... Τον περισσότερο καιρό πίνοντας και κουτσοπίνοντας άκουγα με δέκα αυτιά αυτές τις ιστορίες που, είτε γνήσιες είτε πλαστές, είχαν ένα ενδιαφέρον για μένα, που ζητούσα να ξεφύγω από τη δική μου ιστορία. Μία μόνο προϋπόθεση έθετα: αυτός που τις έλεγε να ξέρει να τις αφηγείται, να σε μεταφέρει αλλού και να σου εξάπτει τη φαντασία. Τότε με έκαναν να θέλω να πω κι εγώ μια ιστορία. Μα εγώ, βλέπεις, προτιμώ να τις γράφω...
Ένα μυθιστόρημα για την απώλεια. Την απώλεια όχι μόνο ενός ανθρώπου, αλλά και την απουσία που αυτή συνεπάγεται. Μια αφήγηση ανάμεσα στην παραίσθηση και στην άγρια πραγματικότητα. Μια περιπέτεια που οδηγεί στην αναζήτηση και απόκτηση ενός θησαυρού. Να είναι τάχα αυτός ο θησαυρός του χρόνου;
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1931 και σπάνια την εγκαταλείπει. Δεν ακολούθησε ανώτερες σπουδές. Δοκίμασε να σπουδάσει θέατρο και πέρασε εξίσου άδοξα, από την δημοσιογραφία. Εργάστηκε επί σειρά ετών σε γραφεία, δουλειές άσχετες, που του επέτρεψαν να αφοσιωθεί στο γράψιμο. Στην διάρκεια της δικτατορίας δικάστηκε από τη Χούντα για το βιβλίο του "Το αρμένισμα"· την ίδια περίοδο έγραψε με άλλους 17 συγγραφείς σ' ένα συλλογικό τόμο με τίτλο "18 κείμενα". Το πρώτο του βιβλίο "Τα μηχανάκια" κυκλοφόρησε το 1962. Θέμα του οι καταπιεσμένοι έφηβοι της εποχής· καταπιεσμένοι και περιθωριακοί είναι σχεδόν όλοι οι ήρωες των βιβλίων του με μόνιμο σκηνικό την Αθήνα. Το 1972 πήρε την υποτροφία RAAD για την πόλη του Βερολίνου. Τιμήθηκε με το πρώτο-μεταχουντικό - Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος το 1975 για το βιβλίο του "Βιοτεχνία υαλικών". Από το 1982 ασχολείται αποκλειστικά με το γράψιμο. Διετέλεσε στη δεκαετία του '80 μέλος του Δ.Σ. της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Ταινίες για τη τηλεόραση και τον κινηματογράφο έγιναν τα βιβλία του: "Κυρία Κούλα", "Τα καημένα", και η "Φανέλα με το 9". Παράλληλα με τα δικά του βιβλία έχει μεταφράσει στα ελληνικά αρκετά λογοτεχνικά έργα, κυρίως αμερικανικής πεζογραφίας. Έργα του έχουν μεταφραστεί σε πέντε γλώσσες.
«Τι είναι το πένθος; Ρωτάς κι εσύ, παλιέ συνάδελφε κι αδελφέ μου. Θα στο πω με άλλα λόγια. Όταν βγαίνεις να φας έξω, διότι δεν μπορείς να τρως μόνος στο σπίτι. Όταν ακούς βήματα μέσα στο σπίτι κι είναι τα βήματα των γειτόνων στο πάνω πάτωμα. Όταν χτυπά το τηλέφωνό της και λες: “λάθος κάνετε”. Όταν ακούς Ραχμάνινοφ και το σόλο από το άλτο σαξόφωνο σε τρυπά στην καρδιά. Όταν δεν έχεις κανέναν να σ” ενοχλήσει στο σπίτι είτε με το πιάνο είτε με την γραφομηχανή σου. Όταν ο ήλιος βγαίνει ύστερα από μέρες βροχής και συννεφιάς και συ λες: “τι στην ευχή θέλει αυτός ο ήλιος στο δωμάτιό μου!” Το πένθος τελειώνει ή κοντεύει να τελειώσει όταν αποφασίζεις να γράψεις γι” αυτό.»
«Πέφτω στο κρεβάτι. Όπου να “ναι, θα “ρθει το γλυκό αγόρι, ο Μορφέας, να μου το ψιθυρίσει στο αυτί. Υπό τον όρο να μην το πω σε κανέναν άλλο Κι ως τότε υπάκουος, κλείνω τα μάτια, μαζί και τα κιτάπια μου. Ως εδώ, παλιέ συνάδελφε κι αδελφέ μου, έχε γεια.»
Συγκινητικό, εξομολογητικό, ζεστό κείμενο. Έμελε να είναι το τελευταίο του...
3,5* Ο Θησαυρός του χρόνου είναι το τελευταίο βιβλίο του Μένη Κουμανταρέα. Ξεκίνησε να το γράφει λίγο μετά τον θάνατο της γυναίκας του, το φθινόπωρο του 2010, και το ολοκλήρωσε τέσσερα χρόνια αργότερα και λίγους μόλις μήνες πριν την δολοφονία του τον Δεκέμβριο του 2014. Είναι ένα αυτοβιογραφικό βιβλίο χωρίς ωστόσο γραμμική αφήγηση. Ο κύριος άξονας γύρω από τον οποίο κινείται είναι η Λιλή, απούσα και συνάμα πανταχού παρούσα. Είναι επίσης ένα βιβλίο που ξαφνιάζει με την τόλμη του, δίνοντας την αίσθηση ότι ο συγγραφέας κλείνει λογαριασμούς, ετοιμάζει την δική του αναχώρηση. Και πράγματι, κατά κάποιον τρόπο, την προετοίμαζε, έχοντας εν τω μεταξύ ασθενήσει και μπει σε κύκλο θεραπειών και ο ίδιος. Ο Θησαυρός του χρόνου λοιπόν, παρά το βαρύ θέμα του, είχε σε μένα την επίδραση που έχει πάντα η καλή ελληνική λογοτεχνία: Με γαλήνεψε, με έκανε να αισθανθώ οικεία κι έβαλε τον Κουμανταρέα μέσα στην καρδιά μου.
Χωρίς ποτέ να είμαι ιδιαίτερα λάτρης του συγγραφικού ύφους του Μένη Κουμανταρέα, το βιβλίο αυτό -παραδόξως για μένα - το αγάπησα. Δεν ξέρω αν το γεγονός πως πρόκειται για το κύκνειο άσμα του, αν και όταν το έγραφε δεν το ήξερε, ή το γεγονός πως πρόκειται ουσιαστικά για την ιστορία της ζωής του ή και τα δύο μαζί είναι ο λόγος που εδώ ο συγγραφέας είναι τόσο ουσιαστικός, μεστός και ανθρώπινος. Είναι ένα ωραίο βιβλίο που δεν σε αφήνει να το αφήσεις και που ως ένα βαθμό σου αλλάζει την οπτική πάνω στο θέμα των ανθρωπίνων σχέσεων.
Πάντοτε διάβαζα τα βιβλία του Κουμανταρέα ευχάριστα. Παρ'όλο που δεν τα λες λογοτεχνικά αριστουργήματα, είναι καλογραμμένα και σε μεταφέρουν σε διάφορους χρόνους και καταστάσεις. Ο συγγραφέας ποτέ δεν κρύφτηκε πίσω απο τα βιβλία του και συχνά έβαζε πολλά απο τα βιώματα του μέσα σε αυτά με έμμεσο ή και άμεσο τρόπο, ενώ δεν δίσταζε να εκφέρει και τις απόψεις του για διάφορα ζητήματα.
Κανένα απο τα προηγούμενα βιβλία του ωστόσο δεν ήταν τόσο προσωπικό και ειλικρινές όσο "Ο θησαυρός του Χρόνου" . Λες και το διαισθανόταν ότι σύντομα θα έφευγε απο την ζωή, καταθέτει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι απο την ψυχή του, αποτιεί φόρο τιμής σε έναν άνθρωπο που προφανώς στάθηκε δίπλα του πολλά χρόνια και μέσα απο έναν φανταστικό (ή ίσως όχι) μέντορα, γυρίζει πολλά χρόνια πίσω για να μας αποκαλύψει κομμάτια της σεξουαλικότητας του και του χαρακτήρα του. Δεν διστάζει να αναφέρει περιστατικά που άλλοι θα απέκρυπταν, σκέψεις, εμπειρίες, συναισθήματα...
Ένα αποκαλυπτικό βιβλίο για την ζωή, τον χαρακτήρα και τον τρόπο σκέψης του Κουμανταρέα, που πιθανόν πολλοί θα αγοράσουν λόγω περιέργειας, αλλα μόνο κάποιοι απο αυτούς θα εκτιμήσουν κατα την γνώμη μου...