İslam Sosyalizmi

by Mustafa al-Siba'i, Yaşar Nuri Öztürk (Translator)

Prof. Dr. Mustafa Sibaî (1915-1964)

Sosyalizmi, bütün peygamberlerin ortak mesajlarından biri ve 'İslam akidesinin bir parçası' olarak gören Sibaî, fikir ve siyaset mücadelesinin merkezine bu fikri koymuştur. Sibaîye göre, Hz. Muhammed'in sünneti tarihin ilk ve en muhteşem sosyalizm denemesidir.

Mustafa Sibaî 1915 yılında Suriye'nin Humus kentinde doğdu. Babası Fransızlara karşı savaşanlardandı. 1930 yılında liseden mezun oldu ve tahsiline devam etmek üzere Mısır'a gidip Ezher'e girdi. Kulliyyetü Usuliddin'den mezun olduktan sonra 'Sünnetin Teşrîdeki Yeri' konulu doktorasını yaptı. 1950 yılında Şam Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde profesör oldu. Aynı üniversitede bir ilahiyat fakültesinin kurulmasına öncülük etti ve kurulan bu fakültenin ilk dekanı olarak atandı. 1949-54 yılları arasında Kurucu Meclis'e mebus seçildi. Suriye Anayasası'nı hazırlayan dokuz kişiden biridir. Filistin harbi patlak verince bütün Suriye topraklarını baştan sona dolaştı ve halkı savaşmaya teşvik etti. Halk ve aydınlar arasında yaygın bir şöhrete kavuştu. 1947'de 'el-Menâr' gazetesini, aynı sene 'el- Müslimûn* mecmuasını çıkardı. 1958'de bu mecmuanın ismini 'Hadâretü'l-İslam' olarak belirledi. İşçilerin maddi ve manevi kalkınmaları için büyük gayretler sarfetti. Onlar için gece okulları açtırdı. İşçilere son derece yakındı. Köylere sık sık gider, bütün Suriye'yi, dolaşır halkın dertlerini, ihtiyaçlarını bizzat tespit edip Meclis'e getirirdi.

Hayatının son günlerine kadar üniversitede konferanslar vermeğe devam etti. Ölümünün ardından Pakistan, Suriye, Lübnan ve Mısır'da ihtifaller düzenlendi; Hasan Nedvî, Muhammed Ebu Zehre, Mevdûdi, Mustafa Zerka ve Malik bin Nebi gibi çağdaş İslam düşünürleri onun çeşitli cepheleri hakkında bildiriler yayınladı.

Mustafa Sibaî yirmi küsur eser vermiştir; en önemlileri şunlardır:

1. İslam Sosyalizmi,

2. Mukayeseli İslam Hukuku (3 cilt),

3. Sünnetin Teşrîdeki Yeri,

4. İslam Açısından Din ve Devlet,

479 pages, Paperback

First published January 1, 1960

Reviews

[Abim · Rating 4 out of 5]

Alhamdulillah. Dalam ketiadaan semangat untuk membaca pun masih mampu menghabiskan lagi sebuah lagi menjadikan jumlah keseluruhan sebanyak 34 buah buku yang sudah dibaca tahun ini. Mungkin akan genapkan menjadi 35 bagi mengakhiri tahun 2025.

Sebelum nak beli buku ini tanya dahulu dengan Benz tentang terjemahannya bagaimana. "Gerenti wang akan dipulangkan sekiranya terjemahan tidak memuaskan", itu balas beliau. Nasib baik. Walaupun menggunakan bahasa melayu lama, buku tersebut tetap juga boleh dibaca dan yang paling penting senang dihadam buah-buah fikiran Mustafa Al-Shiba'i tentang Sosialisme Islam.

Aku lebih menggemari buku ini berbanding dengan buku karya Syed Hussein Al-Attas berkaitan tajuk yang sama iaitu Islam dan Sosialisme. Kelihatannya daripada tajuk pun seolah-olah Syed Hussein Al-Attas tidak mahu mengaku bahawa Al-Quran tidak memberikan manual yang terperinci bagaimana cara menjalankan keadilan atau menguruskan ekonomi seperti dituntut maka perlu dicedok idealogi sosialisme yang kelihatan lebih jelas strukturnya. Beliau umpama mahukan roh yang menggerakkan tubuh itu Islam manakala anggota badan yang lain adalah sosialisme. Begitulah menurutku.

Tapi hujah yang diberikan oleh Mustafa Al-Shiba'i dalam buku ini seolah menunjukkan bahawa Islam adalah Sosialisme dan sosialisme itu Islam. Tidak dipisahkan sama sekali. Ia bukannya sekadar ritual tetapi juga sebagai idealogi yang pernah diperkatakan oleh Ali Shariati. Tambah penulis lagi, Nabi Muhammad adalah orang pertama yang mengasaskan sosialisme jauh mendahului Karl Marx (di dalam buku ini dieja sebagai Mark). Seperti pengenalan zakat yang disyariatkan Tuhan sebagai modul penjagaan kebajikan sosial masyarakat.

Maka dengan itu, aku bersetuju sekiranya digugurkan perkataan Sosialisme dan hanya tinggalkan perkataan Islam sahaja. Tapi sudah tentu sesetengah pihak tidak bersetuju kerana menganggap ia sebagai satu bentuk pengklasifikasian padahal sosialisme juga begitu. Bukan setakat pertembungan antara sosialisme dan kapitalisme malah dalam sosialisme itu sendiri bercanggah. Dalam sektarian Islam ada budaya 'takfiri' iaitu mengkafirkan orang yang tidak sefahaman dengan mereka. Dalam sosialisme juga ada. Ia disebut sebagai 'tak kiri'.

Islam sosialisme bawaan penulis tidak memusuhi kapitalisme malah mengalakkan lagi orang ramai untuk mencari harta dengan cara yang tidak menindas orang lain. Cumanya kemudian hendaklah dibayar zakat. Begitulah idea-idea Sosialisme Islam yang lebih bersifat manusiawi menurut Mustafa Al-Shiba'i. Namun begitu, aku tetap tidak berpuas hati. Aku mahukan lebih lagi kerana apa yang dipersembahkan oleh penulis hanyalah sekadar falsafah sahaja. Untuk memajukannya, kita perlukan teori (formula).

[Keo84 · Rating 1 out of 5]

Öncelikle İslam da sosyalizm den bahseden bu kitabı Yaşar Nuri ÖZTÜRK gibi bir alimin çevirmeye değer bulmasını, İslam da sosyalizm olgusunun günümüzde yok sayılmasının ne kadar kabul edilemez olduğunun bir kanıtı olarak görüyorum. Sosyalizm in İslam daki uygulaması konusu ise tartışmaya açık bir konudur. Kitabın yazarı Mustafa Sibai, konuyu derinlemesine inceleyim derken okuyucuyu rahatsız edecek düzeyde ayrıntılı ve gereksiz bilgiye yer vermiştir. Ayrıca kitapta günümüzde doğruluğu tartışma konusu olan hadislerden ve hikayelerden çok fazlaca örnekler bulacaksınız. Bu kadar hadis yerine konuyla alakalı ayetler daha fazla ön planda tutulabilirdi. Bence yazar vermek istediği bilgiyi 200 sayfada verebilirdi. Bir de İslam daki sosyalizm uygulamasının en önemli dayanağı olan infak(ihtiyaçtan fazlasının paylaşımı) terimine ki kuranda bir çok yerde geçmesine rağmen hemen hemen hiç yer verilmemiştir. Eğer bu konuya ilginiz varsa bu kitap yerine Eren ERDEM in kitaplarını okumanız size çok daha fazla şey katacaktır.(Kitaplarını okumuş biri olarak bütün kitaplarını okumanızı tavsiye ediyorum!) . Bu arada Mustafa Sibai nin sıkı bir Emevi hayranı olduğunu bilmemiz gerekiyor ki Yaşar Nuri ÖZTÜRK kitaba bir çok çeviri notu ekleyerek yazarı bazı konularda tenkit etmektedir. Özetle, kitabı pek beğenmedim ama bu konuya ilginiz varsa okuyabileceğiniz bir kitap. Konuya hakim iseniz okumamanız size hiç bir şey kaybettirmez buna emin olabilirsiniz.