Türkçe'de Yaratılan Fransızca Sözcükler ve Türkçe'de Anlamları Değiştirilen Fransızca Sözcükler

by Sermet Sami Uysal

Başta “assolist, baterist, baton-sale, bonfile, bonservis, espritüel, jaketatay, karikatürizasyon, mikrobik, narkozitör, otodidaktik, otogar, otokontrol, panjur, parselasyon, podösüet, psikiytrist, rafinasyon, sosyetik, şef-garson, teolog, tifo, virütik” olmak üzere, daha birçok böyle “Türkçe’de yaratılan ‘Fransızca’ sözcük” olduğunu biliyor muydunuz?

Son derece ilgi çekici olan bu konuda, şimdiye kadar bir eser alınmamıştır...

Dahası en güvenilmesi gereken ünlü sözlüklerimize, bu sözcüklerin hemen hepsi, sanki Fransızca’ymış gibi alınmış, üstelik de bunlara Fransızca “hayalî” yazılımlar da uydurulmuştur!..

İşte Sermet Sami Uysal’ın Sorbonne’da hazırladığı “Recherches sur les emprunts lexicaux du turc au français” (Paris, 1969) başlıklı doktora tezinden yararlanarak hazırladığı ve günümüze kadar da yeni yeni sözcükler katarak geliştirdiği bu incelemesinde; “Türkçe’de yaratılan ‘Fransızca’ sözcükler”i, bunların Fransızca’daki karşılıklarını, “Örnekler” bölümünde çeşitli yazarlarımızdan kullanım örneklerini ve “Sözlüklerimizde bu sözcük” bölümünde de, belli başlı sözlüklerimizde, bu “yapma” sözcüklerin, nasıl “gerçek” Fransızca sözcüklermiş gibi ele alındıklarını göreceksiniz!

228 pages, Paperback

Published September 1, 2014

Reviews

[Murat Baykan · Rating 2 out of 5]

İsmiyle yüksek beklenti yaratsa da yarattığı beklentiyi ancak bir noktaya kadar karşılayabilen bir çalışma olduğunu düşünüyorum. Kitabın başındaki akademik referanslar okuyacaklarımızın dilbilimsel yöntemlere sadık kalacağı yönünde bir beklenti yaratsa da birkaç sayfa sonra işin renginin değiştiğini ve kitabın neredeyse bir karşılıklı sohbet dili kullandığını fark ettim.
Kitapta kesme işaretinin kullanımına dair hataların yanında (özel adlara gelen yapım eklerini ayırmak gibi) üç nokta ile tırnak ve ünlem işaretlerinin dikkat dağıtacak sıklıkta, kimi yerlerde de hatalı kullanılması da söz konusu. Dile dair bir kitapta bunca tuhaflıkla karşılaşınca kitabın ilk sayfasına dönüp baktım ve basılmadan önce üç editörün elinden geçmiş olduğunu üzülerek gördüm.
Özellikle argo ve halk dilinde kullanılan örneklemelerde artık neredeyse hiç kullanılmayan sözcüklerin ("meme" yerine "balkon" demek gibi) yer alması, aynı şekilde kitapta dört yerde uzun uzun incelenen "jaketatay" sözcüğünün yazar tarafından bu kadar muhatap alınması bana yersiz geldi. Bunun gibi çok fazla örnek mevcut.
Kapak tasarımının (1. Baskı Eylül 2014) özensizliği ise içerikle karşılaştırıldığında okurda "Önemli olan bilgi edinmek olduğundan sunuma fazladan mesai harcamaya gerek kalmamış" gibi bir his yaratmanın çok gerisinde kalıyor.