Rok, w którym nie umarłem

by Mikołaj Grynberg

Rok, w którym nie umarłem to poruszająca książka autorstwa Mikołaja Grynberga, która w niezwykle szczery sposób ukazuje zmagania z życiem oraz nieuchronnością śmierci. To opowieść o miłości do życia, ale także o strachu przed tym, co nieznane. Autor w swojej narracji odnosi się do własnych doświadczeń, które kształtują jego postrzeganie rzeczywistości, a także do wspomnień o tych, którzy odeszli, a ich obecność wciąż jest odczuwalna w codziennym życiu.

Genres: Audiobook, Nonfiction, Polish Literature, Biography, Poland, Death, Memoir

144 pages, Hardcover

First published July 2, 2025

About the author

Mikołaj Grynberg (ur. 1966) – fotograf i pisarz, z wykształcenia psycholog. Jego zdjęcia były prezentowane niemal na całym świecie. Autor albumów Dużo kobiet (2009), Auschwitz – co ja tu robię? (2010) oraz Ocaleni z XX wieku (2012). Wydał zbiór rozmów Oskarżam Auschwitz. Opowieści rodzinne (2014), tom opowiadań Rejwach (2016) oraz wspomnienia żydowskich emigrantów 1968 Księga wyjścia (2018). Od lat zajmuje się problematyką i historią polskich Żydów w XX wieku. W całej swojej twórczości przyjmuje szczególną perspektywę dialogu, koncentrując się na spotkaniu z innymi, otwarciu na ich osobiste przeżycia i historie.

Reviews

[Talkincloud]

Nie spodziewałem się, że tak łatwo wejdę w buty autora. Nie miałem zawału serca, ale miewałem ataki paniki. Te chwile, kiedy ciało zamiera, a umysł krzyczy: "to już”. I właśnie o takich stanach pisze Grynberg – z gracją, szczerze, bez lukru.

Łatwo ulec złudzeniu, że nasze doświadczenia są tylko nasze. Że nikt inny nie może poczuć tak samo. A potem trafiasz na książkę, która mówi: "ja też tak miałem”. I nagle czujesz się widziany. Rozumiany. I gotów, by odpowiedzieć tym samym — empatią, wyrozumiałością.

Ta lektura była dla mnie doświadczeniem wiążącym. Momentami bolesnym, niekomfortowym, ale bez wątpienia cennym. Nie da się odebrać Grynbergowi autentyczności – on nie tylko ją ma, on ją tu stawia na stole. Opisuje swoje doświadczenie „bliskości końca” w sposób, który obnaża lęk, ale nie epatuje siłą czy uporem. Pisze o swojej słabości, wciąż zbyt często uznawanej za "niemęską”. A przecież to właśnie ukrywanie tej części siebie prowadzi nas szybciej ku przepaści. Czy naprawdę warto ją wypierać? Moim zdaniem – nie.

Jestem wdzięczny, że ta krótka, acz treściwa książka powstała. I że ukazała się w serii "Tu/teraz” Agory, która – jak dotąd – trafia bez pudła. Każda jej odsłona niesie coś istotnego dla współczesnego świata. Tutaj przesłanie jest proste i mocne: tak, umieramy. Może się to stać w każdej chwili. Ale też – żyjemy. Spotkanie ze śmiercią może nas wybudzić. Skłonić, by wreszcie naprawdę spojrzeć na swoje życie, oddalić się od własnego lęku, stanąć twarzą w twarz z tym, co przed nami.

A przed nami przecież – wszystko.
Samo życie.
Sedno bycia tu i teraz.

[Natalia]

takie książki chciałabym czytać już zawsze

[Zena]

Znakomita! Malutka książeczka o: życiu, walce o życie, trosce o życie, strachu przed jego utratą oraz o radości z życia. Refleksje autora nad kruchością życia sprowokowane doświadczeniem, w którym życie staje twarzą w twarz ze śmiercią. Mądra, wzruszająca, płynąca prosto z serca (po pierwszym zawale) historia, ubrana w zgrabne słowa i ozdobiona humorem. Do czytania wielokrotnego, by nie utracić zachwytu życiem odmienianym przez wszystkie przypadki.

[Joanna Okuniewska]

Doskonała.

[Krysia o książkach]

cytat z książki: "Lepiej pisać mniej. Gdy się pisze więcej, to tylko jeden się namęczy pisząc, a drugi szukając myśli wartych przeczytania. Pisanie to bycie w ruchu między sobą a opowieścią. Są tacy, którzy muszą wszystkim o sobie opowiadać, ci zazwyczaj nie mają nic ciekawego do zaproponowania."

Nie mogłabym się zgodzić bardziej!

Nie wiem, może jak ktoś się pierwszy raz styka z doświadczeniem granicznym i własną śmiertelnością i jeszcze wpada w machinę opieki zdrowotnej, to jest to dla niego szok, zaczyna roztrząsać i tworzyć mitologię. Jak ktoś z tym żyje, to takie wynurzenia zdają się być banalne i pretensjonalne do bólu. Mam bardzo małą tolerancję na ludzi, którym się wydaje, że są pępkiem świata.Tych powodów, dlaczego ja podchodzę krytycznie jest oczywiście więcej, ale większość z nich jest bardzo prywatną i osobistą sprawą, niewytłumaczalne dla szerszej publiki.

Na plus, to jest faktycznie króciutka książeczka, nie musiałam się długo męczyć.

[marta (sezon literacki)]

Zawały serca są główną przyczyną zgonów u mężczyzn po 45. roku życia – naprawdę doceniam chęć autora do podzielenia się tak osobistym i trudnym doświadczeniem, które jednocześnie jest bliskie bardzo wielu osobom. Takie głosy są potrzebne, by inni też mogli poczuć się widziani i zrozumiani. Niezwykle autentyczna książka, znalazłam w niej kilka ciekawych przemyśleń i dużą dozę wrażliwości autora.

Nie chcę jej jednak gwiazdkować, bo to bardzo osobista literatura i nie czuję się w porządku z ocenianiem jej w kategorii gwiazdek.

[Miriam]

5 ♥️

[marta]

grynberg opowiada historie jak wuja ale wuja ktory jest ojcem po terapii i bardzo swiadomym rodzicem po uszy zakochanym w swojej zonie i to jest chyba najpiekniejsze polaczenie w polskiej literaturze

[lesneczytanko]

Najlepsza książka, jaką do tej pory przeczytałam w tym roku. Wspaniała, uniwersalna, na wskroś ludzka. Nie znalazłam tu podniosłego tonu, którego tak bardzo nie lubię. Jest codzienność okraszona mieszanką cierpienia i humoru.

[Mateusz Płocha]

Poruszająca i inspirująca. To moja druga książka tego autora i po raz kolejny jest to 5/5.

[Senga krew_w_piach]

Mikołaj Grynberg przeżył zawał serca i postanowił opowiedzieć innym jak to jest. Dobrze, że to zrobił, bo przekraczając granicę pewnego wieku i mierząc się z różnymi zdrowotnymi problemami, trudno nie mieć już jakiejś kolekcji przemyśleń na temat własnej śmiertelności, która najczęściej - co tu dużo mówić - napawa człowieka pewną obawą.
I o tym dla mnie przede wszystkim jest ta książka - o lęku przed śmiercią, próbą oswojenia go i ułożenia sobie z nim życia. Co ciekawe - strach ten w głównej mierze dotyczy tego co to będzie, kiedy nas nie będzie, czyli w pewien sposób jest to po prostu lęk przed ostateczną utratą kontroli i wpływu na własny ekosystem. Dlatego od momentu wyrwania się z lepkich paluchów kostuchy autor przeżywa jakby dwa życia: jedno - tu i teraz, w którym konfrontuje się z zużywalnością ludzkiego ciała, uczy nie dostawać ataku paniki na każdy nietypowy sygnał napływający z organizmu i wiadomo, że nic nie będzie już takie jak kiedyś; drugie - alternatywne, w którym jego już nie ma, a życie jego bliskich toczy się dalej, więc tworzy scenariusze i czyni ustalenia na przyszłość bez siebie.

Wzruszający jest Grynberg w tym swoim obnażeniu. Bez wahania pokazuje własne słabości, ale też przecież wszystkich nas. Bo okazuje się, że w konfrontacji z systemem opieki zdrowotnej wszyscy jesteśmy na tej samej pozycji, można być najbardziej wygadanym pisarzem, a przy lekarzu czuć się jak dziecko. Kiedy człowiek otwiera oczy po operacji ratującej życie na początku zawsze jest mieszanką zdumienia i bezbronności. Bycie pacjentem likwiduje też status społeczny, zmusza do wyjścia z bańki i konfrontacji z tą Polską, której wcześniej można było unikać. Momentami jest to bardzo zabawne, ale na języku zostaje posmak goryczy. Oprócz intymnej opowieści o sobie samym, jakby mimochodem, czasem pojedynczym zdaniem, autor opowiada też o tym smutnym świecie.

„Rok, w którym nie umarłem” to opowieść na wskroś ludzka. Taka która jednocześnie dotyka i daje otulenie, ale też sprawia, że ma się ochotę przytulić samego bohatera.
Cieszę się, że Mikołaj Grynberg w tamtym roku nie umarł, bo gdyby zabrakło i jego i Marcina Wichy jednocześnie (którego wspomnieniem zresztą mnie tutaj rozpłakał), polska literatura w męskim wydaniu zostałaby zupełnie pozbawiona czułości.

[Marika_reads]

Przesłuchana na raz

nie jest to najlepsza książka Grynberga (z tych, które czytałam), ale raczej taka być nie miała. Obawiałam się ckliwości, ale absolutnie jej tu nie ma. polecanko

[Moony Mon]

❤️‍🩹

[bdanisiewicz]

tak działa moja głowa, kiedy się boję. takie to dobre, płynie się przez to z ciekawością, przewrotnością. pisać tak dobrze, oby tylko takie rzeczy czytać

[Agnieszka Derda]

zaczęłam płakać w okolicach 12 strony i nie przestałam do ostatniej, czasem tylko parskałam śmiechem. Bardzo, bardzo się cieszę, że nie umarł 💙

[Aellirenn Czyta]

Niby to historia kogoś obcego, a jednak stała mi się bliska.

[Maja Milka]

„[…] dużo spraw wydarza się między moimi uszami. Na szczęście niektóre z nich są też wspaniałe”<3

[gabi]

4.5

[NerwSlowa]

Eksploruję książki na Europejską Noc Literatury (teraz naszło mnie zwątpienie, czy na pewno powinnam czytać je przed, czy lepiej dopiero po tym wspaniałym, corocznym wydarzeniu). Na pierwszy ogień: opowieść (esej? wspomnienia? memuar?) wspaniałego pisarza, autora docenianego (również przeze mnie) "Rejwachu" o tytułowym dniu, w którym nie umarł. Wrzuciłabym tę opowieść do kategorii "ogólnych refleksji na temat", ale tak wspaniale napisanych, że mimo swej niewielkiej objętości są w stanie poruszyć głęboko i trwale. Dla każdego, kto czasem myśli o umieraniu (albo o życiu).

[Anna Wilczyńska]

3.5 - często czytam książki o umieraniu, ale rzadko są tak ciepłe.

[Ewa]

Już bardzo dawno nic nie zrobiło na mnie takiego wrażenia, jak ta książka. Co za tekst! Jestem zachwycona tym, jak w tak oszczędnej formie można przekazać tyle refleksji i emocji. Każde zdanie ma znaczenie. Każde wnosi nowe emocje, doświadczenie, obserwacje, perspektywę. Tu nie ma ani jednego zbędnego słowa. Fenomenalny język, głębokie bardzo różnorodne refleksje oraz mocne - czasem ironiczne, czasem gorzkie, czasem nawet sarkastyczne poczucie humoru. Naprawdę parę razy się zaśmiałam, choć chwilę wcześniej było smutno lub po prostu poważnie. Książka mnie zachwyciła. A ostatnie zdanie... No cóż, otwiera nowy temat. Oby okazało się strzałem w płot.

[oliwia]

3,5

powiedziałabym, że taka słodko-gorzka. nie wiem, czy będę o niej myśleć.

[virgia]

nie wiem czy przeczytalam ja w odpowiednim momencie zycia

[Marta Klimczak-Uzdowska]

Z opisu i opinii byłam przekonana, że będę zachwycona, ale jakoś nie jestem. Kocham autofikcje i opowieści o doświadczeniach granicznych, ale ten humorek tak bardzo mi nie podpasował, o rany.
To na pewno nie jest zła książka, a jednak cały czas myślałam sobie: NO I Z CZEGO PAN SIĘ TAK ŚMIEJE?

[Mateusz Rusak]

ogromna lekcja wdzięczności i przypominajka by walczyć o siebie nawet w najtrudniejszych chwilach 🥹

[Florentyna]

Świetna!

[Pauline]

Boże, doskonała książka! Szczera, zabawna, wzruszająca i poważna. O śmierci i chorobie, ale w taki sposób że wywołuje uśmiech, ale i zadumę.

[Gąska o książkach]

Ta książka jest po prostu piękna. Więcej nie potrafię napisać. Kto kocha życie, umie kochać ludzi i osiągnął pewien wiek i stopień dojrzałości, ten przeżyje tę książkę całą/calym sobą. Słuchałam audiobooka jadąc autem, szlochałam i wybuchałam śmiechem na cały regulator, a mój pies patrzył na mnie z potężnym zatroskaniem. Dziękuję za to, panie Mikołaju, ta książka to samo życie.

[Aleksandra]

Ujmująca jest szczerość i autentyczność autora w tym tekście. Wyobrażam sobie, że trudno jest opisać procesowanie intymnego doświadczenia tak, by nie wyszedł z tego kicz lub zbędny ekshibicjonizm. A tu udało się stworzyć coś surowego, prawdziwego, napisanego z wielką ogładą.

[Kora Kuka]

krótka, treściwa, absolutnie niesamowita

moja topka tego roku zdecydowanie