Ξάπλωσα ανάσκελα και κοιτούσα τις σκιές στο ταβάνι. Ποτέ δεν ξέρεις πότε και που θα συμβεί η στραβή: φοβόμουν την Οκλαχόμα αλλά πριν από λίγα χρόνια, το 2007 ή το 2008, στο Ντιτρόιτ, είχε δολοφονηθεί ένας κομμωτής που γνώριζα· επρόκειτο για έγκλημα μίσους αλλά δεν συνελήφθη κανείς· η υπόθεση μπήκε στο αρχείο. Και τον περασμένο Απρίλιο βρέθηκε δολοφονημένη η Κόκο - όταν είσαι μαύρος, τραβέλι, πουτάνα και τζάνκι, όλα μαζί και ταυτοχρόνως, πας φιρί φιρί να γίνεις σφαχτό· κι η αστυνομία κάνει την πάπια. Δεν είχα ακούσει για εγκλήματα εναντίον ανθρώπων σαν εμένα στην Οκλαχόμα, αλλά ήμουν σίγουρος ότι είχαν γίνει. Η σκέψη με κράτησε ξάγρυπνο. Άκουγα τον Μπραντ να ξεβιδώνει το τεχνητό πόδι, να κάνει μπάνιο και να ξαπλώνει στο διπλανό κρεβάτι μ' έναν αναστεναγμό· στο μισοσκόταδο τον είδα να σκεπάζεται με το πάπλωμα της μάνας. Δεν ξέρω γιατί, αλλά η εικόνα μου έφερε δάκρυα στα μάτια. Αναρωτήθηκα αν ο Μπραντ ονειρευόταν να ξυπνήσει με ολόκληρο το πόδι του, ακέραιος. Δεν κλαίω στις περιστάσεις όπου κλαίνε οι άνδρες - κλαίω σε όλες τις περιστάσεις.
Η Σώτη Τριανταφύλλου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1957. Σπούδασε Φαρμακευτική στη Φυσικομαθητική Αθηνών, Ιστορία και Πολιτισμούς στην Εcole des Hautes Etudes en Sciences Sociales στο Παρίσι, Ιστορία της Αμερικανικής Πόλης στη Νέα Υόρκη καθώς και Γαλλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Οι θαυμαστές της Σώτης Τριανταφύλλου τονίζουν τη δυνατότητα του έργου της να 'ταξιδεύει' μέσα από μια ποικιλία εικόνων, σε διάφορα μέρη του πλανήτη και διάφορες ιστορικές περιόδους (από τις γειτονιές της Νέας Υόρκης, μέχρι τα σπίτια της ελληνικής κοινότητας στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και το Λονδίνο των αρχών του 20ου αιώνα). Στο έργο της Σώτης Τριανταφύλλου συμπεριλαμβάνεται η αρθρογραφία της σε διάφορες εφημερίδες και περιοδικά. Τα άρθρα της στον αθηναϊκό τύπο αντικατοπτρίζουν τις αριστερές ανθρωπιστικές αξίες, ενώ πολλές φορές παράλληλα στέκονται κριτικά απέναντι στη αριστερά και τις επιλογές της στο χρόνο. Έχει γράψει τρεις συλλογές διηγημάτων («Μέρες που έμοιαζαν με μανταρίνι», «Το εναέριο τρένο στο Στίλγουελ», «Άλφαμπετ Σίτυ»), δύο βιβλία για τον κινηματογράφο («Κινηματογραφημένες πόλεις», «Ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου 1976-1992»), τέσσερα μυθιστορήματα («Σάββατο βράδυ στην άκρη της πόλης», «Αύριο, μια άλλη χώρα», «Ο υπόγειος ουρανός», «Το εργοστάσιο των μολυβιών») καθώς και ένα βιβλίο για παιδιά «Η Μαριόν στα ασημένια νησιά και τα κόκκινα δάση» (1999). Εργάζεται επίσης ως μεταφράστρια, επιμελήτρια εκδόσεων, reader σε εκδοτικούς οίκους και καθηγήτρια της Ιστορίας του Κινηματογράφου.
Μια transgender πριν την εγχείριση, ο θείος της που ανακαλύπτει την πραγματική του φύση στα γεράματα, και ένας βετεράνος του Ιράκ με ένα φριχτό μυστικό (που ποτέ δεν μαθαίνουμε ακριβώς, αλλά το υποψιαζόμαστε) : μια μικρή, σύντομη νουβέλα, ένα μικρό ταξίδι στην αμερικάνικη ενδοχώρα, ένα μικρό αριστούργημα-διαμάντι που σε ένα δίκαιο κόσμο θα αγόραζε τα δικαίωμα καμιά ανεξάρτητη εταιρία παραγωγής της Αμερικής και θα το πήγαινε από το Σαντανς μέχρι τα Όσκαρ Διασκευασμένου Σεναρίου (όλη η ιστορία ΦΩΝΑΖΕΙ να μεταφερθεί στο σινεμά, έντονο, κινηματογραφικό, συγκινητικό road movie).
ΥΓ : φυσικά στη Χώρα του Τίποτα, το φωτεινό μυαλό που γέννησε αυτή την ιστορία σέρνεται στα δικαστήρια από διάφορους αστείους τυπάκους έμμισθους σε "Παρατηρητήρια" που έχουν κληρονομήσει από τη μάνα τους και τον πατέρα τους (και ελέω Θεού) το Δικαίωμα να Υπερασπίζονται τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, όλα με ΚΕΦΑΛΑΙΑ (να μην πιάσω την υπόθεση του καθηγητή στο Ρέθυμνο). Ένας αντιρατσιστικός νόμος-καραμέλα που φέρνει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Μπορεί φαινομενικά μια αντι-ομοφοβική (κατά τεκμήριο για να γράψει μια τέτοια ιστορία) να είναι ισλαμοφοβική ; Δεν ξέρω παιδιά, έχουμε μπλέξει τα μπούτια μας στην εποχή της κορρεκτίλας με τους όρους, αλλά η Σώτη Τριανταφύλλου (πολλές φορές αντιπαθής με ένα μπλαζέ, κοσμοπολίτικο υφάκι είναι η αλήθεια) είναι ένα γενναίο πνεύμα. Αντιρατσιστικά τστιτάτα στο τοίχο αναγνωστών και συντακτών της Λάιφο και των gay Αστυνόμων που φιλοξενεί, εξ επαγγέλματος διωκτών του Ρατσισμού. Αχ καλά που υπάρχουν και αυτοί Νινέτα μου.
Η Σώτη Τριανταφύλλου είναι για μένα από τις πιο ενδιαφέρουσες φωνές της ελληνικής λογοτεχνίας. Το βιβλίο της Σάββατο βράδυ στην άκρη της πόλης (εκδόσεις Πατάκης, 2008), είναι ένα από τα βιβλία που έχει ξεχωρίσει στην αναγνωστική μου εμπειρία. Το βιβλίο Μηχανικοί καταρράκτες είναι μια νουβέλα με κύριο θέμα την ταυτότητα και τη διαφορετικότητα.
Ήρωας του βιβλίου είναι ο Σαλ που ταξιδεύει στο Μεξικό για να ολοκληρώσει κάτι που περιμένει με απίστευτη ανυπομονησία: την επέμβαση αλλαγής φύλου του. Η Σάλλυ όπως θέλει να θέλει να την αποκαλούν, θα ταξιδέψει από τη βόρειο τμήμα των ΗΠΑ στην Τιχουάνα του Μεξικό για να βρει επιτέλους την αληθινή της ταυτότητα.
Ήταν ένα βιβλίο που με κέρδισε από τις πρώτες σελίδες του και λόγω θέματος αλλά και μεγέθους. Η Σώτη Τριανταφύλλου όπως και στα περισσότερα βιβλία της έχει ένα μαγικό τρόπο να μας μεταφέρει σε ιστορίες με καθαρά αμερικανικό χαρακτήρα (δεν είναι καθόλου εύκολο) και μας τονίζει στο συγκεκριμένο βιβλίο που είναι ένα road movie, πως η διαφορετικότητα είναι ζήτημα σεβασμού και όχι υπερτονισμού στην κοινωνία μας.
Σε αυτό το μεγάλο ταξίδι της η Σάλλυ μετακινείται από πολιτεία σε πολιτεία για να φτάσει στην Τιχουάνα, ενώ στη διαδρομή της γνωρίζει τον Μπραντ (έναν βετεράνο του πολέμου στο Αφγανιστάν) και τον θείο Ντον (με απωθημένο να δει το Γκράντ Κάνυον και τη θάλασσα) που παρουσιάζονται στο δρόμο της από τη μία για να της κάνουν πιο κατασταλαγμένη την απόφασή της, και από την άλλη για να αλλάξει ολοκληρωτικά και τη δική τους ζωή.
Σε αυτό το ταξίδι, που θα είναι ένα ταξίδι ψυχής για τη Σάλλυ θα θυμηθεί όλες τις δυσκολίες που συνάντησε μεγαλώνοντας καταπιέζοντας το εγώ της, κάνοντας συνεχείς αναφορές στη μητέρα της, ενώ δεν παραλείπει να αναφερθεί και στην ιδιαίτερη σχέση με την αδελφή της, την οποία θέλει και να συναντήσει πριν την επέμβαση. Αυτό που αναζητά είναι η οικογενειακή αποδοχή η οποία φέρνει στο φως και διάφορα οικογενειακά μυστικά τόσο για τη μητέρα της, για τον θείο Ντον αλλά και για τον Μπράντ. Η γενικότερη καταπίεση του εγώ δεν έχει να κάνει με τον προφανή χαρακτήρα της Σάλλυ, αλλά και των υπολλοίπων και τη σκληρή πραγματικότητα αυτής πράγμα ενδιαφέρον για την ανάγνωση.
Λατρεύω τους διαφορετικούς ανθρώπους και η Σαλυ είναι διαφορετική. Την αγαπάς από το πρώτο δεπτερολεπτο και είναι από τις ηρωίδες που θυμάσαι. Μακάρι να ήταν πιο μεγάλη η ιστορία να ζούσαμε μαζί της πιο πολλά.
Μία όμορφη, μικρή νουβέλα για ένα κορίτσι σε σώμα αγοριού. Αμερικανική ύπαιθρος, άνθρωποι απλοί, συνηθισμένοι, που δέχονται το ασυνήθιστο με στωικότητα.
Μια νουβέλα - road movie, παρεΐστικη, ιδιότυπη, με ήρωα τον Σαλ που κατευθύνεται στην Τιχουάνα. Στις στάσεις που κάνει συναντά και τελικά συνταξιδεύει πρώτα μ' έναν στρατιώτη απ' το Αφγανιστάν και στη συνέχεια και μ' έναν ηλικιωμένο θείο του. Τρεις πολυ διαφορετικοί άνθρωποι με μια πρώτη ματιά, που όμως δένονται και γίνονται "μια γροθιά". Τελικά είναι πολύ περισσότερα αυτά που μας ενώνουν, συγκριτικά μ' αυτά που μας χωρίζουν. Με λίγες λέξεις, μια εξαιρετική νουβέλα!...
Και ναι!... Αν δεν υπήρχε η Σώτη θα έπρεπε να την εφεύρουμε...
Είναι από εκείνες τις φορές, που τα λόγια μοιάζουν άνευ σημασίας. Θα μπορούσα απλώς να γράψω πως όλοι πρέπει να διαβάσουν το βιβλίο της Σώτης Τριανταφύλλου, “Μηχανικοί Καταρράκτες”, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. Αυτό όμως είναι κάτι που θα έλεγα ακόμη κι αν δεν το είχα διαβάσει, καθώς θαυμάζω την πένα της και τον λόγο της. Η Σώτη Τριανταφύλλου δεν χρειάζεται συστάσεις, κριτικές, κείμενα. Θέλω απλώς να εκφράσω το πόσο απολαμβάνω τον τρόπο που με κάνουν να νιώθω οι ιστορίες της, μα πάνω από όλα πως λατρεύω τους προβληματισμούς που απασχολούν το μυαλό μου, όταν διαβάζω οποιοδήποτε έργο της.
Υπάρχει μία κατηγορία βιβλίων που διαβάζονται απνευστί. Έχω διαβάσει μερικά τέτοια στη ζωή μου. Η νέα συγγραφική δημιουργία της Σώτης Τριανταφύλλου δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Πρόκειται για ένα βιβλίο, μία νουβέλα, που αναγκάζεσαι να σταματήσεις αρκετές φορές για να ξαναδιαβάσεις κάθε της σειρά, να σκεφτείς, να σημειώσεις. Είναι φανερό πως πρόκειται για ένα κείμενο σύγχρονο με την εποχή του, και αποδεικνύει πως όλες οι μορφές και εκφράσεις τέχνης αποτελούν ιστορικά και πολιτισμικά συγκείμενα, τα οποία επηρεάζουν και επηρεάζονται από το κοινωνικό γίγνεσθαι.
Πρόκειται για την ιστορία του Σαλ, που ήθελε να γίνει Σάλλυ, και οδηγούσε προς τα εκεί τον εαυτό του κυριολεκτικά και μεταφορικά. Στη διάρκεια του ταξιδιού του συναντά αρκετά πρόσωπα τα οποία, το καθένα με τον δικό του τρόπο, βάζουν ένα λιθαράκι σε αυτή την πορεία. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να επισημάνω πόσο μοιάζει με κλασσικό “road trip” διήγημα. Άλλωστε, στις πρώτες κιόλας σελίδες της νουβέλας γίνεται αναφορά στο επικό “On the Road”, και γι’ αυτό λάτρεψα τη συγγραφέα ακόμη περισσότερο.
Όμως οι “Μηχανικοί Καταρράκτες” δεν είναι ένα ακόμη λογοτεχνικό έργο. Δεν είναι ένα ακόμη κείμενο. Είναι μία πολιτική διακήρυξη των δικαιωμάτων των ανθρώπων, των ελεύθερων ανθρώπων. Η Σώτη Τριανταφύλλου επιλέγει να γράψει ένα τέτοιο βιβλίο σε μία εποχή κατά την οποία, με δικαιολογία την οικονομική κρίση, τα ζητήματα φύλου μπαίνουν στο περιθώριο. Σε μία εποχή όπου η ομοφυλοφιλία χαρακτηρίζεται ως “μη φυσιολογική”, σε μία εποχή που ο όρος “κοινωνικό φύλο” δεν έχει κατοχυρωθεί.
Θα μου ήταν αρκετά εύκολο να βρω κοινά σημεία αναφοράς της νουβέλας της Σώτης Τριανταφύλλου, με τις περισσότερες από τις θεωρίες για τη διαμόρφωση των φύλων και των σεξουαλικοτήτων. Σίγουρα, η ριζοσπαστική θεωρία αγγίζει αρκετά τον ίδιο τον πυρήνα της ιστορίας˙ εάν όμως το αναλύσ�� με βάση τη γλώσσα και τη νοηματοδότηση, η μεταδομιστική θεωρία αποτελεί πιο γόνιμο πεδίο αναφοράς για τους “Μηχανικούς Καταρράκτες”. Ακόμη και στον ίδιο τον τίτλο του βιβλίου μπορεί κανείς να εντοπίσει την εξουσία που ασκεί ο λόγος. Μολαταύτα δεν θεωρώ πως είναι σωστό και πρόσφορο να προσεγγίσεις το συγκεκριμένο κείμενο ως ένα λογοτεχνικό έργο που επιθυμεί να αναλύσει τα ζητήματα φύλου. Είναι εύκολο να πέσει κανείς σε αυτή την παγίδα. Προσωπικά είναι σχεδόν αδύνατο να το αποφύγω, εφόσον με διακρίνει μια αρρωστημένη εμμονή για τις θεωρίες και τις αναλύσεις του φύλου, κυρίως με ακαδημαϊκό πεδίο ενδιαφέροντος την κοινωνιολογία και την ρητορική. Ωστόσο πιστεύω -απλώς πιστεύω- ότι το βιβλίο της Σώτης Τριανταφύλλου μιλάει για κάτι πολύ πιο απλό και αυτονόητο. Μιλάει για τη δημοκρατία. Τη δημοκρατία την ατομική και τη συλλογική. Ο χαρακτήρας και η ιστορία του Μπραντ, οι αντιδράσεις του και οι συμπεριφορές του νιώθω πως μου επιβεβαιώνουν την προαναφερθείσα πεποίθηση μου.
Οι “Μηχανικοί Καταρράκτες” είναι ένα εξαιρετικά καλογραμμένο βιβλίο, που μας ταξιδεύει στην Αμερική με τον ίδιο τρόπο και στον ίδιο χρόνο που ταξιδεύει και ο Σαλ. Άλλο ένα δείγμα του πόσο εξαιρετικό είναι το συγκεκριμένο βιβλίο, μιας και προσωπικά δεν έχω πάει ποτέ στην Αμερική, αλλά μέσα από τις σελίδες της συγκεκριμένης νουβέλας αισθάνθηκα ότι ταξίδεψα στην χώρα παρέα με τους ήρωες της. Ένα βιβλίο μικρό στο μέγεθος, αλλά σπουδαίο. Μπορεί να παρουσιάζεται ως νουβέλα, αλλά έχει τα γνωρίσματα ενός ολοκληρωμένου μυθιστορήματος. Μα πάνω από όλα, πρόκειται για ένα λογοτεχνικό έργο το οποίο προκαλεί τον αναγνώστη να προβληματιστεί, να επεξεργαστεί τις πράξεις και τις σκέψεις του, να νιώσει την αλήθεια των συνανθρώπων του.
Κατάφερε να με ταξιδέψει στις αμερικάνικες πολιτείες σε έναν καλό βαθμό. Επίσης, το κατάφερε σε λίγες σελίδες (νουβέλα), επίσης τίμιο. Το ζήτημα της σεξουαλικότητας το έδωσε με τρόπο απλό και διακριτικό, χωρίς υπερβολες. Διαβάζεται in one sitting.
Μια road νουβέλα του Σαλ (ή Σάλλυ) ενός τρανσέξουαλ που ξεκινάει με το αυτοκίνητο να πάει στην Τιχουάνα για να κάνει επέμβαση αλλαγής φύλου. Στον δρόμο παίρνει μαζί της τον Μπράντ, έναν ανάπηρο βετεράνο που τελικά μαθαίνουμε ότι πάει να βρει την τρανσέξουαλ φίλη του, και τον θείο Ντον που παρά το ότι έχει άνοια, μετά από 42 χρόνια γάμου επιλέγει τον καταπιεσμένο ομοφυλόφιλο εαυτό του... "... άλλα αγαπημένα πρόσωπα δεν είχα, αν και πολλοί άνθρωποι μου έχουν φερθεί με καλοσύνη.Νομίζω πάντως ότι είναι περισσότεροι όσοι μου έχουν φερθεί χωρίς καλοσύνη. Δεν ξέρω αν η καλοσύνη μετριέται." "Στην πραγματικότητα, όλοι οι άνδρες μου θύμιζαν τον Λίο: είτε επειδή του έμοιαζαν είτε επειδή δεν του έμοιαζαν." "Οι άνθρωποι είναι προβλέψιμοι, εκτός από τις περιπτώσεις που είναι απρόβλεπτοι."
Αν και γραμμένο κατά την εποχή που θέριευε το κίνημα της "διαφορετικότητας" η Τριανταφύλλου δίνει ένα ευχάριστα παράξενο αφήγημα, χωρίς να προπαγανδίζει, τουλάχιστον όχι απροκάλυπτα. Ένα ρόουντ τριπ, όπου η Στρέλλα συναντά το Παιχνίδι των Λυγμών, χωρίς την τραγική διάσταση, ενώ κάπου παίζει κάτι σαν την παιδική ηλικία του Τσάντλερ Μπινγκς. Κυριότερο προσόν η προσεγμένη γραφή και η οικονομία του λόγου. 3,5/5.
Ανθρώπινο και αισιόδοξο, ρομαντικό θα το έλεγα! Οι ήρωες βρίσκουν την ταυτότητά τους, αφήνουν πίσω τους την παλιά ζωή τους, τολμούν να υποστούν ό,τι χρειάζεται για να ταιριάξουν το σώμα τους με τη νέα ταυτότητα και να διεκδικήσουν μια θέση κάτω από τον ήλιο. Και φαίνεται να τα καταφέρνουν μια χαρά...