Katiller, Sanatçılar ve Teröristler

by Frank Lentricchia, Jody McAuliffe, Barış Yıldırım (Translator)

"Acaba katiller, sanatçılar ve teröristlerin birbirlerine ihtiyacı mı var? Biri olmadan diğeri varlık koşullarını önemli ölçüde yitiriyor mu? Frank Lentricchia ve Jody McAuliffe, Katiller, Sanatçılar ve Teröristler’de sanatsal yaratıcılık ile şiddet, hatta politik terör arasındaki rahatsız edici yakınlığı ele alıyorlar. Tartışmaya ABD’yi sarsan 11 Eylül saldırılarıyla başlıyorlar. Besteci Karlheinz Stockhausen’in Dünya Ticaret Merkezi’nin yıkılışını büyük bir sanat eseri olarak tanımlamasıyla ortaya çıkan skandalı ayrıntılı olarak çözümleyen Lentricchia ve McAuliffe, politik aşırılık ile avangard sanatsal hareketlerin en azından son iki asırdır nasıl birbirlerini beslediklerini göstermeye girişiyorlar. Katiller, Sanatçılar ve Teröristler, birçok romantik edebi görüşün altında Batı’nın dehşet uyandırıcı ekonomik ve kültürel düzenini yok etme arzusunun bulunduğunu açığa çıkarıyor. İlginçtir, terörizmin de arzusu aynı... Lentricchia ve McAuliffe, bu romantik ve yıkıcı geleneğin bayrağını suçlularla teröristlerin devraldığını iddia ediyorlar. Yazarların geleneklere aykırı yaklaşımı, Dostoyevski’nin Suç ve Ceza’sı ile Martin Scorsese’nin Komedi Kralı’nı eşleştirirken, Bret Easton Ellis’in Amerikan Sapığı’nın kahramanı ve gerçeküstücü sanatçı Joseph Cornell ile Unabomber arasında bağ kuruyor. Yazarlar, Don DeLillo, Joseph Conrad, Francis Ford Coppola, Jean Genet, Frederick Douglass, Herman Melville, J. M. Synge ve daha birçok yazarla film yapımcısı arasındaki kurgusal diyaloglar aracılığıyla sanat kültürünün ne kadar da umutsuz olduğunu anlatmayı hedefliyorlar. Kitap, Heinrich von Kleist ile 11 Eylül saldırısının faillerinden Muhammed Atta arasındaki kurgusal bir sohbetle sona eriyor. Bu sohbet aslında “Kuzey-Güney”, “Merkez-Çevre”, “Batı-Doğu” ayrımlarında ifadesini bulan bir “ilişki”yi de açığa çıkarıyor. Merkezle çevre ülkeler arasındaki çatışmaya ayrıntılı bir şekilde değinilen kitapta emperyalizmin yayılmacılığının ardındaki “hayranlığa” vurgu yapılıyor: “Conrad’ın Avrupa emperyalizminin amaçlarını tasvir etmek için kullandığı çarpıcı ifadeye göre (‘iğrenç olana duyulan hayranlık’), Batı ‘iğrenç’ addettiği şeye (Doğu’ya) duyduğu ‘hayranlık’ yüzünden kaçınılmaz olarak kendi sorunlarını Beyrut’a ya da Vietnam’a taşır”.

Genres: Art

208 pages, Paperback

First published October 15, 2003

Reviews

[Sameth K. · Rating 5 out of 5]

Estetik yaratıcılık, politik kargaşa ve terör ile katillerin yakınlığını ele alan, zihne bomba gibi düşen sanatsal kuram kitabı. Metindeki bazı bölümlerin akılda bıraktığı bazı nüanslara şöyle değinebiliriz:

- 19. yüzyıldan bu yana sanat, göndergesel biçimini koruduğu sürece yıkımın, terörün ve aşırılığın çerçeve bir formu olarak kullanılagelmiştir. Modernizmin kalıpladığı "iyi" ya da "kötü" sanat, içinde kendi teröristini yaratarak kendi ayağına sıkmıştır. Bugün iyi eğitimli seri katillere, doktoralı teröristlere hayranlık duymamıza sebep, yalnızca dürtülerimiz değil modernizmin tek tipçi ve mükemmeliyetçi düzen anlayışına karşı verilen tepkidir. Postmodernizmin tıpkı atomun parçalanması gibi tüm dünyaya saçılmasını anlamsız bulmadan önce köklerinin nereden geldiğini, nasıl bir marjinal yol izlediğini anlamak gerek.

- Edebiyat tarihi, alışılagelmiş estetik kalıpların toplumsal değişimin dinamiklerine bağlı olarak korunduğu, periyodik paradigmalar bütünüdür. Bazı edebiyat asileri bu kalıp paradigmaların, insanın özünü inkar ve bir nevi metalaştırma süreci olarak görürler ve paradigma kırıcı hüviyetinde ezbersiz değişimin öncüsü olurlar. Sert değişim isteği onları edebiyat tarihinin heretikleri konumuna getirir. Paradigma kırıcıların edebi metindeki isteği, su katılmamış bir orijinalliktir ancak hakikati her zaman örseleyen statükocu edebiyat, bu orijinalliği edebi benliğine tecavüz olarak görür. Aslında olan şey basittir: Edebi uyuşukluğa karşı naturalist canlılığın mücadelesi.

- İmajların varlığı bizi kendi bilinçaltı çöplüğümüzü eşelemekten kurtarır. Psikanalitik bir dikenli yolu yürümek yerine görsel uyuşukluğun girdabında boğulmak evladır. İmajların mastürbasyonu sayesinde medyatik bir savunma mekanizması geliştiririz: Güzel görün, anı yaşa ve rengarenk filmleri tüket.
Böylece kendi ilksel doğasına ve yeraltı benliğine sırt çevirmiş, makyajlanmış, hakikat ayarı bozulmuş hiper-imajlar dünyasında insan ne kadar bahtiyar olduğu illüzyonu altında yaşar.

- Sanatın suçluları arasında kendine iyi bir yer edinen Melville'nin pasifist katibi Bartleby, tüm reddiyesi ve bürokratik karşı çıkışıyla kapitalist meta düzeninin tekerine çomak sokmaya çalışır, bu uğurda işverenini de yoz ahlaksal söylemler ifade etmeye zorlar. Bartleby'nin "hiçbir şey yapmama" metaforu, çapraşık toplumsal ilişkiler ağının bir parçası olmamak bahsinin tam merkezinde durur ancak ne var ki bu varoluşsal savaşı sonuna kadar yürütemez. Merkezi çarkın dişlileri arasında eylemsiz durdukça kendini yer bitirir ve silinmiş bir antropomorfik beden imajıyla misyonunu sonlandırır.

[kashmir21 · Rating 4 out of 5]

Araya baska kitaplar girdiği icin uzun soluklu bir okuma oldu.Oldukca ilginç bir kitapti.Ozellikle Merville hakkındaki bolumu ve daha birçok bölümü ilgiyle okudum.

[Ceeferg · Rating 4 out of 5]

Solid thesis (there is a link between art and terror; for some reason, great artists also tend to gravitate towards terrible things), and I felt the authors explored their subject well. The examples were diverse, the explanation was clear and objective, and I came away convinced of the link that often exists between art and terror.

This book does read somewhat academically, so unless you have that bent, I don't imagine you'll enjoy this exploration of the topic.