Just don't : om konsten att låta bli

by Johan Anderberg

Vi tror att det alltid är bra att agera – att göra något. Att arbeta, reagera, kämpa och inte ge upp.
Men genom historien har tänkare och filosofer i olika kulturer känt värdet av att låta bli, av att göra ingenting, av att ge upp. Insikten finns i buddhismen, inom stoicismen, hos romare och greker. Det går en linje från Homeros till Warren Buffett.
Att kunna vänta – att kunna låta bli att agera – är en av vår tids största konkurrensfördelar.
Det här är berättelsen om en idé.
Det här är berättelsen om konsten att göra ingenting.

Genres: Nonfiction

171 pages, Hardcover

First published May 7, 2025

Reviews

[Girlinthebooks]

To książka popularnonaukowa, która zgodnie z tytułem koncentruje się na sztuce nierobienia, jednak to perspektywa, z jakiej autor patrzy na ten temat, była dla mnie sporym zaskoczeniem.

Nie jest to typowa pozycja skupiona na psychologii człowieka i tym, jak nauczyć się odpoczywać, odpuszczać czy zdrowo zarządzać swoją energią. Zamiast tego każdy rozdział prezentuje historie polityczne, wojenne, biznesowe i sportowe, pokazując sytuacje, w których podjęcie działania okazało się mniej korzystne niż jego zaniechanie.

Przeczytamy tu między innymi o rywalizacji Pepsi i Coca-Coli, wyborach w Stanach Zjednoczonych, pierwszych pomiarach wydolnościowych piłkarzy czy zjawisku nadwykrywalności wynikającym z nadmiernej liczby badań. To bardziej reporterska opowieść o tym, jak presja działania czy nadmiar danych wpływa na bieg wydarzeń, niż poradnik o sztuce odpuszczania.

Książka jest krótka i bardzo lekka w odbiorze. Czyta się ją płynnie i myślę, że spokojnie można skończyć ją w jeden dzień. Dostarczyła mi sporo wiedzy o przełomowych wydarzeniach, o których wcześniej nie słyszałam, a które miały znaczący wpływ na kształt dzisiejszej rzeczywistości. Jeśli lubicie historie o ważnych wyborach, politycznych starciach, biznesowych rywalizacjach i dużych nazwiskach, znajdziecie tu coś dla siebie.

Mam jednak poczucie, że tytuł i okładka są nieco mylące. Podchodziłam do tej książki z oczekiwaniem, że będzie o tym, jak nauczyć się odpuszczać, zwalniać i robić mniej na poziomie indywidualnym. Tymczasem dostałam ciekawostkową lekcję historii i analizę znanych wydarzeń. To nie była zła lektura, ale nie do końca taka, jakiej się spodziewałam.

[Arvid Hamrin]

Kondenserad liten skrift om vikten av att lära sig sitta still i båten istället för att springa på varje boll. Man kan så klart invända att man lika gärna kan bygga motsatt tes med utvalda exempel på folk som lyckats genom att agera instinktivt, men bokens huvudbudskap är ändå tänkvärt. Vi har en generell tendens att överskatta värdet av handling istället för eftertanke.

[Janni]

Relativt kort bok som genom olika faktiska exempel genom historien visar på nyttan av att inte alltid agera. Jag hade nog förväntat mig anknytning till "vanliga människor" och har lite svårt att relatera till Börshändelser för 40 år sedan eller politiker för 70 år sedan.

[skattkatten_]

Intressant om olika scenarier där det visat sig vara bättre att avvakta än agera. Många exempel från armén och aktiemarknaden men med lite fantasi kan man lätt överföra det till sin egen vardag.

[Yivrett]

„Just Don't. O sztuce nicnierobienia” autorstwa Johana Anderberga (Wydawnictwo Port)

Książka otrzymana w ramach współpracy barterowej.

Żyjemy w świecie, w którym każde działanie, nawet to zupełnie nieznaczące, jest gloryfikowane. Wszyscy dbają o to, żeby wyglądało, jakby coś robili - czy to w pracy, w szkole, w Sejmie... A co, gdyby tak w pewnych sytuacjach po prostu nie robić nic?

Z racji moich osobistych zainteresowań sportowych w dyscyplinie nicnierobienia, w której jestem całkiem niezły, z chęcią przyjrzałem się książce Anderberga. To jego debiut na polskim rynku. Książka opowiada o wydarzeniach historycznych, w których niedziałanie okazało się dobre albo mogło okazać się dobre dla historii, jak chociażby rozpoczęcie przez USA działań zbrojnych w Afganistanie. „Just Don't” zawiera mnóstwo badań i socjologicznych rozważań na ten temat. Szczególnie zrobiły na mnie wrażenie badania, które udowodniły, że człowiek prędzej zrobi coś, co jest dla niego niekorzystne, niż nie zrobi nic - byle tylko podjąć jakieś działanie.

To niezwykle ciekawe zjawisko w świecie, w którym bezproduktywność budzi wyrzuty sumienia i oceniające spojrzenia. Ktoś, kto nic nie robi, to leń i nieudacznik, a jednak nie jest to takie proste! Stereotypy często przenikają nasze myślenie nawet w najmniej spodziewanych tematach.

Bardzo dobrze bawiłem się przy tej lekturze. Coś w książkach Wydawnictwa Port jest dla mnie wyjątkowo przyjemne w odbiorze i pewnie ma na to wpływ wiele czynników - font, papier czy całokształt wydania. Uwielbiam książki popularnonaukowe o nieoczywistych tematach, więc „Just Don't” zdecydowanie trafiło w moje zainteresowania.

„Just Don't” przypomina dłuższą rozprawkę, w której stawiana jest teza, a następnie dobierane są do niej wydarzenia, historie i badania, które mogą ją potwierdzić. Wypadło to przyzwoicie i naprawdę satysfakcjonująco się to czyta. Nie jest to przełomowa lektura, która zmieni Wasze postrzeganie rzeczywistości, ale wiele razy można mieć podczas czytania takie: „Ooo, faktycznie, ciekawostka”.

Głównym problemem jest jednak fakt, że po jej ukończeniu mało z niej zapamiętałem - poza tym, że teza została obroniona i zostałem do niej przekonany. Gdybym jednak został zapytany o konkretne argumenty, trudno byłoby mi coś wskazać. Niemniej polecam, jeśli sama tematyka Was interesuje.

[My]

Jag hade väntat mig att den skulle handla mer om att göra mindre i vardagen. Men den tog mest upp exempel från aktiemarknaden och krig. Det kändes inte så relevant i mitt liv.
Men absolut bra poäng att handlingskraftighet är kraftigt övervärderat.

[Håkan]

Intressant samling essäer om vikten av att våga vänta, illustrerat av anekdoter och historiska exempel från såväl Romarrikets största strider som New Yorkbörsens lynnighet. Johan Anderberg är säker i sitt berättande och knyter ihop sin tankegång tydligt genom de olika delarna.

[David Fridell]

Otroligt irriterande och tänkvärd. Provokativ och självklar. Att inte göra något kräver mer mod än att göra. Utmanande

[Anders Persson]

Bästa jag har läst, författaren backar även upp det han skriver med händelser i historian, från tex Romartiden.

[Ania]

Audiobook. Nie mogę znaleźć polskiego wydania.
Myślałam, że to będzie coś innego, niezbyt mi się podobała ta książka.

[Meg666]

Ingen stor grej direkt. Jag tror inte att författaren kommer men något nytt, det är bara titeln som är provocerande. Men jag gillar hur kompakt och faktaspäckad boken är. Vissa skulle kanske hellre läsa en mer djupgående utläggning om stoicism etc, men det är kanske också bra med en kortare, lättläst essäbok ibland.