economy.

Latouche is a specialist in North-South economic and cultural relations, and in the epistemology of the social sciences. He has developed a critical theory towards economic orthodoxy. He denounces economism, utilitarianism in social sciences, consumer society and the notion of sustainable development. He particularly criticizes the notions of economic efficiency and economic rationalism. He is one of the thinkers and most renowned partisans of the degrowth theory. Latouche has also published in the Revue du Mauss, a French anti-utilitarian journal.

Reviews

[Emre · Rating 5 out of 5]

Okuduğum en güzel kitaplardan biri. İçerik olarak çok yoğun, o sebeple her bir cümlenin üzerinde durarak okunması gerekiyor. Dahası üslubu da çok başarılı. Yazar bu kadar yoğun bir kitabı hiç sıkmadan okutuyor size. Ben bilginin bu kadar güzel sunulmasını çok takdir ediyorum. Herkesin yapamayacağı bir iş ortaya çıkmış.

Aşağıda kitaptan yaptığım çıkarımlar bulunuyor. Özetle; içinde yaşadığımız ekonomik sistem sürdürülemez. Sürdürülmesine de gerek yoktur. Özgün, yerel olan her şeyi yok etmekte, yazarın tabiri ile tüketim virüsünü yaymaktadır. Klasik iktisadın öngördüğü üzere daha fazla tüketmek daha mutlu/huzurlu/tatmin edici bir hayat mı demektir? Bu sorunun cevabının evet olmadığını hepimiz çok iyi biliyoruz.

Büyüme hayali, alt sınıfların bir gün refaha ulaşacağını vaad eder. Fakat bu hayal tamamen sınıfsal bir kandırmadır. Yazar kitapta büyüme kavramının toksik bir hal aldığından bahsediyor. Büyüme fantezisinin gezegeni ve toplumu kaçınılmaz bir sona götürdüğünü iddia ediyor. Fakat sistem aynı bir bisiklet sürücüsü gibi varlığını sürdürmek için pedallara basmak zorundadır. Hepimizin bildiği gibi azalan verimler yasası gereğince yatırımların verimliliği gittikçe azalmakta, gezegeninin fiziksel limitlerine ulaşılmaktadır.

Kitapta çok güzel bir benzetme bulunuyor: "Klasik iktisatçılar teknolojide ve bunun vesilesi ile verimlilikteki artışlarla büyümenin teorik sınırlarının sürekli olarak artacağını varsaymaktadırlar. Halbuki bu şuna benzektedir: “hamurdaki azalmayı telafi etmek ve daha fazla pizza elde etmek için fırın sayısını artırmak, ve onları daha kusursuz hale getirmek ya da aşçı sayısını artırmak yeterli olacakmış gibi yapmaya benziyor. Ne yazık ki gerçekler inatçıdır. Fırın ve aşçı sayısının artırılmasının un yokluğunu telafi edemeyeceği noktaya geliyoruz."

[Veciye Taşcı · Rating 5 out of 5]

This is a rich book in which the author develops his arguments through extensive references to economists, sociologists, philosophers, and others. Perhaps for that reason, I found it challenging to follow the development of arguments. My lack of prior reading on degrowth theory certainly contributed to this. I wish to reread and internalize it.

Those are some parts from the book:
"Degrowth represents an exit from the consumer society."
We’re approaching the point where adding more ovens and chefs can no longer compensate for the lack of flour.
Live simply so that others may simply live (Mahatma Gandhi)"

[Marie-anaïs Rostaing · Rating 3 out of 5]

Ce livre est un manuel pour défendre la décroissance en société quand l'oncle Robert vous dira " nan mais c'est nawak on peut pas vivre sans croissance", puisqu'il examine un par un les critiques les plus courantes faites à la décroissance pour es réfuter. En revanche, ce n'est pas le meilleur livre pour se familiariser avec le sujet, l'auteur s'adressant surtout à des lecteurs déjà convaincus par le concept.