Grondwerk

by Tijl Nuyts

Grondwerk onthult een verborgen wereld onder het Vaderlandsplein in Brussel. Verscholen in een gangenstelsel wacht een naakte molrat, op missie vanuit de Hoorn van Afrika, op een briefing. Een mens die zich bij haar hol meldt, wint haar vertrouwen en tekent haar verhaal woord voor woord op. Ondertussen groeien overal in de stad zinkgaten. Er broeit iets in het bestuurlijke hart van Europa. Is er een opstand ophanden?

Grondwerk is een verhaal over verzet en herstel, over collectieve actie, gedeelde grond en pogingen om de wereld bewoonbaar te maken. Een roman vol complottheorieën en toekomstbeel­den, die laat zien dat we niet zonder elkaar kunnen.

Genres: Roman, Fiction

287 pages, Kindle Edition

Published June 10, 2025

Reviews

[Six · Rating 5 out of 5]

ik zeg het niet snel maar ik zeg het nu wel: dit boek is een meesterwerk ❤️ een ode aan waar wezens toe in staat kunnen zijn, een ode aan alles wat wemelt in Brussel en daarbuiten, een ode aan de taal en hoe die nieuwe tastharen kan aanleggen; een wervelende vertelling; een prachtige roman. zo goed.

[Hanne · Rating 4 out of 5]

Volgens mij is dit boek bedoeld om in een parkje in de stad gelezen te worden en dat is exact wat ik ermee gedaan heb, would recommend!

(En ook: naakte molratten zijn instant mijn nieuwe favoriete knaagdieren geworden, zonde dat de tijd van spreekbeurten geven achter mij ligt)

[Nora Sleiderink · Rating 4 out of 5]

Grondwerk is een gedurfde debuutroman die als een ingenieus gangenstelsel aan elkaar haakt via onverwachte paden. Centraal staat het relaas van een naakte molrat die haar vertrouwde ondergrondse kolonie in de Hoorn van Afrika verlaat voor een onbepaalde missie in het politieke centrum van Europa.

De fabel is op zijn sterkst wanneer de naakte molrat de ultieme spiegel vormt van Onze Soort, de homo sapiens in al zijn lafheid, jaloezie en twijfel.

Veel minder interessant is de jij-figuur. Het opzet is duidelijk: als een Mimic Octopus zoekt ze continu naar een vaste vorm door die van anderen na te bootsen. Haar hersengangen zijn kneedbaar maar leeg. Op die manier slaagt ze er moeilijk in om tot een eigen identiteit te komen en de weg vooruit te kiezen. Het resultaat is echter een van persoonlijkheid ontdane antagonist die vooral als canvas dient voor moralistische hersenspinsels.

Dat morele vingertje komt bovendien vaker terug, bijvoorbeeld met kant-en-klare passages als: “het bloedgeld dat de aanleg van dit park ooit mogelijk had gemaakt, (…) hoe de fondsen de opbouw van jullie welvaartsstaat hadden gestut”, of “De arbeiders kwamen vanuit het zuiden van jouw continent, vanwaar ze met lege beloftes naar hier waren gehaald om in onbekende grond te komen woelen. Ze baanden zich verder een weg door het duister met hun dromen recht de vergetelheid in.” Als lezer voel je je op die momenten danig onderschat.

Nee, veel boeiender wordt het wanneer je zelf de randen mag aftasten tussen kolonie en koninkrijk, diplomaat en dichter, beest en barbaar. Die momenten zijn er veelvuldig. Het poëtische dierdicht zet aan tot denken over wat het betekent om, bij gebrek aan Briefing over het Plan, samen mens te zijn. Het antwoord op die vraag blijft Grondwerk ons gelukkig schuldig. Benieuwd naar wat verder zal worden gebouwd op dit fundament.

[Vincent Coomans · Rating 4 out of 5]

Wat een origineel boek!!
Een spark in het Nederlandstalige boekenlandschap.

[Laura]

what if we were two naked mole-rats digging our way through brussels' soil together

[Arina]

"'Je kunt een tunnel graven naar waar je maar wilt,' zei ik. 'Dat weet je toch?'
'Hoe dan?' vraag je.
'Gewoon. Breek de bodem met je blote handen en begin.'"

[Tom]

Out of principle, I don't really rate books written by people I know personally.

In some cases, that is a shame. 'Grondwerk' is a compelling read throughout, written in measured, poetic language and displaying an especially rich vocabulary. It's the story of a naked mole-rat nestled underneath the city of Brussels. He is on a special mission, which I won't spoil for any of you in this review.

At its core, 'Grondwerk' is a challenge to how we behave as a species. As we follow the nameless mole-rat that is the protagonist of the story, we descend deeper and deeper into questions on what makes us human, how we relate to other life forms on our planet. It is often a very clever novel, without becoming patronising or overbearing. The same holds true for the style - poetic, without drawing attention away from the flow or the content.

Writing a full novel from the viewpoint of a mole-rat is a brave move, but it is one that works for this story. Tijl steers clear from clichés or easy jokes, maintaining a deft balance and rigorous control over the narrative he is trying to establish - kudos.

For those living in Brussels, there are plenty of little easter eggs that will be enjoyable, too.

If you're reading this - bravo, Tijl. A beautiful first outing as a novelist!

[Sara · Rating 3 out of 5]

Dit was echt één van de meest absurde boeken die ik ooit gelezen heb, interpret that as you wish.

[Katrijn · Rating 4 out of 5]

Geniaal boek 🤩 Gisteren op de metro verwachtte ik een naakte molrat tegen te komen 😁 https://www.bruzz.be/select/literatuu...

[Richard · Rating 5 out of 5]

Dit boek is geschreven vanuit het perspectief van een naakte molrat!! Ik herhaal: een naakte molrat!!!

[Evan Broeren · Rating 5 out of 5]

Voor een boek wat best ver vooraan duidelijk maakt dat je naakte molratten niet moet begrijpen via een menselijke lens, plakt het heel erg veel menselijke begrippen op de naakte molrat (armen en benen ipv poten) en bevraagt het ook totaal niet de termen die de biologen op de naakte molrat hebben geplakt zoals soldaten (die termen worden uitgebreid met oa kantoormedewerkers en architecten, wtf), verder is menselijke kennis veel te vanzelfsprekend genomen en is er te weinig gespeeld met de beschrijving van alledaagse objecten voor ons zoals dat heel af en toe gebeurde in het boek (zoals bij een tram). Daarnaast was er ook een best heftige focus en uitbreiding op de militaire ranken van soldaten aan het begin van het boek waardoor ik er bijna mee gestopt was om eerlijk te zijn. Al deze irritaties waren relatief constant aanwezig omdat het boek zo expliciet stelde dat je naakte molratten niet via menselijke manieren moet begrijpen en ik vond het daarom zo intens veel zonde hoe dat er zo zwak uit kwam op sommige fronten in het boek.

Maar, er waren zeker ook hele vette dingen aan dit boek! Namelijk vooral hoe via gevoel en geestelijke connectie de meeste internaakte molrat communicatie ging. Het boek deed me ook een klein beetje denken aan Man Maakt Stuk van Maurits de Bruijn omdat het boek de lezer direct aanspreekt (al is dat soms wel een beetje hoogdravend en neerbuigend) en omdat in het eerste hoofdstuk al heel duidelijk is dat er iets is gebeurt wat tot een bepaalde reeks aan gebeurtenissen heeft geleid en dat je er pas aan het einde achter komt wat dat nou was, dat vind ik heel fijn om te lezen.
Ook was de structuur best duidelijk waarin een hoofdstuk in het heden altijd volgde op een hoofdstuk in het verleden (en andersom dus ook). Als laatste genotpuntje (en zeker niet onbelangrijk), de schrijfstijl deed me soms best wel aan lyrics van Eefje de Visser denken, het abstracte poëtische wat toch wel weer van toepassing is op wat er gebeurt in het verhaal en ook de woordkeuze (een geest die zich strekt naar een ander bijvoorbeeld).

En ohja, er zit nog meer interessants in dit boek, maar daarvoor mag je het boek toch echt wel zelf lezen ;)

[Karin Betten · Rating 4 out of 5]

Super grappig en toch wel diep boek over naakte molratten die samen met mensen in opstand komen tegen infrastructuur en de mensen in de stad/de macht. En ondertussen ook een soort van liefdesverhaal tussen naakte molratten. Zo goed geschreven dat ik het hele verhaal voor mij zag. Originele invalshoek. Enigszins jammer van het toch wel erg bedachte einde. Maar, met veel plezier gelezen

[Tamara Bollaert · Rating 5 out of 5]

Intrigerend en boeiend perspectief. Mooie metaforen. Rijk taalgebruik en toch vlot leesbaar.

[Linn · Rating 3 out of 5]

Verrassend vertelperspectief (geschreven vanuit een naakte molrat). Ik bleef doorlezen maar vond het uiteindelijke ‘plot’ niet zo sterk. Heb me goed vermaakt met het boek maar het verhaal blijft niet per se hangen.

[Isabelle Borremans · Rating 2 out of 5]

leuke ideeën en toffe referenties aan België en 'deze tijd', maar ook te veel omschrijvingen en het plot mist een doel.

[Judith Stegen · Rating 3 out of 5]

Voeg ik de naakte molrat nu toe aan mijn lijstje favoriete dieren? Zeker! Het ondergrondse perspectief was fantastisch, de taal zo mooi.. een beetje jammer dat een homo sapiens toch weer een grote rol kreeg verderop in het boek. En dat einde, tja.. een beetje te snel en te veel.

Quote: "Ik probeerde de levende wirwar in het water te doorgronden, dook onder in het slib en dwaalde in gedachten over zandbanken en grindbedden, wurmde me tussen de wieren en wormen in het waaiende kelpwoud, mijn geest als een sleepnet in de diepte."

[Pieter Serrien · Rating 4 out of 5]

tof en origineel debuut, een hedendaagse fabel. wat als molratten een intelligente soort zijn? einde leek wat te raprap en was iets minder geslaagd

[Sophie van de Mars · Rating 4 out of 5]

Cool leuk en symbolisch also naakte molratten zijn echt vet - thanks Roos🫡

[Hester · Rating 4 out of 5]

Wij mensen zijn echt suf en beperkt vergeleken met naakte molratten. Veel geleerd over deze diersoort door dit boek, zonder dat het voelde alsof er feitjes naar je hoofd gegooid werden. Origineel en knap bedacht!

[Ellen · Rating 3 out of 5]

3,5/5

[Laura Vanwezemael · Rating 3 out of 5]

3.5/5

"‘Je kunt een tunnel graven naar waar je maar wilt,’ zeg ik. ‘Dat weet je toch?’

‘Hoe dan?’ vraag je.

‘Gewoon. Breek de bodem met je blote handen en begin.’"

[Julia · Rating 5 out of 5]

naakte molratten zijn cool! vanuit het perspectief van een naakte molrat begrijp je de mens, en daarna de wereld, ineens op een hele andere manier. sluit je aan bij de beweging, open je zintuigen, het zindert.

[Ine Vaesen · Rating 5 out of 5]

Het feit dat je een naakte molrat het hoofdpersonage laat zijn is sowieso al 5 sterren waard!

[Wim Driessens · Rating 4 out of 5]

Origineel uitgangspunt voor een boek. Nooit gedacht dat ik vanuit het perspectief van een naakte molrat een boek zou lezen. Daarom boeiend genoeg en steeds nieuwsgierig om te weten waar dit verhaal naartoe zou leiden.
En dat is nu net het enige minpuntje: waar heeft het uiteindelijk toe geleid?
Zoals bij zovele boeken tegenwoordig moet je na het lezen zelf je fantasie gebruiken en kan eenieder er zijn of haar eigen lessen en conclusies uit trekken. Niks mis mee natuurlijk.

[Paul Pestman · Rating 4 out of 5]

Bijzonder origineel en goed geschreven! Einde is wel een domper

[Benjamin · Rating 3 out of 5]

Boeiend boek dat je aandacht blijft vasthouden. Mijn verwachtingen - geschept door de achterflap - werden niet volledig ingelost. Of komt er een vervolg?

[Ayla Colman · Rating 3 out of 5]

Een gekke insteek die blijft boeien, ondanks losse eindjes en niet al te veel plot

[Christine Bonheure · Rating 4 out of 5]

De eerste dertig pagina’s vragen wat doorzettingsvermogen, maar eens er voorbij pakt dit debuut je beet. Hoe noem je dit soort boek eigenlijk? Een activistische klimaatfabel met een naakte molrat als heldhaftige hoofdpersoon? Ik had nog nooit van een dergelijk beest gehoord, maar nu weet ik wie er verantwoordelijk is voor de zinkgaten in Brussel. Het ergste moet trouwens nog komen: onder de stad graaft dat lelijke beestje samen met enkele collega's een uitgebreid tunnelstelsel, waardoor gebouwen en straten zullen verzakken. Boodschap aan de mensheid: jullie maken de natuur en de wereld onleefbaar. De afwisseling tussen het leven in Brussel en De Hoorn van Afrika werkt goed, en de wereld van de molratten is met zorg opgebouwd. Treffend detail én straf beeld: de Grote Rivier die Olifanten Kan Optillen is nu een kabbelend modderstroompje. Origineel verhaal. Eén onbeantwoorde vraag: op welke manier is de molrat in Brussel terechtgekomen?

[Xavier Roelens · Rating 4 out of 5]

Het is wonderlijk hoe de auteur me een roman lang vanuit het oogpunt van een naakte molrat naar de wereld vandaag laat kijken. Er zijn hier en daar wat licht geforceerde momenten aan te duiden, maar ik vond het toch vooral krachtig hoe de geur- en tastsensaties vergroot zijn ten opzichte van het zien (een naakte molrat is zo goed als blind). Dat komt hier goed tot zijn recht, maar ook het idee dat een kolonie molratten op een telepathische wijze elkaars gedachten kunnen lezen, is geloofwaardig gebracht.
Da's een. Dat het dan ook nog eens gaat over een kolonie molratten die de wereldvernietigende homo-sapienssoort wil proberen tegen te houden en dat het hoofdpersonage met een groepje links-radicale mensen een samenwerking aangaat, waarbij ze heel veel van elkaar leren, maakt dit boek des te bijzonder. En toch ook luchtig.

Ik herken veel van mijn bezorgdheden in deze roman.

[Steve Goethals · Rating 4 out of 5]

Grondwerk is een verrassend en origineel boek dat verteld wordt vanuit het perspectief van een naakte molrat... Die keuze klinkt absurd maar werkt bijzonder goed. Zo goed dat je het na een tijdje niet meer echt opvalt. Tijl Nuyts heeft een sterke natuurkennis over het dierenleven en een scherp oog voor menselijke samenlevingsvormen.

Zonder belerend te worden raakt het boek aan grote thema’s als racisme, xenofobie, jaloezie, klassenverschillen en klimaatsverandering. Door die onderwerpen te benaderen via een niet-menselijke verteller kijkt de lezer met frisse ogen naar onze eigen maatschappij.

Grondwerk leest erg vlot maar bleef bij mij ook wel even nazinderen. Een boek dat niet alleen een verhaal vertelt, maar ook vragen stelt over samenleven en samenwerken en eindigen op een positieve not. Graven maar...