Roekeloos

by Ivan Van de Cloot

Over de verpletterende verantwoordelijkheid van banken en politiek Waarom iedere burger het recht heeft om verontwaardigd te zijn: de financiële crisis doorgelicht Over Roekeloos schreef Geert Noels, hoofdeconoom bij Econopolis, het volgende: 'Ivan Van de Cloot is technisch misschien wel de meest onderlegde econoom van België. Zijn academische kennis combineert hij met veel praktijkervaring in financiële en economische materies. Zijn rechtvaardigheidsgevoel heeft hem opstandig gemaakt in de financiële crisis van 2008 en de jaren erna. Die crisis is niet uit de hemel gevallen, maar is het gevolg van roekeloosheid bij mensen die het vertrouwen hadden van gewone burgers, werknemers en spaarders. In de luchtvaart wordt elk accident nauwkeurig geanalyseerd en desnoods het toestel terug samengesteld uit de miljoenen stukjes die achterblijven na een crash. In de afgelopen jaren stortte het systeem in, maar niemand deed de moeite van een forensische analyse. Integendeel, zij die het betrachten, mogen rekenen op tegenwerking van verschillende hoeken. Dat het boek hier ligt, is dus ondanks tegenkanting, intimidatie, intransparantie en complexiteit van de materie. Roekeloos is geschreven om de financiële sector veiliger te maken, zodat we crashes niet als normaal gaan beschouwen en om wat hij het roekeloze noemt ook in andere domeinen (zoals de politiek) tegen te gaan.'

248 pages, Paperback

First published September 30, 2014

About the author

Ivan Van de Cloot is a Belgian economist and columnist. He was chief economist at the Itinera Institute think tank and remains affiliated with it as an associate fellow. In August 2023, he founded the new think tank Stichting Merito.

Reviews

[Pieter · Rating 4 out of 5]

Na het begin van de kredietcrisis van 2008, brengt tijd en academisch onderzoek uitsluitsel over de oorzaken en schuldigen. In zijn hoedanigheid als onafhankelijk econoom (verbonden aan het onderzoeksinstituut Itinera) neemt Ivan Van de Cloot de handschoen op.

Ik had het voorrecht de man ook tijdens een uiteenzetting te houden en het aantal keren dat de man het woord 'waanzin' gebruikte was niet op twee handen te tellen. Terecht, want een blik achter de schermen oogt gruwelijker dan voorspeld.

Uiteraard graaft de auteur naar de redenen waarom we nu intussen al zes jaar van recessie naar recessie kruipen. Banken die zich afwenden van het traditionele taak om deposito's van spaarders te gebruiken om hypothecaire leningen aan particulieren of investeringskredieten aan bedrijven te verstrekken. Nee, banken moesten per se investeringsbanken worden die gingen financiële producten schrijven en verhandelen waarvan niemand kon inschatten wat het werkelijke risico was. Tot het te laat bleek (cf. Zwarte Zwanen (Talleb)). De lange termijn visie van een bank om via relatiebankieren vertrouwen op te bouwen voor bvb. 25 jaar via een hypothecair krediet werd verlaten. In een mum van tijd werd de bewuste huizenlening opgeknipt en "herverpakt" om doorverkocht te worden. Het explosieve mengsel ontplofte toen ondermeer de Amerikaanse huizenmarkt inklapte. Het systeem van aandelenopties en bonussen had de bankier gecorrumpeerd. Het maatschappelijke kader om ethiek onder te belichten, zorgde ervoor dat ook de interne remmingen wegvielen.

Maar in tegenstelling tot de uitdrukking "wie met vuur speelt, moet op de blaren zitten", kwam de overheid de bankiers/ piromanen te hulp. "Too big too fail" was een excuus om de verliezen die behoren bij de aandeel- en obligatiehouders, door de belastingbetaler te laten betalen. Misschien zal een naïef politicus werkelijk het dreigement van bankiers bij Ethias, Dexia of Fortis ernstig hebben genomen alsof de economie zou ontwricht worden bij een mogelijk faillissement. Maar de auteur verwijst terecht naar de meerdere politieke banden waarin traditionele partijen figuren als De Gucht, di Rupo, Dehaene en Stevaert op hoge functies dropten. Terwijl onder andere deze laatste verklaarde niets van bankieren te snappen. Niet gehinderd om daarna opnieuw tot voorzitter van de Raad van Bestuur van Ethias te worden herkozen. Absurdistan hoeft niet gezocht te worden. U bent één van zijn inwoners! Of dient u herinnerd aan Leterme die beweerde dat we zouden verdienen aan deze bankencrisis? De waarborgen en verliezen lopen in de miljarden, of was u Arco al vergeten? Leterme zit intussen veilig buiten de politieke gevarenzone. Ook elders schoot de politiek schromelijk tekort. De FSMA (de toezichthouder op de belgische banken) trok niet aan de alarmbel bij de bedenkelijke beleggingen van Dexia of irrealistische overname van ABN AMRO door onder andere Fortis. Ook het vooral politieke euro-project rammelde aan alle kanten toen het voor het eerst aan een stresstest zoals de bankencrisis van 2008 werd onderworpen.

Toen ik het boek las bekroop me een ongemakkelijk gevoel. Wie knoeit op kleinere schaal, krijgt de rekening gepresenteerd. Ontslag, juridische veroordeling. Het cynisme in de bankenwereld en politieke wereld is dermate dat een groep ongenaakbaren de maatschappij voor miljarden euro kan verarmen zonder maatregelen. Ieder blijft op zijn plek gebeiteld en wordt gewoon herbenoemd. De Dexia-commissie in het parlement bleek een slag in het water. Ook de democratische controle via het parlement was onmondig.

Van de Cloot stelt terecht dat de ethiek terug dient te primeren. In eerste instantie door instanties verantwoordelijk en aansprakelijk te maken. Bestuurders en aandeelhouders van banken. Maar ook preventief door traditionele banken af te splitsen van speculatieve investeringsbanken. Door het minimumkapitaal van banken op te hogen. Politici te dwingen een budgettair beleid op lange termijn te voeren, zodat nieuwe regeringen in crisistijd niet gedwongen worden toch te besparen omdat vorige regeringen (Verhofstadt-di Rupo) in hoogconjunctuur niet de tering naar nering zetten. En als klap op de vuurpijl: door banken te laten failliet gaan. Dit zal het meest duidelijke effect hebben op nieuwe bankier-avonturiers.

Slechts één verbeterpunt, vormelijk dan. De vele historische artikels van de auteur overtuigen inderdaad dat de econoom al vroeger aan de alarmbel trok. Maar inhoudelijk voegt het weinig toe en het haalt de vaart uit het lezen. Verder slechts een aanrader die wil zien!

[Peter Eysermans · Rating 4 out of 5]

Real eye-opener about how the financial crisis of 2008 has been handled in Belgium. Quite depressing how almost no people have been held responsible for their actions. Recommended reading.

[Vnaj · Rating 5 out of 5]

Onthutsend en enorm leerrijk

[Vloestef · Rating 3 out of 5]

Interessant boek over de financiële crisis, de oorzaken, de redenen waarom dit niet eerder was opgemerkt en hoe het zover is kunnen komen. Met verwijzingen naar tal van krantenartikels die aantonen dat de boodschap niet enkel anno 2014 gegeven is, maar ook voor het losbarsten van de crisis.

De verwevenheid van politiek en financiële wereld wordt mooi in beeld gebracht.

Het boek had gerust 100 bladzijden korter kunnen zijn. Veel herhaling maakt het verhaal soms te warrig en vernietigt de opbouw.

[Rudy · Rating 3 out of 5]

Interessant maar veel herhaling.

[Marc Lamberts · Rating 3 out of 5]

Verschaft inzicht in de Eurocrisis en de Bankencrisis. Veel herhalingen, maar dat is, voor de leek eerder een voor- dan een nadeel.

[Johan · Rating 4 out of 5]

Ik ga akkoord met zijn analyses, maar de uitleg is soms wat te technisch. Een dergelijk boek zou in feite enkele maanden voor de verkiezingen moeten gepubliceerd worden ipv achter.