Jump to ratings and reviews
Rate this book

Stoffer’s Jukebox

Rate this book
Stoffer’s Jukebox is geen concrete jukebox, waar je in het café een muntje in kan gooien, maar een denkbeeldige die overuren maakt in het hoofd van de schrijver. Martijn Stoffer, ruim 25 jaar programmamaker voor de VPRO, neemt de lezer in 41 verhalen op sleeptouw voor een meeslepende muzikale reis. Stoffer koppelt een fabelachtige muzikale kennis over de wortels van de “popmuziek” aan het vermogen om daar op een luchtige manier over te schrijven.

Zijn verhalen volgen de inhoud van de songs en brengen hem zo naar oorlog en vrede, liefde en ludduvudddu, Jamaica en Cuba, de blues, de opwinding van de rock ‘n’ roll en nog veel meer. De stijl van Martijn Stoffer is zo beeldend dat een beetje muziekliefhebber de songs direct wil horen waar over geschreven wordt. Dat treft, want QR-codes leiden je in een oogwenk naar de muziek zelf, via een playlist of een filmpje.

En er is nog veel meer. Bij elk van de 41 hoofdstukken is een illustratie gemaakt door de crème de la crème van Nederlandse en Vlaamse tekenaars, waaronder de in 2015 overleden Peter Pontiac en alleskunner Typex, die ook als beeldredacteur is opgetreden. Het resultaat is een lijstjesboek, een veelkleurig plaatjesboek, een consumentengids naar nieuwe “oude” muziek en een verhalenbundel van een verrassende debutant.

336 pages, Hardcover

Published May 20, 2025

3 people are currently reading
14 people want to read

About the author

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
1 (25%)
4 stars
2 (50%)
3 stars
1 (25%)
2 stars
0 (0%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
Profile Image for Tim Weemhoff.
234 reviews9 followers
July 10, 2025
Wat een geweldig, aanstekelijk, met enorm veel vaart geschreven en interactief muziekboek van Martijn Stoffer. Bij mij vooral bekend als OOR-journalist, maar in de jaren tachtig ook een van de twee presentatoren van het VPRO-radioprogramma Heartlands. Prachtig geïllustreerd met onder meer herkenbare prenten van Peter Pontiac.

De opzet met playlists, QR-codes voor Youtube-fragmenten en thematisch gerangschikte hoofdstukken werkt erg goed. Je dwaalt voortdurend af en komt eindeloos veel meer muziek tegen, wat gelijk het voornaamste doel is van dit boek: enthousiasmeren.

De thematische opzet doet me denken aan de ongeëvenaarde radiouitzendingen van Bob Dylan: Theme Time Radio Hour. Die dat overigens vele jaren later deed dan Heartlands tussen ‘84-‘88.

Pretentieloos en zonder te oordelen, maar tegelijkertijd word je als lezer aan de hand genomen door de mooiste muziek van de afgelopen zeventig, tachtig jaar. Je voegt het ene na het andere prachtnummer waar je het bestaan niet van wist toe aan je favorieten.

Daarnaast is het vaak ook een feest der herkenning, maar dan voorzien van de nodige context. Knapste daarbij: nummers die je duizend keer eerder hebt gehoord, krijgen een nieuwe lading, al dan niet door een persoonlijke noot of een verhelderend achtergrondverhaal, waardoor je er ineens een andere associatie bij hebt.

Enkele punten van kritiek: de verhouding man-vrouw had nog iets meer in balans kunnen zijn en er is relatief weinig muziek van deze eeuw in opgenomen.

Al met al een nummer of duizend, exclusief videoclips. Om te herlezen, willekeurig doorheen te bladeren, clips te bekijken, playlists op te zetten en jezelf in te verliezen.

Leesnotities voor latere naslag:

LIEFDE 1

Hoofdstuk 1: prachtig hoofdstuk over liefde als noodzaak. Hartverscheurend verhaal over schrijver Willy Vlautin en zijn onderschatte band The Delines. Vrouw die even sigaretten gaat halen en niet meer terugkomt (2022). In liedvorm.

Hoofdstuk 2: sensitief hoofdstuk over dromen met aan het eind smachtende doo wop uitgelicht als niche. Hier had Stoffer merkbaar een boek over vol kunnen schrijven.

Hoofdstuk 3: het magische moment, de eerste oogopslag. Extra aandacht voor Be My Baby en The Ronettes. Het nummer dat de onlangs overleden Brian Wilson aanzette tot zijn meesterwerk Pet Sounds.

Hoofdstuk 4: “ik hou van jou” op zesentwintig en meer manieren. Tikkie gezocht, maar alleen al de moeite waard voor het terechte voetstuk voor Lana del Rey en haar meesterwerk Norman Fucking Rockwell.

Hoofdstuk 5: between the sheets in volle glorie. Hoogtepunten: Marvin Gaye’s Let’s get it on, misschien wel het ultieme slaapkamernummer en het langere verhaal over D’Angelo’s smachtende How does it feel?

LIEFDE 2

Hoofdstuk 6: bad luck. Boel blues, tikkie te veel naar mijn smaak.

Hoofdstuk 7: the thrill is gone. Niet alleen dit titelnummer in uitvoeringen van BB King, Chet Baker en The Waterboys (drie nummers zijn overigens geen covers van elkaar!), maar ook de onderschatte Memphis-soulheldin Ann Peebles. En een prachtige countryparel van Gene Clark (So Sad).

Hoofdstuk 8: lonely room. Opveermoment bij vroege, intense R&B van Arthur Alexander. Cultplaat Pinkerton van Weezer uit het slop gehaald en verklaard waarom Rivers Cuomo zo gepijnigd klinkt. Hij onderging helse pijnen door medische ingrepen aan zijn botten.

Hoofdstuk 9: I get around without you very well. Hoogtepunt: verhaal over Cate Blanchett als ‘65-Dylanvertolker en diens nummer Most of the time.

Hoofdstuk 10: These boots are made for walking. Wow, ik hoor bij een ouwetje van Fiona Apple nu pas hoe goed ze is. Het kwartje valt alsnog. En heerlijk om de lome liveversie van Erykah Badu’s Tyrone te horen.

Absolute hoogtepunt: een meeslepende ode aan de live-uitvoering van No more drama anno 2015. Ik zal nooit meer op dezelfde manier naar Mary J Blige luisteren. Door merg en been. Wat een gospelfenomeen.

THE BLUES

Hoofdstuk 11: Something inside of me. Boel (overigens prima) jarenvijftigblues, maar alleen al de ontdekking van Leroy Carr, pre-Robert Johnson-blues, uit 1934, is erg mooi.

Overigens een sterk verhaal over Johnson zelf en het enigma van de man die zijn ziel verkocht aan de duivel bij een kruising op een willekeurige weg in de Missisippi Delta.

Hoofdstuk 12: Get rhythm. Herkenbaar hoofdstuk over de vroege (zwarte) R&B waar Stones/Beatles & co later mee aan de haal gingen. En opnieuw een verhelderend verhaal, over Ry Cooder’s versie van Johnny Cash’ Get Rhythm met een uitstapje naar het Concertgebouw.

Hoofdstuk 13: Chain gang. Huiveringwekkend hoofdstuk over slavernij en dwangarbeid.

Hoofdstuk 14: Tail dragger, staartsleper. Dieren die met een zware staart zondige sporen uitwissen. Mooie beeldspraak in dit hoofdstuk over machismo. En een biografie voor op de leeslijst: Hellfire.

Hoofdstuk 15: Boogie Chillun. Een van de ultieme riffs, uitgevonden door John Lee Hooker in 1948. Na vijf nummers heb je ‘m wel gehoord.

MOTHER NATURE

Hoofdstuk 16: Pastorale. De natuur in. Weelderige oorden. Zalige playlist, te beluisteren op een knisperende eerste voorjaarsdag, languit in het gras. Plus ode aan Dolly P.

Hoofdstuk 17: Village Green. Heerlijk hoofdstuk vol Britse humor. De dagelijkse sleur wordt met de grond gelijk gemaakt. Kinks, Blur, Bonzo Dog Band, Armand (Dat Is Nou Juist De Pest!), Wire. Thematisch sterk opgebouwd qua bijpassende muziek en een mooi verhaal over meesterchroniqueur Ray Davies.

Note to self: keer langs de openbare tuin Great Dixter in het plaatsje Northiam, regio Kent.

Hoofdstuk 18: River. Ook al zo’n thema dat zich perfect leent voor een hoofdstuk/playlist, inclusief alle bijbehorende symboliek. Maar waar is in godsnaam Joni Mitchell gebleven?!

Hoofdstuk 19: Darkness. Springsteen natuurlijk, maar ook Mercury Rev, Television en Joseph Conrad. En een van de ultieme vooroorlogse bluesnummers, het ijzingwekkende Dark was the night, cold was the ground van Blind Willie Johnson. De man die op zijn zevende door zijn stiefmoeder loogwater in z’n ogen gegooid kreeg.

Voor het kennismaken met een fantastisch nummer als Blackness of the night, in duetvorm tussen Bonnie “Prince” Billy en Bill Callahan, zou je bijna vergeten dat een band als Joy Division in dit boek ontbreekt. Bijna.

Hoofdstuk 20: Hard times. Einde der tijden. Ontdekking: de Ierse Mary Black. Wat een prachtversie van Hard Times! Heerlijk om Swamp Dogg’s Synthetic World weer eens te horen. En het eindeloos mooie Mercy Mercy Me van Gaye’s What’s going on.

COMICS

Hoofdstuk 21: Sha la la. Melig hoofdstuk. Gimmicky.

Hoofdstuk 22: Chicken. Gimmicky, maar vermakelijk. Ontdekking: de ongepolijste garagerock ‘n roll van Hasil Adkins. Bijzonder figuur.

Hoofdstuk 23: Wolf call. Opnieuw een wat minder hoofdstuk, over (weer)wolven. The Cramps, Howlin’ Wolf en Warren Zevon springen eruit.

Hoofdstuk 24: Jungle, als metafoor voor het verloren paradijs.

Hoofdstuk 25: Bongo. Het woord zegt het al. Boel nummers met bongo’s.

GOOD MORNING JUDGE

Hoofdstuk 26: Here comes the judge. Mooi, de protohiphop van Pigmeat Markham. En natuurlijk de Jamaicaanse vraag-en-antwoord-rocksteadynummers van Prince Buster en Lee Perry.

Magistraal verhaal over Prince Buster (een van de aartsvaders van de ska) en Judge Dread, de afschrikwekkende rechter op Jamaica.

Hoofdstuk 27: Kay got laid, Joe got paid. Oudste beroep ter wereld. Oa Patti Labelle, Bobbie Gentry en een schrijnend achtergrondstuk over Doris Duke en haar afglijden in de prostitutie.

Hoofdstuk 28: Down by the river. Onder meer het gelijknamige nummer van Neil + Crazy Horse. Cave en z’n murder ballads. Een hoofdstuk over de symboliek van de rivier als plek voor dood, verderf en zelfmoord.

Verbijsterend verhaal over de koelbloedige moord van Pretty Polly in de Blue Ridge Mountains.

Hoofdstuk 29: Prison blues. Curieus is Cash’ nummer San Quentin in de Nederlandse vertaling Veenhuizen.

Hoofdstuk 30: Death row. Wat een hoofdstuk! Zeer ontroerend thema over de doodstraf en het persoonlijke leed en onrecht dat daarbij komt kijken.

Hoogtepunten te over: I’m not the man, Nathalie Merchant’s indringende nummer over een ten onrechte veroordeelde man.

Nog heftiger is het relaas van Jay Sims over zijn zoon die zonder aanleiding wordt opgepakt en ter dood veroordeeld (geen geld voor een advocaat).

Dylan-invloed Dave van Ronk met zijn ingehouden folkparel Hang me, oh hang me.

Daverend drieluik: Johnny Cash met 25 minutes to go, de Cave-klassieker The Mercy seat dat daar sterk door beïnvloed is en vervolgens Cash die dat vlak voor zijn dood weer covert voor zijn American Recordings.

Aangrijpend is het verhaal over Steve Earle die tien jaar lang optrok met een ter dood veroordeelde en ook diens laatste maand meemaakte, inclusief de terechtstelling. Het nummer hierover: Ellis Unit One.

WAT MOET IK MET MIJN LEVEN?

Hoofdstuk 31: Boredom. Aartsvader Iggy Pop. No Fun en 1969 van z’n Stooges! Sex Pistols-klassieker Pretty vacant. Melodieuze punkpop van de Buzzocks (Boredom).

Hoofdstuk 32: We’ve gotta get out of this place. Hetzij als vlucht, hetzij als metafoor voor het najagen van je dromen.

De liveversie uit 1975 van Springsteen’s Thunder Road. Oi oi oi.

Fraai verhaal over Patti Smith’s Piss factory (fabriek voor baby buggies) en haar wens om te vertrekken uit het stoffige New Jersey naar New York. Ook haar latere omzwervingen door onder meer Frankrijk en Amsterdam.

Hoofdstuk 33: Johnny. De romanticus die het aflegt tegen de realist. Thema iets te gezocht en een boel Johnny’s.

Hoofdstuk 34: House of fun (Carnaval & circus songs). Potpourri aan carnavaleske geluiden en vertellingen. Dikke lagen psychedelica. Freaky Beatles, Boudewijn en House of Fun van Madness.

Mooi ook de sprongen in de tijd. Van een duet van Linda & Richard Thompson naar Thijs Boontjes en zijn eenzaamheid op de kermis, tot aan twee totaal verschillende Penny Arcade’s, eentje uit sixties en een van Jelle Paulusma. En de Tunnel of Love is hier eens niet van Bruce, maar van een onweerstaanbare Doris Day.

Hoofdstuk 35: Skid Row. Afgegleden, aan lager wal geraakt. Door alcohol of stom toeval. Universeel thema. Achterbuurten.

Prachtverhaal over de zwarte blueszanger Ted Hawkins die als jochie zijn moeder ziet sterven, wat de voorbode is voor een gecompliceerd leven.

Valt me nu pas op wat een ijzersterke country-artiest Jerry Lee Lewis is (Skid Row).

OP ZOEK NAAR TROOST

Hoofdstuk 36: Johnny comes marching home. Soldaat die terugkomt uit de oorlog en alle thematiek daar omheen. Moeder die zoon moet begraven, om een dwarsstraat te noemen. In die categorie: indringend nummer van Mary Black: My youngest son came home today.

Hoofdstuk 37: Peace, love & understanding. Thematiek rondom dreigende oorlog. Wankel evenwicht tussen oorlog en vrede.

Fraai verhaal in liedvorm van Warren Zevon. En de reggaeversie van Give peace a chance (Toots & the Maytals). What’s Going On? ontbreekt gelukkig niet. Net als Sly Stone.

Hoofdstuk 38: Help. Pluspunten voor Het, Fontella Bass en Jacques Dutronc.

Hoofdstuk 39: Lean on me. Een helpende hand aanbieden, al dan niet onbaatzuchtig. Usual suspects als Otis, Bill Withers, Solomon Burke, Four Tops. Van Pet Sounds het schitterende Don’t talk (put your head on my shoulder).

Meesterlijk verhaal over Sam Cooke met het zijspoor over soulheld Arthur Conley die in 1980 incognito optreedt in de Ganzenhoef (Bijlmer) onder het pseudoniem Lee Roberts.

Hoofdstuk 40: Lullaby. Deze wiegenliedjes doen hun naam iets te veel eer aan. Alleen Nathalie Merchant doet me opveren: Motherland.

TOEGIFT

Hoofdstuk 41: Queen bee. Hoofdstuk ter ere van Beyoncé. Ik word vooral erg blij van de stokoude blues van Memphis Minnie en haar Bumble bee. Ook de sensuele Bumble bee van Gloria Gaynor mag er wezen.

Fijn dat de vergeten psychedelische Shocking Blue-kraker Love buzz hier ingepast kan worden. Lang leve Mariska Veres. Nota bene veel later gecoverd door Nirvana op hun debuutsingel in 1988. De mindere versie van de twee!
Profile Image for Harold.
94 reviews
April 19, 2026
Prachtig vormgegeven en goed geschreven popboek, inspireert om de muziek weer eens op te zetten.
Displaying 1 - 2 of 2 reviews