What do you think?
Rate this book
De garde van Esen
In een verzetskrantje van 1945 ontdekt Peter de naam van zijn grootvader. Wat hij daar leest voelt aan als een stomp in zijn maag. Peter begint te graven. Uit de mist van het verleden doemt een man op wiens spoor hij volgt, eerst naar de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog, vervolgens naar een West-Vlaams dorp met collaboratieperikelen in de Tweede Wereldoorlog. Steeds meer vraagt hij zich wat zou ik gedaan hebben mocht ik in zijn schoenen gestaan hebben? Meer nog, wat zou ik doen als de tijden mij tot een lastige keuze gehoorzamen of verzet plegen, handelen of wegkijken?
324 pages, Kindle Edition
Published September 25, 2025
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
January 9, 2026
De auteur schetst het leven van zijn grootvader, frontsoldaat in WO 1 en Vlaamsgzind in WO 2, een kleine garnaal in een complexe periode.
Mooi gedaan.
Mooi gedaan.
January 24, 2026
Heel vlot lezend boek van Peter Theunynck over zijn grootvader dat eens te meer aantoont dat de waarheid zelden wit of zwart is, maar altijd grijs, ook als het gaat over collaboratie en verzet.
May 3, 2026
Heel erg mooi. Mijn gevoel wordt omschreven door een quote van Bruno De Wever op de achterflap: "Een boeiend boek. Het historische belang is dat het de focus richt op een kleine garnaal in die complexe periode."
April 26, 2026
In 'De garde van Esen' reconstrueert Peter Theunyck het leven van zijn grootvader, Adhemar Theuninck — een ogenschijnlijk bescheiden levensverhaal dat tegelijk een scherp venster biedt op de bewogen geschiedenis van de Westhoek in de eerste helft van de twintigste eeuw.
Als boerenzoon slaat Adhemar op de vlucht wanneer de Duitse troepen zijn geboortedorp Esen naderen. Via omzwervingen belandt hij in Frankrijk, waar hij wordt opgeroepen als soldaat en uiteindelijk terechtkomt aan het IJzerfront. Daar raakt hij niet alleen gewond — zwaar, tijdens het eindoffensief in het Bos van Houthulst — maar komt hij ook in de ban van het Vlaams-nationalisme. Na maanden van herstel keert hij terug naar Esen, fysiek getekend met een slepende voet, maar vastberaden om zijn leven opnieuw op te bouwen. Als veldwachter wordt hij een centrale figuur in het dorpsleven, tegelijk ook een trouwe IJzerbedevaarder en pleitbezorger van Vlaamse rechten.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog blijft hij zijn functie uitoefenen, in een context waarin neutraliteit steeds moeilijker wordt. Na de bevrijding slaat het pendel echter om: Adhemar wordt opgepakt door de Witte Brigade, beschuldigd van collaboratie — onder meer van het verraden van ondergedoken Britse soldaten. Hij wordt opgesloten in Oostduinkerke en Sint-Kruis, maar uiteindelijk gerehabiliteerd. Theunyck toont hoe dun de scheidslijn kan zijn tussen plicht, overtuiging en verdachtmaking.
Als lezer — en met familiale wortels in dezelfde gemeente — leest dit boek niet vrijblijvend. De passage waarin Theunyck stelt dat er “geen tientallen Esenaren naar Duitsland gestuurd werden”, schuurt. Mijn eigen grootvader, Michiel Provoost, en mijn grootoom Valère Decaestecker behoorden wél tot die Esenaren die verplicht tewerkgesteld werden. Het zijn zulke momenten waarop persoonlijke en historische herinnering elkaar raken, en soms ook tegenspreken.
'De garde van Esen' is daarmee meer dan een biografie. Het is een evocatie van een gemeenschap die telkens opnieuw moest herbeginnen, een regio waar oorlog geen abstract begrip is maar een terugkerende realiteit. Theunyck schrijft met oog voor detail en nuance, zonder zijn grootvader te idealiseren.
De slotreflecties geven het boek extra diepgang. Wanneer Adhemar op televisie het Eichmannproces volgt en mompelt: “Mijn taak verricht, zoals me werd opgedragen,” weerklinkt een echo van een universeel moreel vraagstuk. Theunyck stelt zich — en impliciet ook de lezer — de vraag wat men zelf zou doen in zulke omstandigheden. Zwijgen of handelen? Het is een vraag waarop geen eenvoudig antwoord bestaat, maar die na het lezen nog lang blijft nazinderen.
Als boerenzoon slaat Adhemar op de vlucht wanneer de Duitse troepen zijn geboortedorp Esen naderen. Via omzwervingen belandt hij in Frankrijk, waar hij wordt opgeroepen als soldaat en uiteindelijk terechtkomt aan het IJzerfront. Daar raakt hij niet alleen gewond — zwaar, tijdens het eindoffensief in het Bos van Houthulst — maar komt hij ook in de ban van het Vlaams-nationalisme. Na maanden van herstel keert hij terug naar Esen, fysiek getekend met een slepende voet, maar vastberaden om zijn leven opnieuw op te bouwen. Als veldwachter wordt hij een centrale figuur in het dorpsleven, tegelijk ook een trouwe IJzerbedevaarder en pleitbezorger van Vlaamse rechten.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog blijft hij zijn functie uitoefenen, in een context waarin neutraliteit steeds moeilijker wordt. Na de bevrijding slaat het pendel echter om: Adhemar wordt opgepakt door de Witte Brigade, beschuldigd van collaboratie — onder meer van het verraden van ondergedoken Britse soldaten. Hij wordt opgesloten in Oostduinkerke en Sint-Kruis, maar uiteindelijk gerehabiliteerd. Theunyck toont hoe dun de scheidslijn kan zijn tussen plicht, overtuiging en verdachtmaking.
Als lezer — en met familiale wortels in dezelfde gemeente — leest dit boek niet vrijblijvend. De passage waarin Theunyck stelt dat er “geen tientallen Esenaren naar Duitsland gestuurd werden”, schuurt. Mijn eigen grootvader, Michiel Provoost, en mijn grootoom Valère Decaestecker behoorden wél tot die Esenaren die verplicht tewerkgesteld werden. Het zijn zulke momenten waarop persoonlijke en historische herinnering elkaar raken, en soms ook tegenspreken.
'De garde van Esen' is daarmee meer dan een biografie. Het is een evocatie van een gemeenschap die telkens opnieuw moest herbeginnen, een regio waar oorlog geen abstract begrip is maar een terugkerende realiteit. Theunyck schrijft met oog voor detail en nuance, zonder zijn grootvader te idealiseren.
De slotreflecties geven het boek extra diepgang. Wanneer Adhemar op televisie het Eichmannproces volgt en mompelt: “Mijn taak verricht, zoals me werd opgedragen,” weerklinkt een echo van een universeel moreel vraagstuk. Theunyck stelt zich — en impliciet ook de lezer — de vraag wat men zelf zou doen in zulke omstandigheden. Zwijgen of handelen? Het is een vraag waarop geen eenvoudig antwoord bestaat, maar die na het lezen nog lang blijft nazinderen.
May 8, 2026
Zulke getuigenissen boeien me. Collaboratie en repressie in alle facetten, de 'zwarten' en de 'witten' met ontelbare tinten grijs ertussen.
En wat er allemaal gebeurde in WO II; het blijft me verwonderen hoe vanop bepaalde stellingen er zo weinig begrip is voor het Vlaams-nationalisme. Je hoeft het er niet mee eens te zijn maar het is wel belangrijk om te weten hoe het gegroeid is en dat men beseft dat het geen onredelijk verlangen is.
En wat er allemaal gebeurde in WO II; het blijft me verwonderen hoe vanop bepaalde stellingen er zo weinig begrip is voor het Vlaams-nationalisme. Je hoeft het er niet mee eens te zijn maar het is wel belangrijk om te weten hoe het gegroeid is en dat men beseft dat het geen onredelijk verlangen is.
March 3, 2026
Zeker weer actueel. Voor mij was het dubbel aangenaam om te lezen, omdat ikzelf van de streek ben en een aantal namen me bekend voorkomen, waaronder iemand verre familie, waar ik ook eens meer detail moet zien te achterhalen.
Displaying 1 - 6 of 6 reviews