Traditioneel wordt er in een misdaadroman een moord gepleegd, waarna de recherche op onderzoek uitgaat en ontdekt hoe de vork aan de steel zit. Op het einde is alles weer peis en vree want de maatschappelijke orde is hersteld en we kunnen het boek met een zucht van verlichting dichtslaan.
Dat type boeken schrijft de Zweedse misdaadauteur en voormalige strafpleiter Jens Lapidus dus niet. Hij wil dat hele systeempje net op zijn kop zetten. Zo begint hij steevast met een kijkje in de wereld van de misdaad, waar drugs, prostitutie en geweld welig tieren en er uiteindelijk ook wel eens iemand onderuitgaat. Zijn hoofdpersonages zijn niet de rechercheurs, maar wel de criminelen. En van die peis en vree blijft er ook niet veel over aangezien alles uiteindelijk bij het oude blijft. De grote vissen ontsnappen en hun praktijken gaan gewoon door. “Wat me zo stoort aan de klassieke misdaadroman,” legt Lapidus zijn werkwijze uit, “zijn de hoofdpersonages. Het zijn vrij platte, tweedimensionale figuren. Neem bijvoorbeeld Hercule Poirot. Wat komen we over hem te weten? Dat hij ijdel is en een snor heeft. Alles draait om het oplossen van de misdaad, om de plot dus, maar dat levert niet altijd goede boeken op. Daarom vormen de personages bij mij de plot."
Zo ook in zijn recentste in het Nederlands vertaalde roman Dead Man Walking, het vijfde deel in de Stockholm Undergroud-reeks, maar ook als stand alone te lezen. Centraal staan Teddy die acht jaar achter de tralies heeft gezeten voor drugshandel en zijn vroegere vrouw Emelie, een advocate. Wanneer ze bij het graf staan van Teddy’s 25 jaar eerder aan kanker gestorven moeder Beth, merken ze er een vreemde man op. Emelie gaat op onderzoek uit en ontdekt dat hij een collega was van Beth, en dat die vrouw wellicht geen natuurlijke dood is gestorven. Het is een ontdekking die naar de Zweedse geheime dienst leidt en naar het nieuwe Rusland dat oude spionnen doet ontwaken. Parallel hiermee geeft Lapidus een inkijk in de Stockholmse onderwereld, waar Kerim Celali de absolute macht wil veroveren en de juriste Josephine, zich full-time op de groothandel in Rode Libanon wil werpen.
Nogal wat personages dus, maar het werkelijke hoofdpersonage is natuurlijk Stockholm, en bij uitbreiding Zweden, het land dat lang bekend stond voor zijn rustige standvastigheid maar tegenwoordig toch eerder met schietpartijen en bomaanslagen het nieuws haalt. Het maakt van Dead Man Walking een goed gecomponeerde en hoogst actuele misdaadroman.