Berghonger

by Fleur Jongepier

Vragen naar de onbekende weg
Waarom werk ik zo hard? Doe ik wel genoeg dingen waar ik gelukkig van word? Kun je alleen zijn zonder eenzaam te zijn? Hoe geniet ik van de natuur zonder haar geweld aan te doen? Zit ik wel goed in mijn vel? Voel ik mijn vel eigenlijk wel?

In de bergen kijken we beter, voelen we meer en denken we minder. De bergen putten ons uit, leiden ons af, bieden gezelschap en maken ons eenzaam. Ze overweldigen ons met hun natuurpracht en brengen ons angst en euforie.

In Berghonger onderneemt Fleur Jongepier een bruisende filosofische tocht door de bergen. Met humor en kwetsbaarheid laat ze zien hoe de bergen ons uitnodigen de confrontatie aan te gaan met vragen en ambities die we, als we alleen maar een blokje om zouden lopen, zouden wegwuiven als dromerig of idealistisch.

319 pages, Paperback

Published May 22, 2025

Reviews

[Maikel · Rating 4 out of 5]

Een bundel met essays waarin voormalig columniste Jongepier probeert zoekender te schrijven over de problemen die haar bezighouden dan gebruikelijk is in de columnistiek. Het boek is in een recensie wel geinig omschreven als een intellectuele aflevering van ‘Ik vertrek’. Ik vond het vooral een intellectueel zelfhulpboek (met de liefde voor bergen als decor) waarin de auteur zich los probeert te maken van de academische filosofie en open probeert te zijn over alles wat ze jarenlang heeft gevoeld, maar heeft weggestopt. Gaandeweg werd het me wel wat veel, omdat Jongepier zich lijkt te bekommeren om zo’n beetje alles waarom men zich zou kunnen bekommeren (stress, eenzaamheid, klimaatverandering, privileges, valangst - en dit zijn pas vijf van de twaalf hoofdstukken), maar de afzonderlijke hoofdstukken zijn interessant.

[Carin Slotboom-Meijers · Rating 4 out of 5]

Zeer geschikt boek als je van de bergen houdt! Het wordt nergens escapistisch, en Jongepier schuwt lastige vragen niet. Ze reikt mooie taal en inzichten aan voor onze omgang met werk, vakantie, klimaat, social media - en dat alles tegen de achtergrond van de bergen, die ons uitputten en euforie bezorgen tegelijkertijd. (Ten onrechte schrijft ze een citaat uit het Oude Testament (Jesaja) toe aan het Nieuwe en biedt ze van deze tekst een exegese op de klank af, maar dat zij haar vergeven.)

[Madelon · Rating 3 out of 5]

Fleur Jongepier is filosoof maar heeft de academische wereld achter zich gelaten. In Berghonger: vragen naar de onbekende weg schrijft ze over haar liefde voor de bergen en welke lessen ze allemaal heeft geleerd van het bergbeklimmen en het bergwandelen. Het boek is vlot geschreven en het persoonlijke karakter vond ik zeer sympathiek, al vond ik toch dat Jongepier op een bepaalde manier niet helemaal los weet te komen van de academische filosofie.

In negen hoofdstukken verbindt Jongepier de bergen met vragen en problemen van alledag. Zo gaat het onder meer over het stellen van de juiste vragen (en dingen in gang zetten wanneer je achter het antwoord bent), over het overwinnen van angsten, over alleen-zijn, over het kind in ons herontdekken, over de bergsport als mannenaangelegenheid, over digitale onrust en over klimaatverandering. Aan de hand van filosofen, schrijvers, kunstenaars en grote bergbeklimmers onderzoekt Jongepier verschillende aspecten van haar liefde voor de bergen.

Afstand
Jongepier was werkzaam op dezelfde faculteit als waar ik gestudeerd heb en ik kan me om verschillende redenen helemaal vinden in het feit dat ze afstand heeft genomen van de academische wereld. Berghonger zie ik als Jongepiers poging om te zoeken naar een vorm en stijl waarmee ze los kan komen van de academische manier van denken en schrijven.

Daar slaagt Jongepier heel behoorlijk in. Haar stijl leest fijn (al zitten er nog wel erg slordige taal- en drukfoutjes in het exemplaar dat ik heb gekregen) en het is toe te juichen dat het zo’n ongelooflijk persoonlijk boek is geworden over haar eigen ervaringen, interesses, twijfels en angsten. Lezers van dit blog weten inmiddels wel dat ik niet superveel meer op heb met academische filosofie dus ik draag alle pogingen om te zoeken naar alternatieven een warm hart toe. Dit is wat mij betreft zeker een geslaagde poging om op een ‘zachte’ manier te filosoferen zonder aan zeggingskracht in te boeten.

Mooie ideeën
Er zitten zeker ideeën in dit boek die ik mooi vind. Zo besteedt Jongepier aandacht aan het echte voelen, waarbij een lichaam eigenlijk zoveel meer en zoveel sneller weet welke richting het op moet dan het hoofd ooit voor elkaar kan krijgen. Ook de positieve gevolgen van afzondering en zelfgekozen isolement zijn dingen die ik direct kan onderschrijven. Ik ben zelf niet echt een fan van bergen (ik ben meer van de zee en lange strandwandelingen), maar ik snap wel direct hoe de bergen op allerlei manieren een helende uitwerking kan hebben op mensen en dat weet Jongepier ook overtuigend over te brengen.

Mij bekroop echter tijdens het lezen regelmatig het idee dat mensen het zichzelf zo ongelooflijk moeilijk maken in het leven, terwijl het leven voor mij helemaal geen ingewikkeld iets is. Ik kon vaak helemaal niet meekomen met de problemen die Jongepier beschrijft. Zo hard werken dat je geen tijd hebt voor bezinning en reflectie? Ken ik niet. Vakantie als iets waar je vooral probeert te ontkomen aan zingevingsvragen? Ken ik niet. Digitale onrust? Ken ik niet. Klimaatemoties en gletsjerverdriet? Ken ik niet. De bergen als toevlucht nodig hebben om bij een kern te kunnen komen waar je in het dagelijks leven niet bij kan? Ken ik niet. Moeite moeten doen om het innerlijke kind in jezelf te ontdekken? Ken ik niet. En zo zijn er nog wel meer punten waarin ik totaal geen herkenning vond.

Waardering en compassie
Een gebrek aan identificatie met de ideeën uit Berghonger is helemaal niet erg. Ik voelde het hele boek enorm veel waardering en compassie voor wat Jongepier hier doet en heb ondanks onze verschillen genoten van dit boek. Een gedachte die ik wel regelmatig had: de academische filosofie probeert uit alle macht problemen te creëren die er eigenlijk helemaal niet zijn, wat jammer dat die modus blijft doorschemeren in Berghonger (het opwerpen van problemen die in mijn ogen geen problemen zijn) terwijl het tegelijkertijd juist probeert los te komen van die modus. Dat is misschien een punt van kritiek, maar geloof me: ik lees dit veel liever dan het gros van de academische filosofie.

blogpost

[Casper Wolfert · Rating 4 out of 5]

Op de achterflap staat een zin over hoe de bergen ons uitnodigen om de confrontatie aan te gaan met vragen als 'Waarom werk ik zo hard?' en 'Doe ik wel genoeg dingen waar ik gelukkig van word?'. Ik voelde mij gelijk aangesproken. Misschien ben ik ook wel die persoon die overwerkt, strompelend aan een bergvakantie begint met het idee dat je er snel mee oplaadt en dan gewoon weer een jaar kan doorgaan met je drukke leven.

Fleur Jongepier analyseert het kalmerende en relativerende effect van de bergen op ons stressvolle leven en put daarbij vaak uit voorbeelden uit de pieken en dalen die ze zelf heeft meegemaakt. Het deed mij denken aan Graafdier van Nikki Dekker (over het leven onder de grond) en de boeken van Marjolijn van Heemstra (over de ruimte); toegankelijke filosofie met de wereld om je heen als startpunt.

Wat mij bij blijft is onder meer het inzicht dat je grote beslissingen met je hele lichaam maakt (in plaats van enkel met je hoofd) en juist een paar dagen hoog in de bergen, ver van de hectiek 'op zeeniveau', geeft daar ruimte aan.

Het is een aanstekelijk boek, dat je aan het denken zet maar ook je verlangen naar de bergen aanwakkert. Probeer dit maar eens uit te lezen zonder zelf ook even te gaan kijken op de Italiaanse Funda naar een berghuisje.

[Lieke Polak · Rating 4 out of 5]

Wauw.💚 De ondertitel van Berghonger is ‘Vragen naar de onbekende weg’, maar somehow voelde het alsof Fleur Jongepier precies schreef over de bekende weg, over de vragen die ongeveer nu op mijn (berg)pad komen. Zoals: waarom hecht ik zo veel waarde aan productiviteit? Waarom ontleen ik mijn eigenwaarde aan mijn baan? En vooral: waarom ben ik de hele tijd omringd door bakstenen en niet vaker op/om/dichtbij een berg te vinden?

Eén ster minder omdat ik het laatste stuk (bevriend zijn met een berg + denken als een berg) een brug (/berg, ha) te ver vond gaan. Nu wachten tot andere mensen (Juud! Hes!) dit gaan lezen zodat we erover kunnen kletsen🧘🏽‍♀️🧘🏽‍♀️🧘🏽‍♀️

[Floor Denil · Rating 3 out of 5]

Fleur schrijft vnl over vragen en gedachten die haar wég halen van de berg, terug het stadsleven in. Ik had liever in de bergen gebleven, en gelezen over de wijsheden die ze brengen, zonder vanuit het stedelijke uitgangspunt te kijken (die momenten zij er, hoor, maar da’s een kleiner deel van het boek). Ach, andere verwachtingen bij het lezen van de titel.

[Nori Smeets · Rating 4 out of 5]

Erg mooi, maar sommige hoofdstukken waren er wat mij betreft onnodig bijgesleurd. Want moet alles ‘woke’ zijn? Het hoofdstuk over inclusiviteit en vrouw-zijn in de bergen, als ook het hoofdstuk over klimaatemoties voegde voor mij weinig toe en voelde vergezocht.

[Jorinde Meru · Rating 4 out of 5]

Inspirerend! Om snel zelf weer de bergen in te gaan, maar zeker ook om nog meer te luisteren naar je bergzelf. Leest lekker en nodigt uit tot kinderlijke nieuwsgierigheid en non conformisme

[Annemarie Stolper · Rating 5 out of 5]

Melancholisch, gevoelig, eerlijk & doordacht, met prachtige vergelijkingen en gedachten. Elk hoofdstuk als een denk-spoor, een denk-tocht langs actuele of meer psychologische thema’s, met erg mooie beschrijvingen van natuur in de bergen.

[Ray Lo · Rating 3 out of 5]

Vlot leesbaar boek over bespiegelingen die de auteur overkomen in de bergen en/of tijdens het klimmen. Een bundeling gedachten en inzichten die de mens overkomen eenmaal deze de gekte van de grootsteden verlaat en rustiger oorden zoekt in de natuur. In 12 hoofdstukken worden deze bespiegelingen verder uitgediept vanuit wijsgerig perspectief. Er wordt aan de hand van voorbeelden, andere auteurs, sportieve prestaties, usw ... gezocht naar nieuwe inzichten. Duidelijk blijkt dat FJ worstelt met zichzelf. Dit "zichzelf" bevindt zich in een spanningsveld waarbij milieu, klimaat, armoede, gelijkheid & rechtvaardigheid, dierenrechten en feminisme de boventoon zingen. Dit alles kan gecondenseerd worden in het zogenaamd 'white guilt' fenomeen dat je ook onder 'woke' zou kunnen plaatsen. FJ is duidelijk jong-links-progressief en vervalt daardoor nogal snel in binair denken waarbij helaas nuancering en verdiepeing moeten wijken voor oordelen en de inname van harde standpunten die wat haaks staan op het filosofisch denken. Wie de boeken kent van Ton Lemaire zal direct inzien wat ik bedoel. Ten slotte wil ik nog vermelden dat typisch aan onderzoek afkomstig uit de Lage Landen, is het Angel-Saxisch en Eurocentrisch geïnspireerd zijn, de bronnen zijn (bijna) altijd afkomstig uit die hoek.

[Claartje · Rating 3 out of 5]

Het begon zo goed, met een wandeling in de bergen en wat ze daar ziet. Was het daar maar bij gebleven, bij die bergwandelingen en haar vertellingen daarover. Maar nee, ze haalt er veel te veel bij, citaten van andere schrijvers (achterin staat een literatuurlijst van 4 pagina's) om te illustreren wat zij te vertellen heeft. Over haar leven, haar depressies, haar 27-urige werkweek. Maar waarom ze nou precies weg is gegaan bij de universiteit, hoe dat gegaan is, dat kom je dan weer niet te weten. Ik zou andere dingen willen horen en lezen. Wel over haar huis, hond en lopen in de bergen, haar relaties met het land, familie en vrienden. Maar niet wat al die anderen daarover zeggen en schrijven en ook niet over al het leed van de wereld. Dat is dan weer net teveel.

Jammer, als ze wat minder breed was geweest in haar onderwerpkeuze, alles wat anderen te vertellen hebben had weggelaten, had het boek mij waarschijnlijk meer geboeid. Alleen de bergen, de luchten, de gletsjers, de bomen, de hond, het huid, de vrienden en familie. Dat was genoeg geweest. En veel mooier denk ik.

[Marian · Rating 5 out of 5]

Erg genoten van en herkend in dit boek! Zelf ben ik geen waaghals in de bergen, maar ik ervaar net zo goed dat verlangen en de troostende werking ervan. Ook de zorgen om moeder aarde zijn goede bekenden. Een kanttekening: veel senioren zijn net zo boos en verontrust om wat er met haar gebeurt, hoor. Daar doe je ons wel een beetje tekort.

[Tessa van Ruitenbeek · Rating 4 out of 5]

Een inspiratie om vaker mijn laptop dicht te klappen, de deur achter me dicht te trekken en al stampend door de plassen de wijde wereld in te gaan. Een aanmoediging om de moed te vinden om die beschermende muur van comfort af en toe af te breken en de wereld in al haar hevige schoonheid te ervaren.

[Robert Tieman · Rating 1 out of 5]

De titel van het boek suggereert anders. De rode draad van het verhaal is een gefrustreerde auteur. Een mislukt huwelijk, problemen met de Universiteit en zo kan je er meerde uit het verhaal naar voren halen.
Je verwacht een bergen verhaal, maar die wordt bij lange na niet gehaald. Er zijn meer bijzaken en zaken die niets met de titel te maken hebben.
Jammer, ik had een hoog verwachtings patroon van dit boek, mede op basis van een recensie in het NRC 8 augustus 2025, maar helaas een duidelijke miskoop.