Volledige recensie binnenkort te vinden op Fantasywereld.nl
Anderland vormt het meeslepende sluitstuk van Marjan Brouwers’ trilogie, en brengt haar verhaal tot een kalm maar aangrijpend einde.
De biologische oorlog die wat overblijft van Nederland ooit dacht te kunnen winnen, blijkt een gif dat doorheen de hele maatschappij gesijpeld is. De zogenoemde viruskinderen zijn tegelijk hoop en dreiging: levende bewijzen van menselijke overmoed, maar ook de enige kans om het virus te overleven. Eva's werk als laborante is dan ook een race tegen de klok doorheen het boek.
De kern van de roman blijft de psychologische en morele strijd. Kapitein Senna groeit uit tot een echte leider, en de idealistische rebellenleider Kosse Lester draagt de littekens van verlies en vermoeidheid. Als dochter van de grote uitvinder van het virus worstelt Eva ook met haar eigen identiteit als wetenschapper, slachtoffer en haar aangeboren schuld. Zij drie blijven de motor van het verzet. Hun confrontaties met Martens' regime zijn geen spektakel, maar geladen botsingen van principes, twijfel en menselijkheid.
Het boek vraagt geduld. Het begint is rustig, zelfs traag, maar die verandering komt redelijk snel. De steeds korter wordende hoofstukken, telkens vanuit iemand anders zijn of haar oogpunt, brengen het verhaal stilaan op kruissnelheid, om naar het einde toe dan volledig te ontpoppen in een chaotische orde.
Brouwers’ stijl blijft helder en beheerst, met een sobere eenvoud. Die eenvoud wordt gebruikt als lens om de angst voor besmetting, het verdriet om verlies en de schroom om opnieuw te beginnen extra in de kijker te zetten. Ze toont hoe machtssystemen uiteenvallen en tegelijk een andere orde aankondigen.
Anderland is daarmee een goeie afsluiter van de trilogie, als reflectie op de prijs van vooruitgang. Geen spectaculair dystopisch slotstuk, maar een genuanceerde en menselijke afronding - de laatste confrontatie met Martens is zelfs een beetje een anticlimax met een onverwachte wending- die laat zien hoe uit de resten van vernietiging iets kwetsbaar nieuws kan ontstaan, met hoop en verzoening als pijlers van een nieuwe maatschappij.