برادران شلگل

دانشنامه فلسفه استنفورد - انتشارات ققنوس #04

by Allen Speight, Katia D. Hay, مسعود حسینی (Translator)

بسیاری از علاقه‌مندان به فلسفه در ایران که با فضای مجازی بیگانه نیستند نام دانشنامه فلسفه استنفورد را شنیده‌اند و چه بسا از این مجموعه کم نظیر بهره هم برده باشند. این دانشنامه حاصل طرحی است که اجرای آن در سال ۱۹۹۵ در دانشگاه استنفورد آغاز شد و همچنان ادامه دارد. این مجموعه از مدخل‌های مناسبی برای ورود به گستره‌های متنوع فلسفی برخوردار است و کسی که می‌خواهد برای اولین بار با مسأله یا مبحثی در فلسفه آشنا شود، یکی از گزینه‌های راهگشایی که پیش رو دارد این است که ابتدا به سراغ مدخل یا مدخل‌های مربوط به آن در این دانشنامه برود.

نگارش، تدوین و انتشار مدخل‌های دانشنامه فلسفه استنفورد به سرپرستی «دکتر ادوارد. ن. زالتا» افزون بر این‌که پیوندی فراگیر میان فضای دانشگاهی و عرصه عمومی برقرار کرده، ویژگی‌های درخور توجه دیگری هم دارد و آن اینکه این دانشنامه به ویژه به کار دانشجویان و محققانی می‌آید که می‌خواهند در زمینه‌ای خاص پژوهش کنند.

ترجمه و انتشار تدریجی این دانشنامه به زبان فارسی و فراهم کردن امکان مواجهه شمار هرچه بیشتری از خوانندگان علاقه‌مند با آن از جمله اهدافی بوده که چه بسا مورد نظر بانیان این طرح بوده لذا «انتشارات ققنوس» با همکاری گروهی از مترجمان به سرپرستی «دکترمسعودعلیا» و با کسب اجازه از گردانندگان دانشنامه فلسفه استنفورد (SEP) اقدام به ترجمه و انتشار این دانشنامه می‌نماید و امیدوار است چاپ این مجموعه استمرار پیدا کند.

120 pages, Paperback

First published March 19, 2007

Reviews

[Bahman Bahman]

علاقه‌مندان به فلسفه در ایران که با فضای مجازی بیگانه نیستند نام دانشنامه فلسفه استنفورد را شنیده‌اند و چه بسا از این مجموعه کم نظیر بهره هم برده‌ باشند. این دانشنامه حاصل طرحی است که اجرای آن در سال ١٩٩٥ در دانشگاه استنفورد آغاز شد و همچنان ادامه دارد. این مجموعه از مدخل‌های مناسبی برای ورود به گستره‌های متنوع فلسفی برخوردار است و کسی که می‌خواهد برای اولین بار با مسأله یا مبحثی در فلسفه آشنا شود، یکی از گزینه‌های راهگشایی که پیش ‌رو دارد این است که ابتدا به سراغ مدخل یا مدخل‌های مربوط به آن در این دانشنامه برود.

نگارش، تدوین و انتشار مدخل‌های دانشنامه فلسفه استنفورد به سرپرستی دکتر ادوارد. ن. زالتا افزون بر این‌که پیوندی فراگیر میان فضای دانشگاهی و عرصه عمومی برقرار کرده، ویژگی‌های درخور توجه دیگری هم دارد و آن اینکه این دانشنامه به ویژه به کار دانشجویان و محققانی می‌آید که می‌خواهند در زمینه‌ای خاص پژوهش کنند.

[Mohammad Ali Shamekhi]

کتاب حاوی اشارات جالبی است به تفکرات این دو برادر در حوزه هایی همچون فلسفه، نقد ادبی، و کمی هم سیاست. ترجمه ترجمه ی خوبی است در اغلب موارد ( البته جا داشت از حیث ادبی زیباتر شود ).

البته چون مترجم مبنایش انگلیسی بوده در چند مورد نسبت های واژه های آلمانی در ترجمه منتقل نشده مثلا:

1. das Fremde و Fremdheit
که اولی خارجی و دومی بیگانگی ترجمه شده؛

2. Ding و das Unbedingte
که اولی چیز و دومی نامشروط ترجمه شده؛

3. Anschauung
یک جا بینش ترجمه شده ( در مورد
geistige Anschauung
آگوست شلگل ) و یک جا شهود ( در مورد
intellektuelle Anschauung
فیشته یا شلینگ ). البته این سومی آگاهانه است. نویسنده و مترجم - به تبع آن - باور داشتند که نباید واژه ی یکسانی را در مورد شهود آوگوست شلگل و شهود فیشته و شلینگ استفاده کنند زیرا اولی به شدتی ذوقی و دلی است - به مثابه "گواهی دل" - اما دومی نظام مندتر و فلسفی تر است. اما به نظر من این استدلال نتیجه ی مطلوب را نمی دهد، وقتی اصل واژه یکی است باید این یکسانی حفظ شود.

( متوجه باشیم که در این هر سه مورد تصمیم و مسئولیت در مرتبه ی نخست بر عهده ی نویسنده ی انگلیسی است. )

اما از این امور گذشته در کتاب ابهاماتی آزاردهنده وجود دارند مثلا پیرامون نظر آوگوست شلگل در مورد کمدی و تراژدی، نظر فردریش اشلگل در مورد تعریض، چیستی رمان از دیدگاه فردریش شلگل و ... . در این موارد نویسنده تلاشی برای توضیح از خود نشان داده است اما این تلاش خواننده را سردرگم می گذارد.

اما از این ایرادات اگر بگذریم، مطالعه ی این کتاب برای اهل فلسفه - خصوصا آنها که گرایش رمانتیک دارند - دلچسب و جذاب خواهد بود.