Rzeczy zdarzające się w podróży

by Krzysztof Środa

Zdziwienie jest początkiem filozofii – mówi za Platonem Krzysztof Środa. Ale jak je ocalić w czystej, pierwotnej postaci? Najlepiej kucnąć na skraju drogi i zapisać to, co się właśnie zobaczyło, w podręcznym notesie. To z takich zapisków powstała jego najnowsza książka. Wbrew tytułowi nie jest to esej o podróżowaniu, lecz o poznawaniu i nazywaniu świata. O różnicy między doświadczeniem a językiem, którym próbujemy je pochwycić, i o niepokoju, jaki ta różnica w nas wywołuje. O tym, co dzieje się z widokami, o których zapomnieliśmy, z obrazami, których nie zdążyliśmy opisać, z ludźmi, którzy odeszli.

Bo jest to także książka o ludziach, których już nie ma – Środa kreśli ich przejmujące portrety – i o pamiętaniu o nich. Ale nie tylko. Bo samo pamiętanie nie wystarcza – ono też, tak jak oni sami i ich imiona, przeminie. Chyba że opowie się o ich uśmiechach, o ich oczach, cierpieniach, a czasem także o ich śmierci. O tym, co mówili i o czym milczeli. Chyba że zapisze się ich imiona. Trzeba przecież to wszystko ratować – a jeśli tak, trzeba o tym pisać.

128 pages, Hardcover

First published September 10, 2025

About the author

Pisarz, tłumacz, historyk filozofii. Pracował w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, obronił pracę doktorską o fenomenologii Edmunda Husserla, przełożył kilkanaście książek – większość na temat spekulacji giełdowej. Autor Niejasnej sytuacji na kontynencie (2003), Projektu handlu kabardyńskimi końmi (2006) oraz Podróży do Armenii i innych krajów (2012), laureat Nagrody Literackiej Gdynia w kategorii eseistyki.

Reviews

[Hubert · Rating 4 out of 5]

„Jeśli w życiu chodzi o to, żeby było dobrze, można by je spędzić właśnie tak – wystawiając twarz do słońca, a potem przemywając ją źródlaną wodą. I jeszcze raz. I tak bez końca. Nic więcej nie trzeba” (s. 16).

Trzeba jednak zapisać tę chwilę, aby żyła ona w pamięci na długo po powrocie z podróży. Ta myśl przyświeca esejom Krzysztofa Środy: składają się na nią skrawki historii, zapiski i drobne notatki ożywione obrazami, które za nimi stały. Kolejne rozdziały tworzą opowieść o zdarzeniach, które – gdyby nie zostały zapisane – przepadłyby jak wiele tych szczegółów, które tak łatwo się zapomina. Tak jak zapomina się o ludziach spotkanych w podróży, o ich twarzy, uśmiechu, kolorze oczu… Autor stwierdza więc wprost, że poprzez pisanie próbuje ich ocalić, wydrzeć niepamięci. Nie bez znaczenia jest też fakt, iż większość bohaterów tej książki już nie żyje. Nie jest to jednak opowieść o śmierci, a raczej o chwilach niewysłowionego zachwytu wraz z tymi, którzy wtedy byli obok. Bo to nie tylko inspirująca lektura – to przede wszystkim zachęta do uważnego obserwowania świata i ocalania słowem tych momentów, o których chciałoby się pamiętać już na zawsze.

[Julianna · Rating 5 out of 5]

Przyjemna, krótka lekcja uważności.

[Michał Moiraliotis · Rating 5 out of 5]

Zachwycająca. Przeczytana w jeden dzień.

[Łukasz Zych · Rating 4 out of 5]

spoko, chociaż momentami grafo

[Kuba Młynarczyk · Rating 3 out of 5]

Warto zapisywać rzeczy zdarzające się w podróży.

[Maria · Rating 3 out of 5]

Niektóre historie ciekawe, nawet wzruszające, ale ogólnie to bardzo średnia pozycja. Może i skłania do przemyśleń, ale stylistycznie słabo.