Oostende, 1914. Na het overlijden van haar ouders moet het vissersmeisje Julie voor haar jongere broers en zusje zorgen. Samen proberen ze stand te houden in een bestaan dat wordt getekend door armoede en ontbering. In oktober wordt de kuststad ingenomen door het Duitse leger. De bewoners kreunen onder bombardementen, voedseltekorten en de strenge hand van de bezetter. Om tijdens die harde oorlogsjaren te overleven, wordt Julie een gedwongen om als prostituee te werken voor de Duitse soldaten. Wanneer ze jaren later een nieuw leven heeft opgebouwd in Duitsland, denkt ze dat ze het verleden kan laten rusten. Tot de dag waarop ze terug moet reizen naar haar geboortestreek en beseft dat het lot nog niet klaar is met haar. Het alsjeblieftmeisje werpt een onverwachte blik op de verhalen van vrouwen die de Eerste Wereldoorlog overleefden, en hoe ver ze daarvoor moesten gaan.
Het alsjeblieftmeisje van de Vlaamse auteur Kathelijn Vervarcke vertelt het tragische verhaal van wat sommige meisjes en vrouwen tijdens de oorlog hebben moeten doorstaan om te kunnen overleven. Het is een confronterend boek over opoffering, armoede, schaamte en de wanhopige keuzes die iemand maakt wanneer er simpelweg geen andere uitweg meer is.
Tijdens WOI volgen we Julie, een veertienjarig weesmeisje uit Oostende, dat na het overlijden van haar ouders volledig verantwoordelijk wordt voor haar twaalfjarige broer en de vierjarige tweeling. Het jonge gezin leeft in bittere armoede en lijdt elke dag opnieuw honger. Wanneer Julie geen andere manier meer ziet om haar broertjes en zusjes te voeden, zet ze een stap die haar leven voorgoed zal tekenen: ze biedt zichzelf aan bij Duitse soldaten in ruil voor geld of levensmiddelen.
Die keuze, gemaakt vanuit pure overlevingsdrang, wordt haar door de inwoners van haar buurt niet vergeven. Waar ze eigenlijk steun en begrip zou moeten vinden, krijgt ze enkel veroordeling, afkeer en harde woorden. Ze wordt bestempeld als landverraadster en paria, en tegen het einde van de oorlog rest haar niets anders dan vluchten naar Duitsland.
Het verhaal is opgebouwd uit drie delen. Deel II begint in 1914 en zoomt in op de jonge Julie tijdens de oorlogsjaren. De delen I en III spelen zich af in 1926, wanneer Julie voor het eerst terugkeert naar Oostende na haar gedwongen vlucht. Het verhaal toont niet alleen hoe traumatisch haar jeugd was, maar ook hoe die ervaringen jarenlang na-ijlen in haar volwassen leven.
Kathelijn Vervarcke hanteert een verzorgde en beeldende manier van vertellen. Ze schetst het dagelijks leven en de innerlijke worstelingen van haar personage. Toch gaf het eerste deel mij een ander gevoel dan de rest van het boek. Ik vond het, vlakker, minder doorleefd, het was eerder een observatie dan ons mee te nemen in emoties van haar personages. Ik miste daar even de intensiteit en bv. het verdriet dat zo’n verhaal vraagt. Maar dat maakte deel II meer dan goed. Bij sommige scènes had ik tranen in mijn ogen. Het was hartverscheurend om te lezen hoe zo’n jong meisje zich staande probeert te houden in omstandigheden waar geen enkel kind mee te maken zou mogen krijgen. Ik voelde haar wanhoop, haar veerkracht, en haar liefde voor haar broertjes en zusjes bijna fysiek.
Tegelijkertijd voelde ik een diepe walging voor de mannen die misbruik maakten van haar kwetsbaarheid — mannen die enkel hun eigen lusten nastreefden zonder zich ook maar af te vragen wat dit met een kind als Julie deed. Hoewel ik wist dat zulke situaties, zich prostitueren om te voorzien in basisbehoeften, echt voorkwamen tijdens oorlogen, drukte dit boek me nog eens met volle kracht met de neus op de feiten. Het kwam hard binnen. Heel hard.
Het alsjeblieftmeisje is een indringend, pijnlijk maar belangrijk boek dat laat zien hoe oorlog mensen — en vooral meisjes — tot de uiterste grens van menselijkheid kan dwingen. Het is een verhaal dat nog lang blijft nazinderen.
Het alsjeblieftmeisje is een roman die je meteen vastgrijpt door zijn dubbele gelaagdheid: het vertelt zowel een persoonlijk verhaal van overleven als een bredere, bijna vergeten geschiedenis.
Auteur Kathelijn Vervarcke neemt de lezer mee naar Oostende tijdens de Eerste Wereldoorlog, waar de jonge Julie plots op haar veertiende de rol van kostwinner moet opnemen. Als wees en oudste van een kwetsbaar gezin staat ze voor een onmogelijke keuze: honger lijden of zichzelf opofferen om haar jongere broers en zusjes te voeden. Die beslissing vormt de tragische maar moedige kern van dit boek.
De auteur reconstrueert deze periode met veel gevoel voor atmosfeer. Haar beschrijvingen van het Oostende “aan de andere kant van de haven” geven de roman een ronduit filmische kracht. Je ziet de kapotte huizen, de modder, het stille verdriet in de straten. Tegelijk blijft het verhaal dicht bij Julie staan: een meisje dat helemaal geen rebel of heldin is, maar gewoon iemand die probeert te doen wat nodig is om haar gezin te laten overleven en dat maakt haar des te menselijker.
De roman springt tussen verschillende tijdslagen, wat de impact van Julie’s keuzes extra voelbaar maakt. In het deel dat zich afspeelt na de oorlog keert ze terug naar haar geboortestad, waar de herinneringen en het oordeel van de buurt nog steeds zwaar op haar schouders drukken. Kathelijn Vervarcke toont hoe trauma’s niet verdwijnen met het einde van een conflict, maar jarenlang blijven nazinderen in kleine gebaren, in stiltes en in de manier waarop iemand zichzelf aankijkt.
Hoewel het thema allesbehalve licht is, leest het boek opvallend vlot. De auteur schrijft helder, empathisch en zonder te vervallen in sensatie. Ze legt Julie’s dilemma’s met veel respect bloot en laat de lezer zelf voelen hoe dun de grens is tussen veroordeling en begrip. De scènes waarin Julie geconfronteerd wordt met mannen die misbruik maken van haar kwetsbare positie, zijn aangrijpend en soms moeilijk te verteren. Het mededogen dat door het boek heen sluimert, tilt mijns inziens het verhaal naar een hoger niveau. De auteur introduceert personages die de emotionele lagen van het verhaal verdiepen, zoals Julie’s latere echtgenoot, wiens ontdekking van haar verleden tot een van de meest beklijvende momenten van het boek leidt. Zijn reactie versterkt de tragiek, maar toont ook dat liefde soms barstjes kan dichten die anderen alleen maar groter maakten.
Het alsjeblieftmeisje is een indringende, warm geschreven en historisch sterke roman die een vergeten stem uit de oorlog een menselijk gezicht geeft. Het is confronterend, hoopvol en bovenal een verhaal dat je niet snel zal loslaten.
Kathelijn Vervarcke is een Vlaamse auteur en regisseur die zich al jaren verdiept in historische thema’s, vooral rond de Eerste Wereldoorlog. Ze studeerde Germaanse taal- en letterkunde aan de UGent en werkt daarnaast ook als scenarist bij De Dakbroeders, een gezelschap dat historisch locatietheater maakt. In haar werk zoekt ze vaak de grens op tussen feit en verbeelding, omdat ze gelooft dat fictie soms een diepere waarheid kan blootleggen dan droge feiten alleen.
Het verhaal volgt Julie, een jonge vrouw uit Oostende die tijdens WOI in de prostitutie belandt om haar familie te onderhouden. Wat me vooral trof, is hoe rauw en tegelijk nuchter haar situatie wordt neergezet. Geen melodrama, geen opgeklopte scènes, maar een bijna observerende blik op hoe een meisje in een oorlogssituatie keuzes moet maken die ze nooit vrijwillig zou overwegen. De sprong naar haar latere leven in Duitsland vond ik interessant, omdat je voelt dat ze probeert te ontsnappen aan haar verleden, maar dat het haar toch blijft achtervolgen. De terugkeer naar haar geboortestreek is dan ook geen nostalgische trip, maar eerder een confrontatie met alles wat ze dacht te kunnen begraven.
Wat me opviel aan de schrijfstijl, is dat het boek soms meer aanvoelt als non-fictie dan als roman. Vervarcke verwerkt enorm veel historische weetjes, details en context. Op zich vond ik dat boeiend — ik heb echt dingen geleerd die ik nog nooit eerder had gehoord — maar soms werd het me net iets te informatief. Daardoor verloor ik af en toe de emotionele connectie met Julie. Ik miste momenten waarop ik écht kon voelen wat zij voelde. De afstandelijkheid van de stijl past ergens wel bij het thema, maar het maakte het verhaal minder meeslepend dan het had kunnen zijn. De personages zijn helder neergezet, vooral Julie zelf, die ondanks de sobere verteltoon toch een sterke indruk nalaat. De nevenpersonages blijven wat meer op de achtergrond, wat logisch is gezien de focus, maar soms had ik graag iets meer nuance gezien in hun relaties met Julie. Toch werkt de eenvoud van de personages ook: het benadrukt hoe een oorlog mensen reduceert tot overlevers, eerder dan tot volledig uitgewerkte individuen.
Een historisch rijke roman die je veel bijbrengt, maar waarin de emotionele laag soms wat ondergesneeuwd raakt door de overvloed aan feiten.
Na het overlijden van haar ouders moet het vissersmeisje Julie, de oudste van het overgebleven gezin, proberen te overleven. Samen met haar broers en zusje probeert ze niet ten onder te gaan aan de armoede en ellende die zich rondom hen aftekent.
Wanneer de Duitsers de stad innemen, groeien de voedseltekorten eindeloos en wordt vechten om te overleven een dagdagelijkse taak. Gaandeweg rolt Julie in de prostitutie uit noodzaak om haar broers en zusje niet te laten sterven van de honger. Ze is gegeerd door de Duitsers en komt dan ook geen werk tekort.
Jaren later, wanneer ze denkt de periode in Oostende achter zich gelaten te hebben en een nieuw leven opgebouwd heeft in Duitsland, moet ze onverwacht terugreizen naar haar geboortestreek. Maar zelfs jaren na de oorlog, weet het verleden Julie nog steeds in te halen…
Laat me eerst beginnen met de cover. Wat een cover. De vrouw lijkt recht door me heen te kijken. De pijn, het verdriet, de onmacht in haar ogen…Het verhaal komt al binnen, vooraleer het zelfs nog maar begonnen is.
Het aangrijpende aspect blijft doorheen het ganse verhaal héél sterk aanwezig. Kathelijn Vervarcke schreef op een vlotte, Vlaamse manier Het alsjeblieftmeisje neer, waardoor het verhaal heel toegankelijk voelt, héél dichtbij ook. Het voelt alsof het verhaal van Julie haast over een buurmeisje zou kunnen gaan.
De enorme kracht die vanuit de tekst uitgaat sleepte mij moeiteloos mee, vormde beelden in mijn hoofd en gaven mij het gevoel als een buitenstaander mee te kijken in het leven van Julie. De herkenbare gebouwen en plaatsen van Oostende droegen hier ook tot bij.
Door het lezen van Het alsjeblieftmeisje werd mij duidelijk hoe weinig ik eigenlijk weet over de Eerste Wereldoorlog in België. Kathelijn Vervarcke wist mij moeiteloos te boeien met de tal van historische feitjes die ze in het verhaal wist te verwerken. Een reden te meer om mij in de toekomst meer aan het lezen van boeken over WO1 te wagen.
Het alsjeblieftmeisje is een tragisch verhaal, gebaseerd op de waarheid van de gruwelen van Eerste Wereldoorlog in België. Een verhaal om te lezen, te onthouden en te delen.
Een rollercoaster van emoties Ik greep naar dit boek door de intrigerende cover, en ook de titel en de ondertitel wekten meteen mijn belangstelling. Een boek over een tienermeisje dat haar lichaam in de Eerste Wereldoorlog aan de Duitsers moest verkopen? Daar had ik nog nooit van gehoord! En dan nog in Oostende? Was dat niet de stad waar de adel en de entourage van Leopold II liep te paraderen? De auteur neemt je mee naar een ander Oostende, letterlijk aan de andere kant van de haven. Door de filmische manier van schrijven loop je als het ware in het Oostende van toen. Het verhaal gaat over hoe een vissersmeisje, van wie de ouders gestorven zijn, haar broers en zusje in leven probeert te houden. Een Afrikaans gezegde luidt: ‘It takes a village to raise a child.’ Na de dood van de ouders zorgt de vissersgemeenschap aanvankelijk goed voor de kinderen, maar wanneer de oorlog uitbreekt, is het ieder voor zich. We volgen de zondeval van Julie door haar ogen. De beschrijvingen van de toestand op de Oosteroever deden me bij momenten aan Gaza denken: bommen op een school, huizen die volledig vernietigd zijn en vooral dat de armste mensen niet wegkunnen. De kracht van dit boek zit in de manier waarop Julie overeind blijft. We leren dat ze geen sloerie is, maar een zorgende persoon, die door de omstandigheden geen andere keuzes had. Ik heb veel bijgeleerd over hoe het dagelijks leven van een oorlogshoertje tussen de 14 en de 18 jaar eruitzag, maar de kracht van dit boek zit in het mededogen. En dan is er nog Eberhard, de Duitse echtgenoot van Julie, die pas na een jaar of acht ontdekt wel verleden zijn voorbeeldige vrouw geheim gehouden had. Ik wil niet spoileren door de afloop te verklappen, maar kan wel zeggen dat zijn vertwijfeling mij helemaal in de greep had. De themakeuze klinkt misschien zwaar, maar het boek leest heel vlot. Ik heb het in één ruk (in drie rukken om eerlijk te zijn) uitgelezen. Kathelijn Vervarcke schreef een diep ontroerend boek.
🌊 We volgen de Oostendse Julie die na het overlijden van haar ouders voor haar jongere broers en zusje moet zorgen. Hun leven is getekend door armoede. Wanneer het Duitse leger Oostende inneemt, is dat het startsein van strenge regels, bombardementen en voedseltekorten. Om te overleven, ziet Julie zich genoodzaakt om als prostituee voor de Duitsers te werken. Na de oorlog bouwt ze een nieuw bestaan op in Duitsland. Ze denkt dat haar verleden achter haar ligt, maar een gedwongen reis naar Oostende bewijst het tegendeel.
🌊 ‘Het alsjeblieftmeisje’ is heel fijn opgebouwd. Het boek start in 1926 en brengt je gaandeweg terug naar het leven van Julie tijdens de oorlog.
🌊 Kathelijn Vervarcke heeft de innerlijke strijd, schaamte en wanhoop van Julie goed weer. Ook het onbegrip van haar oudste broer en de veroordeling door haar buren wordt goed uitgewerkt en komt binnen. Het maakte vooral dat ik ontzettend met Julie meeleefde en verontwaardiging voelde om de gemene, zelfs ronduit harteloze reacties van haar naasten. De jaren voor de oorlog spaarden haar al niet, met het verlies van haar ouders, maar de oorlogsjaren waren nog veel harder voor haar. Vernederingen, angst, oorlogsgeweld, het komt allemaal voorbij.
🌊 Ook het huidige leven van Julie, anno 1926, komt voldoende uitgebreid aan bod. Ze had de moed om opnieuw te beginnen en een fijn bestaan uit te bouwen. Ze kwam terecht in een warme schoonfamilie, maar bij haar man had ik soms mijn twijfels. Hij is niet de meest tactvolle, laat het ons zo zeggen. Ondanks de nieuwe start van Julie, wordt ze gedwongen te beseffen dat het verleden misschien toch niet volledig achter haar ligt.
🌊 ‘Het alsjeblieftmeisje’ is een sterk familieverhaal over de impact die beslissingen, vernederingen en onderdrukking ook jaren later nog hebben. Intussen staat ook het andere boek van Vervarcke, ‘De tekenaar van het verzet’ (WO II), op mijn radar.
Schitterende historische roman die zich afspeelt in Oostende tijden WO I ! Kathelijn Vervarcke bewijst met deze roman dat ze zich in de top van de Nederlandstalige literatuur heeft gevestigd! Dit is een knap geconstrueerde en vlot lezende roman! De lezer wordt meegesleurd in het verhaal terwijl hij / zij nog veel opsteekt uit deze periode!
Het eerste deel was moeizaam om doorheen te komen (in de zin van dat ik het saai vond), maar tegen het tweede deel van het boek begon ik er echt in meegesleept te worden, zoals met veel boeken die over de oorlog gaan. Ik zou het geen tweede keer lezen, maar het is zeker geen slecht boek.