Zo zingt de pijn

by Aya Sabi

In Zo zingt de pijn onderzoekt schrijver Aya Sabi of intergenerationeel trauma om te zetten is in intergenerationele troost. Een poëtische, helende zoektocht, uit het hoofd en in het lijf, naar een gevoel van veiligheid in het hier en nu.

Genres: Nonfiction

239 pages, Paperback

First published August 8, 2025

About the author

Aya Sabi (1995) is schrijver. In 2020 werd ze door NRC benoemd tot een van de literaire talenten van het jaar. Haar debuutroman Half leven werd genomineerd voor de Confituur Boekhandelsprijs, de Hebban Debuutprijs en de Opzij Literatuurprijs en won de PrixFintro Publieksprijs. In 2024 ontving Sabi de Jonge Veer en de Ultima voor Opkomend Talent.

Reviews

[Annadwolf · Rating 5 out of 5]

‘In mijn pijn ben je welkom’ (14)

[Elisa Cosijn · Rating 4 out of 5]

"Troost is een ruimte die we maken en daar is pijn een deel van. Dit betekent vanzelfsprekend dat troost altijd groter is dan pijn."

"Troost is ook standvastigheid. Sommigen beweren dat ons woord voor troost afstamt van het Engelse woord 'trust', dat weer afstamt van het woord voor boom: 'tree'. Troost is geen afleiding, maar aanwezigheid, gegrond zijn, ondanks alles blijven staan, want dat is toch hoe bomen bomen zijn."

[Lara Van den Bril · Rating 5 out of 5]

Zoveel mooi gevormde, haast zingende, zinnen.
Ik startte met het aanduiden van de prachtigste zinnen. Het werden véél markeringen.
Al die zinnen van hoop.
Na het lezen van het boek voel ik me lichter.
Een mooi staaltje van hoe lichaamsgericht werk je leven redt.

[Lisa Dangreau · Rating 5 out of 5]

Een boek die per toeval op mijn pad kwam, op een moment dat het welkom was. In één dag uitgelezen.

[Jelte Vangenechten · Rating 4 out of 5]

Zo zingt de pijn is een boek dat je moeilijk kunt categoriseren: autofictie of essay of pseudowetenschappelijk artikel. En dan heb je die poëtische zinnen nog die de lezer om de paar pagina's tot zelfreflectie dwingen. Het interessantste vond ik de voortdurende verwijzingen naar de tekortkomingen van onze taal (Is dit beroepsmisvorming?) wanneer we ons proberen uit te spreken over onze diepgewortelde gevoelens. En aangezien we het dan toch over wortels hebben, kon ik niet anders dan het volgende citaat erbij te halen:

Troost is ook standvastigheid. Sommigen beweren dat ons woord voor troost afstamt van het Engelse woord trust, dat dan weer afstamt van het woord voor boom: tree. Troost is geen afleiding, maar aanwezigheid, gegrond zijn, ondanks alles blijven staan, want dat is toch hoe bomen bomen zijn.

Zit taal onze heling soms gewoon niet in de weg? Door een label te plakken op wat we voelen, sluit de taal bepaalde gevoelens, nuances of oplossingen onvermijdelijk uit. Toch slaagt Aya Sabi erin om zoveel over intergenerationele troost in taal te vatten, en dat terwijl het boek nooit pretendeert een gebruiksvriendelijke handleiding te zijn.

[Ka Vee · Rating 4 out of 5]

Moest aanvankelijk in haar ritme komen, en toen kwam het zingen.

[Siham · Rating 5 out of 5]

Waar moet ik beginnen?
Ik ben eerst een (tea)workshop gaan volgen van Aya Sabi voorafgaand het lezen van dit boek. Daar vertelde ze redelijk kort waarover haar essay-boek zou gaan en vertelde ze ook dat troost zoals een boom is. En in alle eerlijkheid? Ik vond dat een hele vage statement tot ik het boek las. Ik was onvoorbereid (want ik had de kaft ook nog niet gelezen oopsie) en ik had niet verwacht dat ik mezelf ging herkennen en het gevoel ging krijgen dat ik gehoord en gezien werd.
Dit boek liet mij ook vaak stilstaan bij sommige passages om de woorden even te laten bezinken (en vooral te beseffen) vooraleer ik verder ging lezen. Ook heb ik mezelf betrapt in het trekken van foto's van bladzijdes die mij het meeste zijn bijgebleven. Een korte samenvatting van dit boek (of toch in grote lijnen om vaag te blijven c: ) zijn drie woorden: boom, stroom en pad. Lees het om de verbanden te leggen.

Ik wil toch even afsluiten met een deel te citeren die ik zelf ook mooi vond...

"De herinneringen van pijn opgeslagen worden door het lichaam is een troost. Het is alsof het zegt: 'Ik bewaar dit even voor je tot je zelf groter wordt, tot je ruimte vindt.'
Eerst schreef ik: 'In het lichaam zit troost,' maar nu weet ik: ons lichaam ís troost."

[Eliane · Rating 4 out of 5]

‘Niet elke gedachte verdient een taal’

[Lena Put · Rating 4 out of 5]

‘Het is de grote vernietiging die alles uitwist, behalve dat restje leven dat zich voedt geeft neemt deelt voortplant verderzet zaden uitstrooit sporen achterlaat, buigt in de wind, schuilt zolang het nodig is’ (85)

[Lien · Rating 5 out of 5]

Zo mooi!

[Cathérine · Rating 3 out of 5]

3,5 ⭐

[Elise Peeters · Rating 4 out of 5]

'Ik zie nu alle mensen als een groot systeem dat bestaat uit zenuwstelsels die elkaar raken. Soms, wanneer ik overweldigd word door alles wat ik moet doen en alles wat ik moet zijn, denk ik dat langer langzamer ademen het mooiste is wat ik voor de wereld kan doen.'

[madelief · Rating 3 out of 5]

deed me minder dan verwacht. begon naar mijn idee na een tijdje best in herhaling te vallen, en ik vrees dat de typografie het zweveriger deed aanvoelen dan het is — want ja, sommige zinnen zweven letterlijk in hun eentje op de pagina. wel mooi geschreven, en fijn dat er ruimte is voor dit soort gedachtedoolhofjes over taal en verhalen en de kernen en effecten ervan 🫶🏻

[Sigrid · Rating 5 out of 5]

Een nieuwe favoriet om dichtbij te houden. ❤️‍🩹

[Marie · Rating 5 out of 5]

Pijnlijk herkenbaar en herkenbaar pijnlijk.
Prachtig… één van de beste boeken die ik ooit las. Over trauma dat in ons huist, over ademen, over zakken in je lijf, over je pijn een vorm geven, over het nu, over het blijven zoeken naar glimmers, over HOOP.

“Niet elke gedachte verdient een taal”

“Zolang er beweging is, is de dood een onmogelijkheid”

“… we worden gedragen in een lichaam dat evolueerde in een meervoud van mensen”

“Hoe meer ik denk, hoe meer ik begrijp dat ik me niet uit mijn pijn kan denken.”

Geef je over aan de pijn die een weg zoekt. Zo zingt de pijn❤️‍🩹

[Alice · Rating 4 out of 5]

Een werkelijk prachtig en oh zo belangrijk boek ❤️

[Zoé Komkommer]

“Na een paar weken van langer en langzamer ademen wist ik wat de pijn was, dat gevoel van onwaardig zijn, en ik kan je niet zeggen wat het verhaal erachter is, maar ik kan je wel zeggen wat het ademen met me deed: het zorgde voor hechting, een plek waar ik naartoe kon. En zo begreep ik dat het gevoel van onwaardigheid niet voortkwam uit het idee dat ik niemand was, maar dat er geen ruimte voor me was, dat ik zelfs niet in mijn eigen lichaam veilig was, en hoe meer ik ademde, hoe meer de ruimte ruimte werd, hoe meer mijn lichaam lichaam werd. Ademen is letterlijk jezelf in leven bewegen, het is een bestaan voor jezelf bouwen, een ruimte opeisen. Zonder ruimte ook geen bestaan, realiseer ik me later. Wie ben ik als ik met mijn gevoelens geen ruimte kan maken, als ik voor mezelf geen ruimte kan zijn?”

[Malu Baert · Rating 5 out of 5]

'Als pasgeboren kind lig je op de hals van je moeder en beweeg je mee met haar ademhaling, voeg je naar haar lichaam- als zij zich nooit heeft kunnen hechten, kun jij dat ook niet.' (p64)

'Niet het trauma, maar de heling definieert ons' (p127)

'Glim-moment... Het zijn micromomenten van vreugde, van voldoening, van kalmte, in de regel zijn ze zo klein dat je ze most als je niet aandachtig bent.' (p. 162)

[Tessa Kerre]

Dit boek lezen was niet goed voor mijn bloeddruk. Verdere details volgen misschien. Eerst even bekomen.

[melody sigmond · Rating 4 out of 5]

4.5 ⭐️

[Rümi Chan · Rating 5 out of 5]

Wat een prachtig boek. Eén om steeds weer naar terug te grijpen en opnieuw passages uit te herlezen.

[zstockma · Rating 4 out of 5]

Wil iemand dit a.u.b. lezen en daarna afspreken met mij

[Anneleen Princen · Rating 4 out of 5]

www.cuttingedge.be

[Rebecca · Rating 5 out of 5]

Het boekje leest als een doosje pralines: helder en zacht, blaadje per blaadje verwoord ze haar zoektocht naar los komen, het los laten van opgehoopte stress in haar lichaam. Ze rafelt het denken over trauma’s uit, legt de onderdelen op rijtjes en onthult de weg naar wat we allemaal zoeken: veiligheid en troost: wijs, wetenschappelijk en ook poëtisch.

[Lotte Eilers · Rating 4 out of 5]

Wanneer een aanrader van minn boekenmaatje me onverwacht terugtoverd naar mijn thesis. Nooit had ik gedacht dat literatuur mijn thesis over stress en de polyvagale theorie toegankelijk zou vertalen. Mijn academische stuk werd plots een toegankelijk en pakkend verhaal dat ook in slaagt de woorden te laten zingen.

[Bruno · Rating 1 out of 5]

Nee.

Ik ging mijn bespreking stoppen met dat ene woord, maar misschien is wat meer uitleg nuttig.

Aya Sabi kan schrijven. Dat weten we sinds het verschijnen van haar wondermooie debuut Half leven. Op dat vlak ontgoochelt dit pijnboek alvast niet. Wat een intrigerende openingszin trouwens.

De vertelling is goed, de lezer slaat gewillig en gretig de bladzijden om (dit is weer zo’n boek waarvan ik dan schrijf dat de bladzijden zichzelf omslaan), en gaat graag mee in het verhaal.

Of toch tot op zekere hoogte.

Intergenerationeel trauma en de polyvagaaltheorie zijn op hun best als fringe science te omschrijven. Het is dan ook behoorlijk verbazingwekkend hoe Aya Sabi, met een achtergrond in biomedische wetenschappen, geen duidelijke grens trekt tussen louter hypothese en wetenschappelijk bewijs. (Een bibliografie is geen wetenschappelijk bewijs.)

Wie dergelijke hypothesen verwerkt in een boek, schrijft niet langer non-fictie maar wel (speculatieve) fictie.

Het is enorm verontrustend dat hier de schijn wordt gewekt van enige wetenschappelijke fundering.

Zo zingt de pijn beschrijft het persoonlijke relaas van de pijn van Sabi, een eloquente tocht, een (voor de lezer) boeiende tocht, en was het fictie geweest dan was het probleem minder groot geweest (in fictie kan álles). Maar dit is non-fictie (het boek is een essay, aldus Sabi), en dan ben ik niet langer bereid zomaar mee te stappen in een hoop wilde en ongefundeerde beweringen.

Nee dus. Een heel bezorgde nee!
Schrijf alstublieft terug echte fictie, mevrouw Sabi. Ik kijk er oprecht naar uit.
Aan één Griet Op de Beeck hebben we meer dan genoeg.

[Noura · Rating 5 out of 5]

Eergisteren gekocht, vandaag al uitgelezen .
Zo zingt de pijn is zo’n boek dat je in één adem verslindt. Mijn ogen leken vastgeplakt aan de pagina’s.

Aya schrijft bijna lyrisch, maar nooit zweverig, en met gewone woorden weet ze haar persoonlijke ervaringen en emoties zo levendig over te brengen dat je het leven van de auteur voelt zoals zij het heeft beleefd.

Het boek is rauw, eerlijk en hartverscheurend. Aya deelt haar worstelingen, pijn en overwinningen op een manier die zowel intiem als universeel is. Je voelt de emoties, de kwetsbaarheid en de kracht van iemand die haar verhaal durft te vertellen.

Het is indrukwekkend hoe ze haar herinneringen en gevoelens omzet in een verhaal dat je niet alleen raakt, maar ook aan het denken zet over de kracht van persoonlijke verhalen. Een must-read!

[Virginia Smekens · Rating 5 out of 5]

Half leven is de beste roman die ik tot nu toe in 2025 heb gelezen. Ik heb de tekst op bladzijde 107 van die roman al talloze malen herlezen en aan iedereen die wil luisteren voorgelezen. Ik was dus erg benieuwd te horen dat er een nieuw boek uit kwam van Aya Sabi. Een essay in plaats van een roman, maar opnieuw een boek met impact. Wat een heerlijke schrijfstijl: Aya schept met eenvoudige woorden zo'n duidelijk beeld en brengt haar ideeën zo impactvol over.
Haar pijnlijk herkenbare strijd tegen angst en voor controle, met alle fysieke klachten die daar bij komen, vat ze zo mooi samen in de verschillende onderdelen. Verrassend is wel dat ze vanaf het begin ze reeds zo veel inzicht geeft in haar schrijfstijl en waar haar essay naartoe zal gaan.

[An Ansoms · Rating 5 out of 5]

In haar vorige boek over intergenerationeel trauma, geeft de auteur een stem aan de moeilijke brokkelige interactie tussen een grootmoeder, moeder en haar kleindochter. Het is een donker boek over het onvermogen om te connecteren en hechting. Wat echter interessant is, is dat ze de basisboodschap van haar eerste boek helemaal onderuithaalt in dit boek ‘Zo zingt de pijn’; en duidt dat haar eigen obsessie om te benoemen, om te willen weten en vatten in verhalen, haar niet vooruit helpt met het omgaan met de pijn. Vandaaruit gaat ze een ander pad op, IN het lichaam. In het leren laten zijn van die pijn, en zo te kunnen leven.

[annelies Bos · Rating 5 out of 5]

Heel mooi boek!
Eindelijk eens een boek rond intergenerationeel trauma waarbij ik een rustiger en hoopvoller gevoel aan overhield dan dat ik had voordat ik het gelezen had. Bij het lezen van vorige boeken rond dit thema ben ik vaak super gespannen en komt er veel angst naar boven. Ik stop dan ook vaak halverwege. Bij dit boek voel ik eerder zachtheid, de schrijver begrijpt wat ik ook begrijp en dat geeft hoop. Ik ga het zeker ook anderen, die hierbij baat hebben, cadeau doen.

Ook een leuk formaat!