Chrobry

by Grzegorz Gajek

Ojciec. Król. Cień.

Zbliża się rok tysięczny.
Świat się chwieje, zmienia, a Bolesław Mieszkowic – zwany Chrobrym – jest coraz bliżej spełnienia marzenia o królewskiej koronie.

Ale władza ma swoją cenę. Coś trzeba zawsze poświęcić, kogoś się wyrzec.

Opowieść o pierwszym królu Polski snują jego dzieci – Regelinda Miśnieńska i Mieszko II Lambert. Ona, przebywając na obcej ziemi, usiłuje zrozumieć, jakie demony prześladują ojca i wyciągają szpony po brata. On dorasta w cieniu potęgi, rozdarty między miłością do ojca a lękiem przed jego pierworodnym synem, Bezprymem.

Oto kronika narodzin królestwa, pamiętnik ukazujący ludzi schwytanych przez burzę dziejów, spowiedź z miłości i okrucieństwa.

544 pages, Hardcover

First published July 2, 2025

About the author

Życie dla Grega Gajka zaczyna się latem 1987 roku. I jest proste. Co warto? Warto czasem wypalić fajkę na balkonie, warto napić się wina z przyjaciółmi, warto poopowiadać głupoty przy ognisku, warto wleźć na jakąś górę i zgubić się w lesie, i pętać po uliczkach w obcym mieście. Warto też mieć książki. Czytać je, pisać, tłumaczyć. Tym właśnie Greg zajmuje się od dziesięciu lat. Pisze horrory (Szaleństwo przychodzi nocą, Malowidło, Ziemia nieświęta) i powieści słowiańskie (Biała wieża, Miecz Lelka). Tłumaczy m.in. reportaże i opowiadania dla „Nowej Fantastyki”. Czyta wszystko, co mu wpadnie w ręce.

Reviews

[book_matula · Rating 5 out of 5]

Dzisiejsza recenzja dotyczy najnowszej powieści Grzegorza Gajka, „Chrobry”. To fascynująca i odważna próba demontażu spiżowego pomnika pierwszego króla Polski. Ile razy mieliście tak że lekcje historii to nuda? No ja często i gęsto, ale dyby były prowadzone jak książki autora o wiele bardziej chciałoby się zagłębić i poznać całą historię skrytą za bohaterem powieści. Czytając „Bolko”, „Piast” albo „Tove” wiedziałam, że każda następna będzie hitem i wiecie co?! Nie zawiodłam się. Według mnie autor ma rzetelny warsztat historyczny oraz plastyczny język pisania, tym razem oddaje głos tym, którzy znali Bolesława Chrobrego najintymniej – jego dzieciom. To z ich perspektywy, pełnej sprzecznych emocji, obserwujemy narodziny królestwa, cenę władzy oraz dramat człowieka ukrytego za koroną.
Akcja powieści toczy się w kluczowym dla polskiej państwowości okresie wokół roku 1000 i unika prostej, linearnej biografii władcy. Zamiast tego Gajek buduje wielowymiarowy portret Chrobrego, filtrując go przez wspomnienia i odczucia jego córki Regelindy oraz syna i następcy, Mieszka II.
Regelinda, wydana za mąż za margrabiego miśnieńskiego Hermana, z oddalenia próbuje zrozumieć polityczne ambicje i demony, które targają jej ojcem. Jej spojrzenie jest pełne tęsknoty, ale i krytycyzmu. Dostrzega brutalność i bezwzględność ojcowskich decyzji, które niszczą rodzinne więzi w imię racji stanu. Z kolei Mieszko, wychowywany w cieniu potężnego ojca i nieustannie porównywany do pierworodnego, wygnanego Bezpryma, maluje obraz władcy wymagającego, surowego, a jednocześnie budzącego podziw i miłość. Jego relacja z Bolesławem jest skomplikowana, naznaczona lękiem, rywalizacją, ale i poczuciem dziedzictwa, które musi unieść.
Dla mnie autor z wielką dbałością o szczegóły odtwarza realia epoki. Brutalny świat wczesnego średniowiecza, w którym polityka miesza się z wiarą, a dyplomacja z przemocą, staje się żywym tłem dla ludzkich dramatów. Autor nie epatuje archaizmami, lecz w subtelny sposób stylizuje język, co nadaje powieści autentyczności, nie utrudniając jednocześnie lektury. Dialogi są naturalne, a opisy plastyczne, dzięki czemu czytelnik z łatwością zanurza się w przedstawiony świat. „Chrobry” to nie tylko opowieść o wielkiej polityce, zjeździe gnieźnieńskim, wojnach z Cesarstwem czy staraniach o koronę. To przede wszystkim kronika rodzinnych tragedii, złamanych serc i poświęceń, które były fundamentem budowy królestwa. Powieść stawia pytania o cenę władzy, o to, co człowiek jest w stanie poświęcić dla idei i czy dziedzictwo wielkości nie jest jednocześnie przekleństwem.
To lektura obowiązkowa dla miłośników powieści historycznych, którzy szukają czegoś więcej niż tylko barwnej opowieści o przeszłości. Grzegorz Gajek, łącząc rzetelność historyczną z psychologiczną głębią, stworzył dzieło, które na długo pozostaje w pamięci i zmusza do refleksji nad skomplikowaną naturą człowieka i władzy. W książce występują postacie dobrze znane wam z lekcji historii więc tak krótko o nich Tytułowy Bolesław I Chrobry – bohater, książę, a następnie pierwszy król Polski. W powieści ukazany nie jako posągowa postać, ale jako człowiek z krwi i kości – ambitny i bezwzględny władca, ale także ojciec, którego decyzje ranią najbliższych. Regelinda – Córka Bolesława Chrobrego i Emnildy, żona margrabiego Miśni, Hermana. Jedna z dwojga narratorów powieści. Z perspektywy obcego dworu analizuje politykę ojca i losy swojej rodziny. Mieszko II Lambert – Syn Bolesława Chrobrego i Emnildy, następca tronu oraz inne postacie zapadające w pamięć. Dla Fanów elektronicznej wersji książki zapraszam wpaść do aplikacji Audioteka i oddać się przygodzie.

[Barbara · Rating 4 out of 5]

Historia opowiada o życiu pierwszego króla Polski z perspektywy jego dzieci Regelindy i Mieszka II. Powieść zaczyna się kiedy dzieci pobierają nauki, a Lambert jest jeszcze przed postrzyżynami. Taka narracja to bardzo ciekawy zabieg, ponieważ widzimy emocje jakie towarzyszą narratorom w stosunku do ojca i władcy na przestrzeni lat kiedy dorastają i stają się dorośli. Uważam, że to nadaje unikatowy wymiar tej powieści. Oczywiście ich oczami widzimy nie tylko kniazia, ale sytuację polityczną i to co dzieje się dookoła. Widzimy intryg, wojny, konflikty, knowania.

Wraz z młodziutką Regelindą opuszczamy ojcowy dwór i podążamy za mężem Hermanem. Z Mieszkiem Lambertem bierzemy udział w wyprawach i poznajemy bliżej Bezpryma – pierworodnego syna Bolesława. ( I tu muszę przyznać, że nie wiedziałam o tej postaci , doczytałam, że jest jednym z pomijanych władców polski). Towarzyszymy postaciom w trudnych chwilach, dramatach, a niekiedy niezrozumiałych czynach władcy. Widzimy też co dzieje się po śmierci pierwszego króla polski.

Dzięki tej książce, poznajemy trudną drogę Chrobrego do korony. Widzimy go jako surowego, ale także skutecznego, silnego i sprawiedliwego władcę. „ Oto kronika narodzin królestwa”.
Autor w przystępny sposób zbudował opowieść o tym jak mogło wyglądać życie króla z perspektywy jego najbliższych. Jest to ciekawa lekcja historii, ponieważ w książce jest bardzo dużo faktów historycznych, a umiejętne operowanie faktami i słowem sprawia, że czytelnik nie czuje się przytłoczony, a chce płynąć dalej poznając dzieje.

[Book.Klaczek · Rating 3 out of 5]

Czy często sięgacie po książki z innego gatunku niż jesteście przyzwyczajeni?

Pierwszy król Polski, który o koronę walczył ponad 25 lat - jakim był władcą, ojcem, mężem? Jak doszedł do władzy i czy to wszystko było tego warte?

Na te wszystkie pytania i może na jeszcze kilka, które wam przyjdą do głowy, dostaniecie odpowiedź dzięki kolejnej książce Grzegorza Gajdy - „Chrobry”. Spojrzycie na postać Bolesława Chrobrego z perspektywy jego syna Mieszka II i jej córki Reginaldy, którzy wprowadzą was w świat Polski w roku 1000.

Autor w bardzo przyjemny sposób połączył perspektywy Mieszka i Reginaldy. On opowiada o męskim świecie, wojnach i polityce, w języku pełnym archaizmów. Nie ma miejsca na emocje lub jakiekolwiek przeoczenia - liczy się tylko korona i dojście do władzy.
Reginalda natomiast przybliży wam dworskie życie, jak brano śluby i leczono choroby. Damskie podejście do świata polityki i tego jak duży tak naprawdę miały wpływ na swoich mężów.

Na początku martwiłam się, że może być mu ciężko ją czytać. Powieść historyczna to nie jest gatunek, po który często sięgam. Jestem romantaziarą, czym więcej miłości, elfów lub czarowników tym dla mnie lepiej. Tutaj jest inaczej - wszystko jest spokojniejsze, bardziej wyważone, ale równocześnie wciągające. Nawet przez chwile nie czułam się znużona lub przytłoczona.

[Kinga · Rating 5 out of 5]

Autor sprawia, że postaci, które rozstały się z tym światem niemal tysiąc lat temu, ożywają i stają się tak realne, jak czytelnicy, którzy poznają ich losy. Wydarzenia historyczne, które w szkole wkuwaliśmy bez zrozumienia, teraz zaczynają nas obchodzić - bo dotyczą bohaterów, do których się przywiązujemy, którym kibicujemy i dla których chcemy jak najlepiej. Historia przestaje być zbiorem dat i nazwisk, a staje się krzykiem rozpaczy po stracie bliskiej osoby, bitewnym pyłem, krwią cieknącą z ran i zrozpaczonym spojrzeniem kierowanym zza więziennych krat na zewnętrzny świat. Archaizowany język jest łatwy do zrozumienia, a opowieść snuta przez dwoje różniących się od siebie narratorów zyskuje nowego wymiaru. Chętnie przeczytam więcej powieści tego autora, by przenieść się do czasów naszych praprzodków i zacząć nie tylko rozumieć, lecz także - przeżywać historię własnego narodu.

Dłuższą recenzję znajdziecie na lg: @wwiercona_w_ksiazki