What do you think?
Rate this book
Пінская шляхта
Першы прафесійны беларускі пісьменнік Новага часу Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч iмкнуўся ахапiць сваiмi творамi ўвесь абсяг беларускай лiтаратуры ХIХ стагоддзя. Ён пісаў п’есы, оперныя лібрэта, вершаваныя аповесці і апавяданні, балады і вершы, частка з якiх увайшла ў гэты зборнiк. Творы Дуніна-Марцінкевіча здольныя задаволiць густ кожнага чытача — аматара даўнiны, прыхiльнiка лiтаратуры для душы i сэрца, цiкаўнага школьнiка i студэнта, лiтаратурнага гурмана.
224 pages, Paperback
Published January 1, 2025
20 people want to read
About the author
Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч
2 booksАдзінаю крыніцай зьвестак пра радавод Вінцэнта Дунін-Марцінкевіча зьяўляецца шэраг дакумэнтаў, пададзеных аўтарам у жніўні 1832 году ў Менскую шляхецкую дэпутацыю. Па мужчынскай лініі прадзедам пісьменьніка быў Тодар Марцінкевіч, які меў трох сыноў: Яна, Станіслава і Мікалая, апошні зь іх — родны дзед Вінцэнта. Да іншага адгалінаваньня роду Марцінкевічаў належаў паэт Геранім Марцінкевіч.
Вядома, што Ян Марцінкевіч нарадзіўся ў 1710 годзе. Таксама ёсьць зьвесткі пра тэстамэнт Тодара Марцінкевіча, датаваны 1719 годам, копія якога была ўзятая з наваградзкіх земскіх актаў толькі ў 1762 годзе, што ўказвае на даўгалецьце яго скаладальніка. У гэтым дакумэнце Тодар Марцінкевіч запісаў сваім сынам у спадчыну свой маёнтак Высоха Слонімскага павету, атрыманы за ўдалую вайсковую службу.
Нарадзіўся ў фальварку Панюшкавічы (цяпер Бабруйскі раён) у сярэднезаможнай шляхецкай сям’і. Закончыў Бабруйскую павятовую школу (1824). Вучыўся ў Пецярбурскім унівэрсытэце на мэдыцынскім факультэце. З 1827 служыў у Менскай эпархіяльнай кансысторыі, Менскай крымінальнай палаце. У 1840 пакінуў службу, набыў фальварак Люцынка каля гораду Івянца. Тут разгарнулася яго культурна-асьветная, літаратурная і тэатральная дзейнасьць і прайшлі ўсе наступныя гады жыцьця. У час паўстаньня 1863-64 гадоў абвінавачваўся ў распаўсюджваньні «шкодных для ўраду» ідэяў, быў арыштаваны, знаходзіўся пад сьледзтвам, потым выпушчаны пад нагляд паліцыі. Пахаваны на могілках у Тупальшчыне (в. Падневічы, недалёка ад Люцынкі), цяпер Валожынскі раён.
Вядома, што Ян Марцінкевіч нарадзіўся ў 1710 годзе. Таксама ёсьць зьвесткі пра тэстамэнт Тодара Марцінкевіча, датаваны 1719 годам, копія якога была ўзятая з наваградзкіх земскіх актаў толькі ў 1762 годзе, што ўказвае на даўгалецьце яго скаладальніка. У гэтым дакумэнце Тодар Марцінкевіч запісаў сваім сынам у спадчыну свой маёнтак Высоха Слонімскага павету, атрыманы за ўдалую вайсковую службу.
Нарадзіўся ў фальварку Панюшкавічы (цяпер Бабруйскі раён) у сярэднезаможнай шляхецкай сям’і. Закончыў Бабруйскую павятовую школу (1824). Вучыўся ў Пецярбурскім унівэрсытэце на мэдыцынскім факультэце. З 1827 служыў у Менскай эпархіяльнай кансысторыі, Менскай крымінальнай палаце. У 1840 пакінуў службу, набыў фальварак Люцынка каля гораду Івянца. Тут разгарнулася яго культурна-асьветная, літаратурная і тэатральная дзейнасьць і прайшлі ўсе наступныя гады жыцьця. У час паўстаньня 1863-64 гадоў абвінавачваўся ў распаўсюджваньні «шкодных для ўраду» ідэяў, быў арыштаваны, знаходзіўся пад сьледзтвам, потым выпушчаны пад нагляд паліцыі. Пахаваны на могілках у Тупальшчыне (в. Падневічы, недалёка ад Люцынкі), цяпер Валожынскі раён.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 3 of 3 reviews
Read
April 3, 2020Потрошку знайомлюся з білоруським літературним каноном.
П'єса 1860-х, де комічний водевільний сюжет співіснує з майже кафкіанським абсурдом і жахом від інтерфейсу між маленькою людиною і владою десь на тлі - не певна, чи воно центральне для автора, але точно виходить на перший план для пізнішої критики (це трошки перегукується з Котляревським - десь із "Наталкою-Полтавкою", десь із "Москалем-чарівником", я б потенційно покопала контакти).
Дрібна шляхта десь у болотах Пінського повіту. Марися і Гришка любляться і всіляко претендують на статус місцевих Ромео і Джульєтти: їхні батьки чубляться й подають одне на одного в суд за образу честі (а це ще жива традиція XVI, умовно кажучи, століття, яка дотривала до глибокої модерної доби, ааааа!). На руку юної Марисі претендує старий сусіда, який обіцяє її батькові полагодити його справу в суді - і цей сусіда мені дуже схожий на Возного з "Наталки-Полтавки", персонаж, який існує, щоб продемонструвати віртуозне володіння мовою, аватар автора (автор, ясно, асоціюється з романтичним невдахою). Загалом, сусід сипле всякою народною мудрістю ("Мала што язык малоў, – добра прыказка кажа: млын меле – мука будзе, язык меле – бяда будзе"; "Ведаеш, што кажуць людзі: чорт бяду перабудзе – адна згіне, дзесяць будзе" і т.д.), але того мало, щоб завоювати прихильність сімнадцятирічної дівчини.
Тим часом приїздить становий пристав, щоб розсудити наших пінських Монтеккі і Капулетті, і справді об'єднує їх усіх у горі, бо обкладає ціле товариство великими штрафами - тут зверніть увагу на дати! Ну прекрасний же абсурд! "Следства кончана, цяпер будзе суд, а наўперад: па указу всеміласцівейшай гасударыні Елісаветы Петровны 49-га апреля 1893-га года і всеміласцівейшай Екацярыны Вялікай от 23-го сенцябра 1903-га года, а равномерно в смысле Статута літоўскаго раздзела 8-га, параграфа 193-га, коім назначается в пользу суда от цяжушчыхся грывны". Збирає хабарі, одружує юних закоханих, їде, на прощання пересваривши між собою кілька інших місцевих кланів і тим гарантувавши собі заробітки на майбутнє.
Традиційна критика робить наголос на тому, що це про репресії доби царату - дія десь одразу після брутально придушеного повстання 1863 року. Сучасна критика, яка намагається зняти радянську патину Що-Хотів-Сказати-Автор і очуднити тексти (див. Альгерд Бахаревіч), читає це, як такого білоруського Еміра Кустуріцу, що винаходить цілий цей карнавальний простір. У будь-якому разі, воно дуже забавно і дуже читабельно.
П'єса 1860-х, де комічний водевільний сюжет співіснує з майже кафкіанським абсурдом і жахом від інтерфейсу між маленькою людиною і владою десь на тлі - не певна, чи воно центральне для автора, але точно виходить на перший план для пізнішої критики (це трошки перегукується з Котляревським - десь із "Наталкою-Полтавкою", десь із "Москалем-чарівником", я б потенційно покопала контакти).
Дрібна шляхта десь у болотах Пінського повіту. Марися і Гришка любляться і всіляко претендують на статус місцевих Ромео і Джульєтти: їхні батьки чубляться й подають одне на одного в суд за образу честі (а це ще жива традиція XVI, умовно кажучи, століття, яка дотривала до глибокої модерної доби, ааааа!). На руку юної Марисі претендує старий сусіда, який обіцяє її батькові полагодити його справу в суді - і цей сусіда мені дуже схожий на Возного з "Наталки-Полтавки", персонаж, який існує, щоб продемонструвати віртуозне володіння мовою, аватар автора (автор, ясно, асоціюється з романтичним невдахою). Загалом, сусід сипле всякою народною мудрістю ("Мала што язык малоў, – добра прыказка кажа: млын меле – мука будзе, язык меле – бяда будзе"; "Ведаеш, што кажуць людзі: чорт бяду перабудзе – адна згіне, дзесяць будзе" і т.д.), але того мало, щоб завоювати прихильність сімнадцятирічної дівчини.
Тим часом приїздить становий пристав, щоб розсудити наших пінських Монтеккі і Капулетті, і справді об'єднує їх усіх у горі, бо обкладає ціле товариство великими штрафами - тут зверніть увагу на дати! Ну прекрасний же абсурд! "Следства кончана, цяпер будзе суд, а наўперад: па указу всеміласцівейшай гасударыні Елісаветы Петровны 49-га апреля 1893-га года і всеміласцівейшай Екацярыны Вялікай от 23-го сенцябра 1903-га года, а равномерно в смысле Статута літоўскаго раздзела 8-га, параграфа 193-га, коім назначается в пользу суда от цяжушчыхся грывны". Збирає хабарі, одружує юних закоханих, їде, на прощання пересваривши між собою кілька інших місцевих кланів і тим гарантувавши собі заробітки на майбутнє.
Традиційна критика робить наголос на тому, що це про репресії доби царату - дія десь одразу після брутально придушеного повстання 1863 року. Сучасна критика, яка намагається зняти радянську патину Що-Хотів-Сказати-Автор і очуднити тексти (див. Альгерд Бахаревіч), читає це, як такого білоруського Еміра Кустуріцу, що винаходить цілий цей карнавальний простір. У будь-якому разі, воно дуже забавно і дуже читабельно.
November 9, 2025
Люцынка - адно з найпрыгажэйшых апавяданьняў, што меў радасьць чытаць. Астатнія творы гэтаксама дужа вартыя ўвагі.
May 11, 2025
"Не мілей хіба нам наша родная мова,
Дзе падкрэслена слава народу праз слова?
Прыгажосці яе мы часамі не знаем
І таму чужаземную мову ўжываем."©
Гэты збор твораў Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча — сапраўдны скарб беларускай літаратуры, які адлюстроўвае розныя аспекты жыцця і культуры XIX стагоддзя.
"Пінская шляхта" — вострая сатыра на дробную шляхту, поўная гумару і трапных назіранняў.
"Ідылія" і "Вечарніцы" перадаюць народны каларыт, паказваючы побыт і традыцыі простых людзей.
"Люцынка, альбо Шведы на Літве" раскрывае гістарычныя падзеі праз рамантычную гераізацыю.
"Купала" напоўнена фальклорнымі матывамі і паэтычнай вобразнасцю.
Гэтыя творы не толькі забаўляюць, але і даюць глыбокае разуменне беларускай гісторыі, менталітэту і мовы
Дзе падкрэслена слава народу праз слова?
Прыгажосці яе мы часамі не знаем
І таму чужаземную мову ўжываем."©
Гэты збор твораў Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча — сапраўдны скарб беларускай літаратуры, які адлюстроўвае розныя аспекты жыцця і культуры XIX стагоддзя.
"Пінская шляхта" — вострая сатыра на дробную шляхту, поўная гумару і трапных назіранняў.
"Ідылія" і "Вечарніцы" перадаюць народны каларыт, паказваючы побыт і традыцыі простых людзей.
"Люцынка, альбо Шведы на Літве" раскрывае гістарычныя падзеі праз рамантычную гераізацыю.
"Купала" напоўнена фальклорнымі матывамі і паэтычнай вобразнасцю.
Гэтыя творы не толькі забаўляюць, але і даюць глыбокае разуменне беларускай гісторыі, менталітэту і мовы
Displaying 1 - 3 of 3 reviews