تاریخ و تمدن ایلام

by یوسف مجیدزاده

234 pages, Hardcover

Published April 1, 2008

Reviews

[Mahdi Lotfi · Rating 3 out of 5]

این کتاب که نخستین تألیف محققانه درباره تاریخ و تمدن ایلام در زبان فارسی است مشتمل بر یک مقدمه و چهار فصل و 147 تصویر رنگی و سیاه و سفید است.
عنوان فصل نخست «تاریخ سیاسی ایلام» است. در این فصل «پادشاهان ایلامی»؛ «پادشاهان ایلامی سیماش»؛ «سلسله نمایندگان بزرگ در ایلام دوران سیکول مخ ها»؛ «دوران ایلام میانی»؛ « دوران ایلام جدید» مورد بحث قرار می گیرد.
فصل دوم به «مذهب ایلام» اختصاص دارد. در این فصل نویسنده با طرح مذهب دوران ایلام قدیم «دوره اسنی ها و سیکول مخ ها» نشان می دهد که مذهب ایلامی نقاط مشترک و در عین حال ویژگی کاملا مشخص و متمایز کننده ای با مذهب بین النهرین داشته است.
عنوان فصل سوم «هنر ایران» است که در این فصل درباره پیکرسازسی، ظروف تزینی، نقوش برجسته،... بحث می شود.
عنوان فصل آخر نیز «غروب تمدن ایلام» است.

[Shamim Valian · Rating 4 out of 5]

غیر از تصاویر انتهای کتاب که کیفیت جالبی نداشتن، مطالب بسیار دقیق و کامل بود و دسته بندی مرتب و منظمش خیلی به منظم شدن اطلاعات قبلیم کمک کرد

[Bahman Bahman · Rating 2 out of 5]

پژوهشگران جدید، تا مدت‌ها ایلام را با سوزیانا یکی می‌پنداشتند، که سوزیانا مترادف با دشت و کوهپایه‌های زاگرس سفلی در استان خوزستان امروزی است. اما به‌تازگی دو عامل مهم این باور را اصلاح کرده‌است. نخست، پژوهشگران دریافته‌اند که تل ملیان در استان فارس همان مرکز باستانی پادشاهی انشان بوده‌است و دوم اثبات گردید که شوش و ایلام دو مفهوم متمایز بوده‌اند؛ به‌عبارت دیگر، شوش مترادف ایلام نیست. در واقع، در طی تاریخ چند هزار سالهٔ ایلام، مرزهای این سرزمین نه تنها از دوره‌ای به دوره دیگر، بلکه با توجه به دیدگاه کسی که آن را توصیف می‌کرد، متغیر بود. برای مثال، بر اساس منابع میان‌رودان می‌توان نقشه‌ای نسبتاً دقیق از ایلام در اواخر هزارهٔ سوم پیش از میلاد ترسیم کرد؛ ترسیم این نقشه را به‌ویژه مدیون جغرافیای سارگن اکدی هستیم، اثری که در دورهٔ آشوری جدید تدوین شد و دامنهٔ فتوحات سارگن بزرگ در حدود ۲۳۰۰ پیش از میلاد را نشان می‌دهد. به نظر می‌رسد که طبق تصور میان‌رودانی‌ها در اواخر هزارهٔ سوم پیش از میلاد، کشور ایلام تمامی فلات ایران را در بر می‌گرفت، و از میان‌رودان تا دشت کویر و دشت لوت و از دریای کاسپین تا خلیج فارس گسترده بود.

اما نفوذ فرهنگ ایلامی در آن دوره بسیار گسترده تر از این مرزهای سیاسی بود و به آسیای مرکزی، افغانستان، پاکستان و سواحل جنوبی خلیج فارس می‌رسید. باید تأکید کرد که در طی سده‌های آخر هزارهٔ سوم، سوزیانا گاهی اوقات از نظر سیاسی به امپراتوری‌های میان‌رودان وابسته بود که مرکز این امپراتوری‌ها ابتدا اکد و سپس اور بود؛ سوزیانا تنها برای مدت کوتاهی عضو کنفدراسیون ایلامی بود. کنفدراسیون ایلامی از چندین پادشاهی تشکیل می‌شد: پادشاهی اوان (احتمالاً در ناحیهٔ زاگرس)، سیماشکی یا به تلفظ آشوری، شیمشکی (احتمالاً از کرمان تا دریای کاسپین) و انشان (استان امروزی فارس که به‌طور طبیعی از ناحیهٔ بوشهر به خلیج فارس دسترسی دارد). باید افزود که کل این تعریف از دیدگاه میان‌رودانی‌هاست. برای مردم فلات ایران، یعنی اوانی‌ها و شیمشکی‌ها، ایلام به‌معنی سرزمین انشان بود.