De techniek staat voor iets: Samen richting geven aan techniek en samenleving

by Daniël Tijink, Peter-Paul Verbeek

Nieuwe digitale technologieën bieden ongekende mogelijkheden, maar confronteren ons ook met radicale problemen. Hoe moeten we ons als mens verhouden tot de technologie?

In De techniek staat voor iets laten Daniel Tijink en Peter-Paul Verbeek zien hoe we technologie in de samenleving kunnen begeleiden. En omgekeerd, hoe we de samenleving kunnen begeleiden bij het gebruik van nieuwe technologie. Ze schetsen de filosofische achtergrond van deze ‘begeleidingsethiek’ en presenteren een participatieve aanpak die technologische en sociale innovatie verbindt.

Daniël Tijink is projectleider Ethiek en digitalisering bij ecp|Platform voor de informatiesamenleving. Peter‑Paul Verbeek is hoogleraar filosofie en ethiek van wetenschap en techniek in een veranderende wereld, en rector magnificus aan de Universiteit van Amsterdam.

160 pages, Paperback

Published November 15, 2023

Reviews

[Marc · Rating 5 out of 5]

Goed boek of in ieder geval een goede aanpak voor ethische analyse. Aangezien "ethiek" een vies woord is voor nogal wat mensen, ligt de nadruk bij deze aanpak niet op een lijstje van abstracte waarden, maar op de voor- en nadelen van een nieuwe techniek in een nieuwe context (ChatGPT in het ziekenhuis, of zo). Als je daar een groep mensen over laat praten, waarin zowel de ontwikkelaars van het nieuwe (meestal iets technisch), de professionals die ermee moeten werken, de "slachtoffers" en de beslissers betrokken zijn, kun je in een uur of 3, 4 een aardig complete rits voor- en nadelen op een rij zetten. De moderator vertaalt de voor- en nadelen dan stiekem in waarden. Als "makkelijk om mee te werken" als voordeel wordt genoemd, is gebruiksgemak kennelijk een waarde, en als "iedereen voelt zich bekeken" als nadeel telt, dan is privacy kennelijk belangrijk. Vervolgens kun je kijken wat je kunt doen om nadelen te ondervangen en voordelen te versterken. Dat is een oefening in ethiek, want op die manier pas je de techniek aan aan die waarden. In deze aanpak worden trouwens geen beslissingen genomen over dit soort aanpassingen (handelingsperspectieven). Daar zijn anderen voor, de bazen in de organisatie. Die hebben dan wel heel veel mogelijkheden om over te beslissen, die ook nog eens de wensen, belangen en waarden van allerlei verschillende betrokkenen weergeven. Boeiend dus, wil ik graag mee aan de slag.