Terug naar De Nul

by Frank Westerman

Nadat hij zijn ouders heeft begraven in een steenloos graf, keert Frank Westerman terug naar Drenthe. Op zoek naar houvast wil hij zijn nieuwe geliefde, die is opgegroeid in Londen, vertrouwd maken met het landschap van zijn jeugd. Richtpunt is ‘De Nul’, een emblematisch boerderijtje in het diepe Drenthe. Alles loopt echter anders dan gedacht. Hun voettocht voert langs hunebedden die zelfs op klaarlichte dag worden bezocht door sjamanen. Ook het oude landschap wekt meer bevreemding dan herkenning. Weilanden zijn weer moerassen; zwartbont vee is vervangen door langharige runderen uit Spanje.

De provincie die als laatste is ontgonnen, wordt als eerste weer woest en ledig.
Terug naar De Nul is een lichtvoetige excursie naar de wereld van natuurminnaars en hunebedaanbidders. Wichelroedelopend over de Hondsrug en zich verliezend in het Drents-Friese Wold verkent Westerman de gedaanteverwisseling die zijn geboortegrond gedurende een half mensenleven heeft ondergaan.

Onderweg vraagt hij zich af naar welk verleden wij terugverlangen.

Genres: Travel

77 pages, Paperback

First published June 13, 2025

About the author

Frank Westerman (Emmen, 1964) groeide op in Assen en studeerde Tropische Cultuurtechniek aan de Landbouwuniversiteit Wageningen. In 1987 woonde hij een jaar in de Andes van Peru, waar hij de irrigatiemethoden van Aymara-indianen onderzocht. Frank studeerde cum laude af en mag Ir. voor zijn naam zetten.

Zijn allereerste journalistieke reportages schreef Frank toen hij nog studeerde. Zo versloeg hij voor Het Parool de poging van Mario Vargas Llosa om president van Peru te worden en de Amerikaanse anti-drugscampagne om de teelt van coca uit te roeien in de Chapare-regio van Bolivia.

Voor het VPRO-programma Het Gebouw maakte Frank twee radio-documentaires van driekwartier. De eerste in april 1992 vanuit de 'dodenvallei' van Noordwest-Kameroen - meer hierover bij Stikvallei - en de tweede in de herfst van 1993 vanuit het volledig platgebombardeerde stadje Vukovar aan de Donau.

Omdat Frank zich uitsluitend wilde toeleggen op het schrijven ging hij na zijn flirt met de radio door met de geschreven journalistiek. Voor het tijdschrift Atlas schreef hij in 1993 het dertig-pagina's tellende verhaal 'Het goede meer': zijn debuut bij een literaire uitgeverij.

Reviews

[Moira Macfarlane · Rating 3 out of 5]

Meegenomen op deze wandeldag vandaag. Fijn boekje weer, met een interessant thema om over na te denken 'naar welk verleden verlangen wij terug'.

'Mijn geliefde [uit UK] heeft zich ook voorbereid: ze draagt nieuwe bergschoenen. 'Dit merk heb ik eerder gehad,' zei ze aan de start. 'Hier krijg ik geen blaren in.'
'De Bisschopsberg is 17 meter hoog,' zei ik.

[Chris · Rating 3 out of 5]

Frank Westerman zorgt voor verschillende laagjes in zijn bijdrage aan deze literaire wandelreeks, waaronder bedenkingen rond de verandering van het Drentse landschap (vol hunebedden) waar hij is opgegroeid en bij de manier waarop wordt ingegrepen in functie van natuurherstel; niet alles is wat het lijkt of lijkt wat het is.

Daarnaast trakteert hij zijn lezers synchroon op zowaar twee wandelingen: eentje waarin hij jeugdherinneringen ophaalt in het gezelschap van zijn nieuwe vriendin, die er op haar beurt haar bedenkingen aan toevoegt. Een andere in groep, samen met zijn zus en die zorgt voor een esoterische ervaring: onder leiding van een hedendaags druïden-koppel dat een alternatieve kijk predikt op het stenen verleden van de hunebedden, inclusief een sessie wichelroedelopen.

Uiteraard heeft Frank Westerman daar zijn reserves bij, maar hij stelt zich kritisch en nieuwsgierig open en wat vooral grappig is: telkens wanneer het tenenkrullend of te gênant dreigt te worden, switcht hij gewoonweg naar zijn andere wandeling. Vermakelijk dus en 3,5* waard.

[Lalagè · Rating 2 out of 5]

Drenthe is mooi, maar dit boekje vond ik een beetje saai

[Elisa Goudriaan · Rating 2 out of 5]

Dit boekje vond ik een van de mindere van de serie. Hoewel Frank Westerman zelf ook zegt dat hij de sjamanistische workshop die hij en zijn zus bij de hunebedden volgen te zweverig en te zelfzuchtig vindt, moet de lezer toch deelgenoot zijn van die hele workshop. Het interesseerde me werkelijk niets (te zweverig dus) en er zat ook geen enkele spanningsboog in de rest van het verhaal. Misschien was het doel van Westerman om te tonen hoe mensen hunebedden tegenwoordig allemaal wel niet gebruiken, maar dan had hij het beter alleen aan kunnen stippen (zoals hij ook andere zienswijzen aanstipt) in plaats van het helemaal uit te schrijven. Een gemiste kans, want ik denk dat het gebied (Drents-Friese Wold) zich goed leent voor een mooi verhaal. Bijvoorbeeld over de eveneens aangestipte wolven!

[Wendy Wuyts · Rating 4 out of 5]

Ik vond de relatie tussen de wandeling, wat begraven en onzichtbaar is, vragen over de oorsprong, “culture washing” en het rouwproces mooi. Ik zou vijf sterren gegeven hebben, maar er waren enkele uitleggerige fragmenten (over museums) die volgens mij niet nodig waren.

“De natuur is bezield, zeiden ze. Sinds we haar - in navolging van René Descartes - hebben ‘onttoverd’ zijn we kille, eenzame wezens geworden.“ Frank Westerman (2025, p. 18)

“Ze willen ons opnieuw in verbinding stellen met een verloren, gemythologiseerd verleden. Alleen wélk verleden? Hoe ver ga je terug voor de nulmeting: de middeleeuwen, de steentijd, de ijstijd?” (p. 52)

“Maar gaat rewilding werkelijk verlossing brengen? Zij doet delen van Drenthe terugkeren naar een beginstaat van ongereptheid, maar wist tegelijk ook de beschavingssporen uit. In de nieuwe moerassen gaat het verleden kopje-onder. En vanwaar die drang om het bestaande landschap te willen uitvlakken, als je ook kunst voortbouwen op de humus van het voorbije?” (P. 52- p. 53)

Deze drie fragmenten zijn -voor mij- de kern van dit nieuwe Terloops boekje.

Ik herken de observaties en vragen.

Frank raakt ook aan de dunne lijn tussen bruine en groene politiek (nazisme en de groene beweging in Duitsland). Hoe we de wereld willen zien of wat we onzichtbaar houden zijn politieke keuzes. In zijn boekje beoordeelt Frank sommige mensen een beetje; maar hij beoordeelt niet alleen een groep mensen. Hij probeert geen zwart-witte werkelijkheid te schetsen - en dat vind ik goed.

Hij stelt vooral vragen.
“Connect, not correct.”

Dankjewel, @Frank Westerman, om met je verhaal enkele nodige kritische vragen in de Nederlanden te sturen.

[Saskiasauce · Rating 4 out of 5]

Ik weet niet precies hoe veel deeltjes ik van deze serie Terloops van Van Oorschot uitgeverij heb gelezen. Ze zijn eigenlijk altijd de moeite waard. Ook nu weer. Frank Westerman schetst een moment in de tijd en de verhouding die we hebben met tijd en verleden in de het land van de hunebedden.

[Bart · Rating 2 out of 5]

2,5⭐️

[Robert Lambregts · Rating 3 out of 5]

wederom een fijn boekje in de Terloops-reeks met wandelingen. Al vond ik de eerste helft van het boekje vermakelijker dan de tweede helft.

[NN · Rating 3 out of 5]

De schrijver is al een tijd bezig zijn linkse jeugd van zich af te schudden. Dat desemt ook weer door dit boekje heen. Vandaar is het natuurlijk grappig dat de bloemenkinderen die nu als hedendaagse sjamanen zich op de hunebedden richten niet meer als links te plaatsen zijn. De hippies van toen waren natuurlijk al vrij snel na de summer of love in een rechte lijn op de koopwoning en de gezinsauto afgedanst. Nu zijn het de antivaxers die Roxane van Iperen ook neerzet in haar boek Eigen welzijn eerst. Ook rewilding moet het ontgelden, ook bijgeloof. De vraag wordt niet gesteld wat we dan wel willen geloven. Of wordt de vraag impliciet beantwoord met de titel? Een plezier om te lezen, de hoop is dat de schrijver niet te veel gaat geloven in zijn eigen spitsvondigheden en altijd verrassend verrast blijft door de verhalen waar hij in stapt.

[Els · Rating 4 out of 5]

Terug naar De Nul. Door: Frank Westerman.

Joepie: er is weer een nieuw deeltje in de Terloops reeks van Uitgeverij Van Oorschot. Dit keer geschreven door Frank Westerman. Hoewel ik fan ben van de reeks heb ik jammer genoeg niet elk deel.

Als principiële aanmoediger van vrouwelijke schrijvers kies ik bijna altijd voor hen. Met Terug naar De Nul maakte ik een uitzondering voor een man ;) Aangezien Westerman schrijft over: sjamanen, hunebedden, wichelroedes en rewilding. Helemaal mijn ding. De stukjes over hem en zijn zus spraken me het meeste aan, de wandeling met zijn nieuwe geliefde had voor mij niet gehoeven.

Als er iemand zin heeft om met mij in Drenthe te gaan wandelen: graag. Heel veel goesting gekregen door Frank!

[Michel Schynkel · Rating 3 out of 5]

Anders dan de meeste bijdrages aan deze reeks, schetst die boekje niet één specifieke wandeling. Niet dat dit een bezwaar is. De manier waarop Frank Westerman over zijn Drenthe schrijft en de evolutie die deze provincie doormaakte, boeit. Drenthe zet zichzelf op de kaart als oerprovincie van Nederland, terwijl er tegelijk geen sprake meer is van oorspronkelijke natuur. De vragen die centraal staan in 'Terug naar de nul': wat is natuur en wat is menselijk, wat is herstel en wat vernieling? Die blijken niet eenvoudig te beantwoorden.

[Jan · Rating 4 out of 5]

Bij elk boek van Westerman kom je wel iets nieuws te weten en krijg je nieuwe inzichten.
Altijd het lezen waard.