Moet kunnen: op zoek naar een Nederlandse identiteit

by Herman Pleij

Jarenlang waren vier Amsterdamse wereldmusea wegens verbouwing gesloten. Dat vond iedereen stom. Maar niemand kon er iets aan doen - 'daar ga ik niet over' is al eeuwenlang het motto van de BV Nederland. En ze zijn toch weer open? Nou dan.
Toch is Nederland juist door gebrek aan leiderschap en zwak centraal bestuur al meer dan vijf eeuwen ongekend welvarend. De horizontale samenleving nodigt ieder uit het zijne van alles te zeggen, wat resulteert in een enorme ideeënrijkdom. We zijn ook uitermate bedreven geraakt in het bereiken van compromissen en draagvlakken. Maar spruiten zulke gedragsvormen vanzelf voort uit de nederzettingsgeschiedenis of zijn ze door ons gecreëerd? Het poldermodel komt toch niet uit de lucht vallen? En gaat het eigenlijk nog wel goed? Traag bestuur, veel regels, ontduiken van verantwoordelijkheid, managementcultuur, gebrek aan coördinatie en controle op de uitvoering van beleid dreigen ons welvaartmodel te smoren. Een verkenning van de cultuurhistorische achtergronden kan meer inzicht geven. Of maakt iedereen dat zelf wel uit?

Genres: Nonfiction, History

248 pages, Paperback

First published October 1, 2014

Reviews

[weaverannie · Rating 3 out of 5]

Bestaat De Nederlander? Dat is de vraag, die Pleij, en met hem vele anderen, zich stelt. De schrijver citeert vele buitenlandse schrijvers uit het verleden. Ze geven hun mening over de Nederlander en de Nederlandse mentaliteit uit hun tijd. Vaak is die niet positief: Nederlanders zijn gierig, drinken te veel, zijn gulzige eters, het zijn botteriken.
Dit imago is in veel gevallen aan de Nederlander blijven hangen.
Pleij probeert ook de positieve kanten van ons volk te belichten. We zijn ondernemend, sluiten compromissen: als het maar in ons belang is. Op die manier is veel bereikt en is ons land tot de meest welvarende ter wereld geworden. Uit noodzaak zijn we zo geworden: we moesten strijden tegen de elementen en tegen andere volkeren. Vluchtelingen uit andere landen kwamen naar ons land, werden hier opgenomen en voegden hun gebruiken aan de onze toe - voor zover de Nederlander daar belang bij had, natuurlijk. Dat laatste blijft belangrijk: 'Moet kunnen' is het wachtwoord voor hen die dat belang zien of voelen.

[Monique Buch · Rating 3 out of 5]

Geestig boek met mooie verhalen en voorbeelden. Zou in het Engels een aanrader voor buitenlanders zijn die in Nederland komen wonen of werken. Net zoals ‘De rijdende rechter’ een verplicht onderdeel van de inburgeringscursus zou moeten zijn 😉 Moet kunnen

[Jules Verlaan · Rating 3 out of 5]

Vlot geschreven boek met herkenbare generalisaties. Geen zwaar historisch boek, wel leuk.

[Jesse De jong · Rating 4 out of 5]

Herkenbaar; verplichte kost voor expats en andere inburgeringsklanten!

[Peer · Rating 2 out of 5]

Beetje warrig en een beetje gefrustreerd boek over de Nederlandse identiteit dat eindigt in een anticlimax van wat er allemaal mis is met de huidige samenleving.

Over het algemeen een bevestiging van hetgeen algemeen en stereotype als Hollands wordt gezien en hoe we daaraan zijn gekomen, volgens Pleij. Pleij betoogt dat streven naar de middelmaat en typisch Nederlandse norm is wat ervoor zorgt dat iedereen min of meer op gelijk niveau kan blijven meedoen, gezag niet wordt gevoeld en alles ter discussie kan worden gesteld. Het middelmatige als bindmiddel van de maatschappij.

Pley betoogt dat de Nederlander wars is van hierarchie en wantrouwig tegen autoriteiten. In het laatste hoofdstuk blijkt dat Pleij het daar moeilijk mee heeft. Volgens Pleij is de Nederlandse identiteit, die eeuwenlang voor welvaart heeft gezorgd, doorgeslagen en verantwoordelijk voor een verhuftering van de samenleving. Politici geven volgens Pleij geen blijk van verantwoordelijkheid als ze hun ministerschap opzeggen voor gezin: "Een functionaris op het hoogste niveau moet telkens weer het bijbehorende gezag legitimeren" en dat doe je dus, volgens Pleij, niet door prive belang boven algemeen belang te stellen. Pleij verwijt de samenleving van doorgeslagen individualisme en aan het eind rekent hij nog even af met al zijn frustraties, van NS tot gezondheidszorg. Moet kunnen, toch?

[Steffi De la montagne · Rating 3 out of 5]

Op zich wel een oke en herkenbaar boek. Interessant om te lezen waar sommige typisch Nederlandse eigenschappen en gebruiken vandaan komen. Het boek gaat voor mij iets te weinig de diepte in en (misschien omdat er maar weinig bronnen zijn??) worden vaak dezelfde bronnen aangeboord. Soms ben je lekker een hoofdstuk of deelhoofdstuk aan het lezen en rond hij het opeens af omdat we naar een volgend hoofstuk gaan. Wel een leuk boek voor op vakantie op in het vliegtuig, en krijgt 3 sterren van mij omdat ik 2 te weinig vond.

[Linda · Rating 4 out of 5]

Niet echt een 'zitten in in één stuk door uitlezen' boek. Het is een cultuurhistorische kijk op óf er Een Nederlandse Identiteit bestaat, zo ja wat is die dan en waar komt die vandaan. Op zich best interessant maar vrij zware kost (hoewel de schrijfstijl nog best luchtig is) zodat het niet heel snel weg leest.
Desalniettemin is het behoorlijk interessant en geeft het in relatief weinig paginas een goede, brede overview van 'de Nederlandse' identiteit. :)

[Henkdebruijn · Rating 4 out of 5]

Het begin was stroef om te lezen omdat ik moest wennen aan het taalgebruik van Herman Pleij. Later gaat dat een stuk beter en ga je de mooi geschreven zinnen zelfs waarderen. Dit boek heeft zeker bijgedragen aan mijn woordenschat en heeft vaak genoeg mijn lachspieren aan het werk gezet.

[Marjolijn · Rating 3 out of 5]

Leuk boekje. En toch maar drie sterren. Want ik hou het allermeest van Herman Pleij als hij over de Middeleeuwen schrijft, en dat doet hij in dit boek maar af en toe.

[Terrence Weijnschenk · Rating 3 out of 5]

Beetje droog maar interessante informatie over het ontstaan van het wereldberoemde Poldermodel.
En een mogelijke verklaring van de 'Tolerantie' van Nederland.

[Edwin Pietersma · Rating 3 out of 5]

.