Bolo di entropia

by Ray Fuego

Ray Fuego, geboren als Rayvel Pieternela op 17 mei 1996, groeide op in Amsterdam-Zuidoost. In 2013 werd hij medefounder van het SMIB-collectief, wat een hoeksteen van zijn creatieve reis is geworden. Als artiest heeft Fuego zichzelf meerdere keren opnieuw uitgevonden, als deel van verschillende rapformaties en als frontman van de rock/punkband Ploegendienst. Ray Fuego is een belichaming van zijn geluid: veelzijdig, ruig, roekeloos, gewaagd, stijlvol.

Hij zet zich in voor verschillende maatschappelijke projecten, waaronder het Brainwash Festival, waar hij zijn visie op kunst en maatschappij deelt. Daarnaast is hij betrokken bij de VPRO Club Lees, waar hij jongeren aanmoedigt om kritisch na te denken en te lezen.

96 pages, Paperback

First published August 14, 2025

About the author

Ray Fuego, geboren als Rayvel Pieternela op 17 mei 1996, groeide op in Amsterdam-Zuidoost. In 2013 werd hij medefounder van het SMIB-collectief, wat een hoeksteen van zijn creatieve reis is geworden. Als artiest heeft Fuego zichzelf meerdere keren opnieuw uitgevonden, als deel van verschillende rapformaties en als frontman van de rock/punkband Ploegendienst. Ray Fuego is een belichaming van zijn geluid: veelzijdig, ruig, roekeloos, gewaagd, stijlvol.

Hij zet zich in voor verschillende maatschappelijke projecten, waar­onder het Brainwash Festival, waar hij zijn visie op kunst en maatschappij deelt. Daarnaast is hij betrokken bij de VPRO Club Lees, waar hij jongeren aanmoedigt om kritisch na te denken en te lezen.

Reviews

[Martijn van Bruggen · Rating 2 out of 5]

Het bestaan in al zijn complexiteit
is niet te bevatten in taal zo beperkt als de onze.

Houdt het midden tussen een dichtbundel en een tienermeisjesdagboek. Het is heel eerlijk en heel onbeholpen waardoor je vanzelf een zwak ontwikkelt voor de schrijver erachter. De sectie 'Amsterdam' aan het begin van het boek zal wat mij betreft tot de slechtste poëzie behoren die door een gerenommeerde uitgeverij is uitgegeven. De sectie 'Curaçao' werd af en toe wel poëtisch en zintuigelijk en daar hangt het ook gewoon van persoonlijke smaak af wat je ervan vindt en de laatste sectie was ook weer niet best.

Gaat volgens mij over een lyrisch ik die diep in de put zat en aan van alles verslaafd was en nu is afgekickt. Sommige regels zijn welwillend bekeken cruijffiaans te noemen ('Me mond is droog en tijd is geen illusie / wanneer je op tijd ergens moet zijn').

Ik kan me voorstellen dat deze als gedichten vormgegeven teksten herkenbaar en troostend kunnen zijn. Ik zou ze ook aan mensen aan kunnen raden die weinig langs de poortwachters gekomen poëzie lezen; eerder aan hen zelfs.

Deze strofe uit 'De dans ontsprongen' vond ik het meest onbeholpen van de bundel, vooral door de uitsmijter:

Ze vraagt mij of ik oké ben.
Ik zeg nee.
Aan beide mijn handen trekt ze mij dichter tegen zich aan,
zo dicht dat ik naar shampoo ruik.
Zo dicht dat ik haar parfum proef.
Ze praat in me oor en haar woorden voelen nat.
Elke zin die zij ademt neemt mijn adem weg.
Ik word onderbroken door
mijn telefoon die maar niet stopt met trillen in mijn broekzak.
Ik moet deze nemen, fluister ik.
Oké, zolang je mij daarna maar neemt, fluistert zij.

De volgende drie regels ('Ik begon te lopen naar de uitgang en daarna nog een stukje verder. / Ik ben nooit meer gestopt met lopen. / De telefoon bleef trillen') vond ik wél mooi, maar dan volgt er toch weer een hallucinante slotregel:

Dansen is echt niks voor mij.

Tja.

[Donna Homan · Rating 4 out of 5]

Kwetsbaar, intiem, mooi

[Daan Jellema · Rating 3 out of 5]

In deze bundel beschrijft Ray Fuego op zijn volledig eigen manier zijn tocht van drugsmisbruiker naar soberheid. Vooral het eerste en tweede gedeelte van de bundel raakte mij veel al had ook het derde deel zijn hoogtepunten. Zelf ben ik minder fan van de volledig vrije dichtvorm die hij hanteert maar dat is een kwestie van smaak. Het mooiste van de bundel vind ik hoe hij soms vlijmscherp situaties kan beschrijven. Van sex na een after tot het voelbaar maken van een land waar ik nog nooit geweest ben.

[Karolien ✨ · Rating 4 out of 5]

Ray Feugo is natuurlijk al bekend om zijn muziek met SMIB en Ploegendienst en zijn solo projecten.
Ook wist ik van zijn waardering voor literatuur en dat hij graag de kwesties in het leven bevraagt.

Maar dit, was iets anders. Voor een eerste dichtbundel is het gevuld met kwetsbaarheid en oprechtheid. Met het vroeger, het nu en het stukje waar je het liever niet over hebt.

Als je poëzie waardeert kan ik Bolo Di entropia alleen maar aanraden!

[Christiaan Velzeboer · Rating 4 out of 5]

4,5

[Nikita Moleveld · Rating 4 out of 5]

Het is een hele kwetsbare en mooie bundel. Je hoort de rap terug in het ritme van de zinnen. Het is een hele toegankelijke vorm van poëzie zonder dat het diepgang verliest