Ποδολάτρες

by Σπύρος Μαντζαβίνος

«Από πού προέρχεται η αγάπη για τις γυναικείες πατούσες; Και το κυριό­τερο, προς τα πού πηγαίνει; Πέλµατα, πατούσες, δάχτυλα, φτέρνες, αστράγαλοι, καµάρες, µύτες των ποδιών, γάµπες, γόνατα, µηροί· άκρα. Είναι οι άνθρωποι που τα αγαπούν στ’ αλήθεια άνθρωποι των άκρων; Ακραίοι, των οποίων το πάθος τους αυτό οδηγεί αναπόφευκτα σ’ ακρότητες; Μήπως ένα τέτοιο ζήτηµα είναι στ’ αλήθεια υπερβολικά χαµερπές για να ασχοληθεί κανείς στα σοβαρά µαζί του, όσο χαµερπή είναι και τα πέλµατα που βαδίζουν και σέρνονται στη γη;»
Ένα λοξό, λυρικό, ευρηµατικό και παιγνιώδες πεζογρά­φηµα για την εµµονή, τον πόθο, το φετίχ, ένας ύµνος στα γυναικεία πόδια.

176 pages, Paperback

First published July 1, 2025

Reviews

[Ant · Rating 3 out of 5]

O έρωτας και η επιθυμία αποτελούν δύο από τα συνηθέστερα και εμφατικότερα μοτίβα στη λογοτεχνία. Συχνά, ωστόσο, ξεφεύγει από την προσοχή μας πως η κατηγοριοποίηση ενός βιβλίου ως «αισθηματικού» ή «αισθησιακού», μπορεί να αποδειχθεί παραπλανητική, αν εξετάσει κανείς τα μεγάλα λογοτεχνικά έργα του παρελθόντος. Ας σταθούμε, όμως, λιγάκι στο μοτίβο του έρωτα και της επιθυμίας με βάση το σαιξπηρικό έργο – και εφιστώ την προσοχή του αναγνώστη στον Σαίξπηρ, μιας και δημιούργησε, τρόπον τινά, μια φόρμουλα που επηρέασε κατοπινά πολλά μεγάλα λογοτεχνικά έργα και διαμόρφωσε καταλυτικά τον λογοτεχνικό κανόνα.
Στα σαιξπηρικά έργα, ο έρωτας άλλοτε φετιχοποιείται και άλλοτε αποφετιχοποιείται. Ενδεικτική, για παράδειγμα, είναι η θαρραλέα απαξίωση της Ιουλιέτας για τα ονόματα των οικογενειών τους (αποφετιχοποίηση), αφού τα ονόματα, ως μη απτά λεκτικά σύμβολα, καταλήγουν τεχνητά εμπόδια ανάμεσα στους δύο εραστές. «Τι είναι το όνομα, χέρι πόδι ή άλλο σημείο του σώματος;» αναρωτιέται η νεαρά στην περίφημη σκηνή του μπαλκονιού, προσπαθώντας να πείσει, ίσως τον ίδιο της τον εαυτό, πως ο έρωτας είναι δυνατό να υπάρξει σε μια μορφή πλήρους ανωνυμίας. Στον αντίποδα, και συγκεκριμένα στο Αγάπης αγώνας άγονος (Love's labour's lost), ο Αρμάντο εκφράζει μια επαναλαμβανόμενη εμμονή για τα πόδια της Κάθριν, φτάνοντας να δηλώνει:

«I do affect the very ground, which is base, where her shoe, which is baser, guided by her foot, which is basest, doth tread». Στη σχετική απόδοση του Βασίλη Ρώτα: «Λατρεύω το ίδιο το χώμα, που ‘ναι πρόστυχο, όπου το παπούτσι της, που ‘ναι προστυχότερο, οδηγημένο απ’το πόδι της, που ‘ναι προστυχότατο, πατάει».
Εδώ, η φετιχοποίηση είναι προφανής, καθώς η επιθυμία συμπυκνώνεται και ιεραρχείται γύρω από συγκεκριμένα μέρη του σώματος, με το πόδι να γίνεται το απόλυτο αντικείμενο λατρείας. Λέει άλλωστε ο λαός για τον βαθιά ερωτευμένο πως λατρεύει ακόμα και το «χώμα που πατάει» το υποκείμενο της λατρείας του, εννοώντας πως αυτός που αγαπά καταλήγει αναπόφευκτα να φετιχοποιεί ακόμα και τα αντικείμενα που αγγίζει το ποθητό πλάσμα. Ακόμα, δηλαδή, και κάτι το φαινομενικά υποδεέστερο στο σώμα, κάτι τόσο χαμηλά τοποθετημένο εκ φύσεως όπως το πόδι, καταλήγει, αναγκαστικώς να λατρεύεται από τον ερωτευμένο.

Γράφουμε «φαινομενικά», καθώς το πόδι και η όρθια βάδιση είναι από τα σημαντικότερα εξελικτικά δώρα που απέκτησε ο homo sapiens. Μήπως λοιπόν η ποδολαγνεία -ή σωστότερα, η «ποδολατρεία», όπως την ειδολογεί ο Σπύρος Μαντζαβίνος- είναι κάτι που θα έπρεπε όλοι οι ερωτευμένοι να δοκιμάσουν; Και ποιος ερωτευμένος άλλωστε δύναται να μην αγαπάει το πόδι της αγαπημένης μου.
Το βιβλίο, όπως γίνεται φανερό, στηρίζεται σε μια παιγνιώδη μίμηση δοκιμακού ύφους, που συνδέεται αμυδρώς με τη λογοτεχνία του φετίχ, χωρίς όμως να αξιώνει το φιλοσοφικό βάθος ενός ντε Σάντ ή ενός Μαζόχ. Θυμίζει, σε ορισμένα σημεία, τα βιβλιαράκια χαριτωμένων μιμήσεων των περιπετειών του Δον Ζουάν, που κυκλοφορούσαν ως ανώνυμες εξομολογήσεις στους παρισινούς κύκλους τη βικτωριανή εποχή. Περισσότερο παραπέμπει άλλωστε σε έναν σεμνό Απολλιναίρ, που προσπαθεί να αναδείξει μια ομορφιά που δεν αφορμάται από το χυδαίο, καλά κρυμμένη στους περισσότερους, παρότι υπάρχουν ορισμένα σημεία εμφανούς αντικειμενοποίησης της γυναίκας και παρότι το δοκίμιο επικεντρώνεται στην ανδρική ετεροφυλοφιλική επιθυμία. Ο Μαντζαβίνος μάλλον έχει γνώση αυτού του κλειστού βλέμματος και εμμέσως προσπαθεί να καλλιτεχνικοποιήσει μια συμπεριφορά που στην κοινή πραγματικότητα μπορεί να καταλήξει ελαφρώς διαφορετικά βιωμένη από τα σχετιζόμενα πρόσωπα, αν όχι ολέθρια: τα βλέμματα που ρίχνει ο ποδολάτρης στα μη περίκλειστα από παπούτσια πόδια, κυρίως τους θερινούς μήνες, όταν τα πέδιλα φοριούνται παραπάνω, μπορεί στο κάτω κάτω να είναι και εντελώς ανεπιθύμητα από την αποδέκτριά τους.

Το πλήρες κείμενο στο λινκ: https://bookpress.gr/kritikes/ellinik...

[John Andrew · Rating 2 out of 5]

Yes its well written, but i didnt expect it to lirerally be raving about actual foot fetish for the whole book. Maybe i was naive. Maybe i wanted the explanation to his psyche. But we certainly get a good impression of it..... of his souls footprint on this earth literally and literarily imprinted on this book.
anyways im not into feet otherwise would have probably stained this book with drool idk

[Hananaki · Rating 2 out of 5]

Ήταν δώρο αλλιώς να είμαι ειλικρινής δεν νομίζω πως απο μόνη μου θα το είχα επιλέξει σαν ανάγνωσμα.Δεν μου ταίριαξε καθόλου, από ένα σημείο και μετά ένιωθα πως διάβαζα το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά. Σίγουρα θα εκτιμηθεί από τους λάτρεις των κάτω άκρων πάντως...

[Doris Wille · Rating 3 out of 5]

Πέντε αστέρια για τα χαρακτικά. Είναι υπέροχα!