Η μεγάλη πλατεία: Ιστορία των μέσων και νέων χρόνων

by Νίκος Μπακόλας

Η μεγάλη πλατεία αφηγείται την ιστορία τεσσάρων προσώπων: του ρέμπελου Φώτη, του δημοσιογράφου Χρίστου, της προσφυγοπούλας Αγγέλας και του αμφιλεγόμενου και φιλόδοξου Γιάννη. Μαζί με τους άλλους δύο βασικούς χαρακτήρες του μυθιστορήματος, τους νεότερους σε ηλικία Άγγελο και Αντιγόνη, οι ήρωες του βιβλίου ανήκουν στις γενιές του Μεσοπολέμου, της Κατοχής και του Εμφυλίου. Στις σελίδες του βιβλίου συναντώνται, εσκεμμένα ή τυχαία, ένα πλήθος από πρόσωπα και γεγονότα που συνθέτουν μια τοιχογραφία της μεταπολεμικής Θεσσαλονίκης. Βαθιά πολιτικό στον πυρήνα του, το βιβλίο ανατέμνει τη σύγχρονη ιστορία της συμπρωτεύουσας, θέτει καίριους προβληματισμούς και αναμετράται μετωπικά με τα ιδεολογήματα που καλλιεργήθηκαν στην περίοδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Γραμμένη με νεωτερικό τρόπο, δοσμένη σε τρία αφηγηματικά επίπεδα που το καθένα αποτελεί και μια ξεχωριστή διάσταση, Η μεγάλη πλατεία συνταιριάζει αριστοτεχνικά το μυθοπλαστικό, το βιωματικό και το ιστορικό στοιχείο. Ένα εμβληματικό έργο της μεταπολεμικής ελληνικής πεζογραφίας, που το 1988 τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος.

556 pages, Paperback

First published January 1, 1988

About the author

Ο Νίκος Μπακόλας (1927-1999) γεννήθηκε και έζησε στη Θεσσαλονίκη, γιος του Χριστόφορου Μπακόλα και της συζύγου του Δέσποινας.
Σπούδασε στο μαθηματικό τμήμα της Φυσικομαθηματικής Σχολής Θεσσαλονίκης (αποφοίτησε το 1956) και υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στην αεροπορία (1947-1950).

Από τα φοιτητικά του χρόνια στράφηκε στη δημοσιογραφία με πρώτη εμφάνιση στην εφημερίδα Νέα Αλήθεια το 1951. Η δημοσιογραφία αποτέλεσε τη βασική επαγγελματική του δραστηριότητα. Συνεργάστηκε με τις περισσότερες εφημερίδες της συμπρωτεύουσας (Ελεύθερος Κήρυξ, Μακεδονία, Ελεύθερος λόγος, Θεσσαλονίκη, Νέα Αλήθεια, Ελληνικός Βορράς, Δράσις), όπου δημοσίευσε μεταφράσεις, άρθρα και φιλολογικά δοκίμια και υπήρξε κατά καιρούς υπεύθυνος σύνταξης και αρχισυντάκτης. Διετέλεσε επίσης προϊστάμενος του Τμήματος Τύπου της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (1959-1967) - και υπ’ αυτή την ιδιότητα άτυπος γραμματέας του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο 1960-1965 -, πρόεδρος της καλλιτεχνικής επιτροπής, εισηγητής δραματολογίου και καλλιτεχνικός διευθυντής του Κ.Θ.Β.Ε. Από τη δημοσιογραφία συνταξιοδοτήθηκε το 1986.

Στα γράμματα πρωτοεμφανίστηκε το 1952 με το έργο Παραλλαγή στο πένθιμο εμβατήριο, για το οποίο τιμήθηκε με τον β’ έπαινο στο διαγωνισμό νουβέλας του περιοδικού Μορφές και τρία χρόνια αργότερα άρχισε να δημοσιεύει πεζογραφήματά του στο περιοδικό Φοιτητικά Γράμματα και την εφημερίδα Παμφοιτητική. Το 1958 εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο, με τίτλο Μην κλαις αγαπημένη. Τιμήθηκε με το βραβείο Plotin του περιοδικού Τομές (1978 για το έργο του Μυθολογία), το α΄ κρατικό βραβείο μυθιστορήματος (1988 για τη Μεγάλη πλατεία), ενώ διακρίσεις πήρε επίσης για τα έργα του Όλοι οι άνθρωποι της γης και Μην κλαις αγαπημένη. Εκτός από την πεζογραφία ο Νίκος Μπακόλας ασχολήθηκε επίσης με τις λογοτεχνικές μεταφράσεις, κυρίως από έργα αμερικανών συγγραφέων, καθώς και με τη θεατρική κριτική (σημειώνεται πως ο Νίκος Μπακόλας έγραψε και ένα θεατρικό έργο το -ανέκδοτο και άπαιχτο- Ο κόκκινος φάκελος του 1960).

Ο Νίκος Μπακόλας ανήκει στους έλληνες πεζογράφους της μεταπολεμικής γενιάς, ειδικότερα στους λογοτέχνες της λεγόμενης μοντερνιστικής παράδοσης της σχολής της Θεσσαλονίκης. Με επιρροές από το ρεύμα του εσωτερικού μονολόγου και αμερικανούς πεζογράφους όπως οι W. Faulkner, H. James και F.S. Fitzgerald, το σύνολο του μυθιστορηματικού του έργου κινείται στα πλαίσια της προσωπικής μυθολογίας του συγγραφέα για τη γενέτειρά του και την ιστορία της κατά την περίοδο από το 1880 ως τις μέρες μας. Έργα του μεταφράστηκαν στα σουηδικά, γερμανικά, ολλανδικά, αγγλικά, γαλλικά και φιλανδικά.

Reviews

[Maria Thomarey · Rating 3 out of 5]

Δεν τρελάθηκα

[Μαρία Ντάμπου · Rating 4 out of 5]

Για όποιον επιχειρήσει να το διαβάσει και το ολοκληρώσει είναι ένας άθλος. Η νεοτερική του γραφή δίνει έναν ποιητικό τόνο στο βιβλίο, αλλά δε βοηθά τον αναγνώστη καθώς το κάνει αρκετά δυσνόητο.Πολυπρόσωπο βιβλίο στο οποίο παρουσιάζεται η ζωή κάποιων προσώπων και μέσα από αυτά ξεδιπλώνεται η ιστορίας της Θεσσαλονίκης ( 1880- 1980).Σίγουρα κάποιες βασικές ιστορικές γνώσεις βοηθούν. Τα κεφάλαια "Οι μεσαίοι χρόνοι" ιδιαίτερα δύσκολα και ασύνδετα αφηγηματικά, αφού ο συγγραφέας ιστορικά αναφέρεται στο κίνημα των Ζηλωτών στη Βυζαντινή περίοδο. Πέρα από τις δυσκολίες αξίζει να το διαβάσει κανείς ως ένα δείγμα νεοτερικής γραφής της Θεσσαλονίκης. Τα τελευταία κεφάλαια τα διάβασα απνευστί, το τοπίο ξεκαθαρίζει, και η αίσθηση της όποιας σύγχυσης για όσα έχεις διαβάσει έρχεται και καταλαγιάζει.

[Antonio Papadourakis · Rating 2 out of 5]

Με γραφή δυσνόητη, υπαινικτική, ονειρική και που τελικά δεν κατάφερα να αποκωδικοποιήσω..... Καμιά σχέση με την Ατέλειωτη γραφή του αίματος...
"Η ζωή είναι κοροϊδία, μια ποινή που ερχόμαστε να εκτίσουμε και να πεθάνουμε."
"... έχουν μια παραξενιά τα κοριτσίστικα μυαλά ( ποιος της τό'χε πεί;) που πηδάνε ώρες ώρες σαν τρελά, δένουν ψεύτικο κι αληθινό σαν στεφάνι..."

[Κατερίνα Μάγνη · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικά απαιτητικό έως και στρυφνό σε κάποια σημεία, αλλά, τελικά, και βαθιά ποιητικό μυθιστόρημα. Καταλαβαίνει κανείς τη σημασία του, έστω κι αν δεν καταφέρει να παρακολουθήσει σε βάθος όλες τις επιμέρους ιστορίες. Σίγουρα η καλή γνώση των ιστορικών συμβάντων, αλλά και μια περίληψη της ιστορίας των ηρώων θα βοηθούσαν να αφεθεί κανείς περισσότερο στην αφηγηματική ροή και να το απολαύσει περισσότερο.

[Παύλος · Rating 2 out of 5]

Όχι, δε μου άρεσε.
Στο οπισθόφυλλο αναφέρεται πως είναι γραμμένο με έναν νεωτερικό τρόπο γραφής κτλ. Κατά την ταπεινή μου γνώμη και λυπάμαι πολύ που γράφω τις λεξεις αυτες καθώς περίμενα κάτι πολύ ιδιαίτερο, τελικά προέκυψε κάτι πολύ κουραστικό και σε πολλά σημεία ασύνδετο.

[Chris Bakolas · Rating 5 out of 5]

Να ξεκαθαρίσω αρχικά κάτι. Δεν διαβάζω πολλά βιβλία!

Αποφάσισα να το διαβάσω, πολλά χρόνια μετά την πρώτη έκδοσή του, διότι διάβασα τόσα πολλά για αυτό το βιβλίο από κριτικούς, φίλους αλλά και από την αλληλογραφία του Μπακόλα με τρίτους σχετικά με αυτό που βρήκα στο αρχείο του. Ο όγκος του με τρόμαζε.

Το ξεκίνησα και το παράτησα. Το ξεκίνησα πάλι και το παράτησα ξανά. Την τρίτη φορά δεν το άφησα λεπτό! Με γοήτευσε η γραφή. Βοήθησε πολύ και ο τρόπος που αντιμετώπισα τα 3 επίπεδα που υπάρχουν, τα κύρια κεφάλαια που αναφέρονται στην τότε εποχή, τους Μέσους Χρόνους (που δεν γνώριζα και χρειάστηκε να βρω και άλλες πηγές για αυτούς) και τις υποσημειώσεις όπου αναγνώριζα αρκετά από τα πραγματικά πρόσωπα - όχι όλα). Φυσικά αναγνώριζα και πολλές από τις ιστορίες που γράφει ο Μπακόλας από αυτά που άκουγα μικρός… αλλά και μεγαλύτερος, και αυτό βοήθησε.

Δεν είναι εύκολο βιβλίο, είναι πολύ απαιτητικό και θέλει να αφοσιωθείς στην ανάγνωσή του. Αν το πετύχεις αυτό πιστεύω ότι θα σε γοητεύσει.

Αν και είναι το βιβλίου που πολλοί θεωρούν ότι είναι η καλύτερη δουλειά του Μπακόλα, αυτό που ειλικρινά αγάπησα και διάβασα πολλές φορές είναι ένα πολύ μικρότερο και πολύ ευκολότερο, η «Μυθολογία», που είναι η ιστορία του προπάππου μου!

Χριστόφορος Μπακόλας

[Χριστίνα Δεμερτσίδου · Rating 5 out of 5]

Πολυφωνική, πολύπλοκη, πολυεπίπεδη και πολυσύνθετη «Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΛΑΤΕΙΑ». Ένα μυθιστόρημα γεμάτο εικόνες.

Πολλές μικρές ιστορίες σε μία (μικρά κεφάλαιο, γεγονός που διευκολύνει την ανάγνωση). Φυσικά στην αρχή χάνεσαι, μα σιγά-σιγά δένεσαι με τους ήρωες και δεν θέλεις να τελειώσει.

Οι υποσημειώσεις αυτού του βιβλίου έχουν φωνή.

Και για όσους ΔΕΝ:

…«δεν την κατάλαβα την ιστορία σου» μουρμούρισε. «Δεν τη διηγήθηκα για το συμπέρασμα» είπε εκείνος. (Οι Μέσοι Χρόνοι - 1 σελ. 53)

… είναι στιγμές που λέω να σηκώσω τα δυο χέρια μου και να τους δείξω πόσο είμαι σταυρωμένους… (Οι Μέσοι Χρόνοι - 4 σελ. 229-230)

…«δεν τα ξεχνώ εκείνα που δε με πονούν» (Οι Μέσοι Χρόνοι - 6 σελ. 318)

Τα τελευταία κεφάλαια!!!!

#ΑΚρατικόΒραβείοΜυθιστορήματος1988

[Eleytheria Lakasa · Rating 4 out of 5]

Ένα πολύ όμορφο βιβλίο
Με γοητεύουν οι περιγραφές Θεσσαλονικη
Απαιτείται τουλάχιστον. 2η ανάγνωση
Δεν είναι τόσο η πλοκή, που ναι ήταν ευρηματική τότε, που ήταν και της εποχής να γίνεται σχεδόν σταυρόλεξα η αφήγηση και το έπλασε υπέροχα.
Αλλά εμένα αυτό που με ευχαρίστησε είναι η περιγραφές του ναι σαν πεζό με ρίμα κάπου κάπου, σαν μια αφήγηση σχεδόν ποιητική με υπέροχες περιγραφές ανθρώπων σχέσεων τοπίων ατμόσφαιρας μεταπολεμικής Θεσσαλονίκης μα όλα τα φριχτά γεγονότα τοτε αλλά και με ανθρώπους που θέλουν να ζήσουν ερωτικά ανθρώπινα

[Angel Kalathas · Rating 1 out of 5]

Ίσως φταίει που μου επέβαλλαν από το μεταπτυχιακό μου σαν προαπαιτούμενο μαθήματος την ανάγνωση του βιβλίου, αλλά δεν έχω μισήσει ποτέ άλλοτε σύγγραμμα τόσο πολύ στη ζωή μου.

Για άλλη μια φορά γίνεται ξεκάθαρο πως στην Ελλάδα σε "κάνουν" οι διασυνδέσεις σου.

Άκου εκεί κρατικό βραβείο.