Ziemia obiecana

by Władysław Stanisław Reymont

Akcja powieści toczy się w Łodzi pod koniec XIX wieku i skupia się na trzech przyjaciołach: Karolu Borowieckim (Polaku, młodym inżynierze), Maksie Baumie (Niemcu, synu fabrykanta) i Morycu Welcie (Żydzie, zdolnym finansowym spekulancie). Ich wspólnym celem jest założenie własnej fabryki włókienniczej i zbicie fortuny w dynamicznie rozwijającym się, ale bezlitosnym świecie przemysłowym. Aby zdobyć fundusze, wykorzystują znajomości, spekulaują i knują intrygi. Karol wdaje się w romans z Lucy Zukerową, żoną bogatego fabrykanta, próbując w ten sposób uzyskać wsparcie finansowe. Gdy plan się nie powodzi, a jego romans wychodzi na jaw, traci reputację i pracę. Po wielu trudnościach przyjaciele zdobywają środki i budują fabrykę. Jednak tuż po otwarciu zakład płonie – istnieją przesłanki, że został podpalony przez konkurencję. Ich marzenia legną w gruzach. Mimo to Karol szybko odnajduje się w nowej sytuacji – żeni się z bogatą panną, wdrapuje się po szczeblach drabiny społecznej i sam staje się bezlitosnym kapitalistą, sukcesywnie odrzucającym dawne ideały. Reymont bardzo sugestywnie ukazuje brutalność i bezduszność kapitalizmu, mechanizmy wyzysku robotników, upadek wartości moralnych oraz kosmopolityczny charakter Łodzi – miasta, gdzie ścierają się różne narodowości i kultury.

Genres: Classics, Polish Literature, Fiction, Audiobook, Poland, Favorites, School

568 pages, Hardcover

First published January 1, 1899

About the author

Polski pisarz, prozaik i nowelista, jeden z głównych przedstawicieli realizmu z elementami naturalizmu w prozie Młodej Polski. Niewielką część jego spuścizny stanowią wiersze. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za czterotomową „epopeję chłopską” Chłopi. Jeden z najwybitniejszych i najważniejszych pisarzy w dziejach literatury polskiej.

Władysław Stanisław Reymont (7 May 1867 – 5 December 1925) was a Polish novelist and the laureate of the 1924 Nobel Prize in Literature. His best-known work is the award-winning four-volume novel Chłopi (The Peasants).

Born into an impoverished noble family, Reymont was educated to become a master tailor, but instead worked as a gateman at a railway station and then as an actor in a troupe. His intensive travels and voyages encouraged him to publish short stories, with notions of literary realism. Reymont's first successful and widely praised novel was The Promised Land from 1899, which brought attention to the bewildering social inequalities, poverty, conflictive multiculturalism and labour exploitation in the industrial city of Łódź (Lodz). The aim of the novel was to extensively emphasize the consequences of extreme industrialization and how it affects society as a whole. In 1900, Reymont was severely injured in a railway accident, which halted his writing career until 1904 when he published the first part of Chłopi.

Władysław Reymont was popular in communist Poland due to his style of writing and the symbolism he used, including socialist concepts, romantic portrayal of the agrarian countryside and toned criticism of capitalism, all present in literary realism. His work is widely attributed to the Young Poland movement, which featured decadence and literary impressionism.

Reviews

[Agnieszka · Rating 4 out of 5]

Ziemia obiecana was published in 1899 and it’s a panoramic picture of the eighties of XIX century and its title, how ironically, refers to biblical Kaanan and means The Promised Land. For Łódź, the Polish city where most of the action is set, was such a promised land for its inhabitants and all newcomers who got there to make money. The city attracted like a magnet and through some decades of nineteenth century developed and morphed from backwater town into industrial city built on new fortunes, textiles mills and human misery. Reymont created colorful and vivid picture of the city where the sounds of factory sirens set the rhythm of life, the city that sucked people dry, poisoned their minds and corrupted souls.

For that 'promised land' – for that tumor – villages were deserted, forests died out, the land was depleted of its treasures, the rivers dried up, people were born. And it sucked everything into itself. And in its powerful jaws it crushed and chewed up people and things, sky and earth, in return giving useless millions to a handful of people, and hunger and hardship to the whole throng.

The novel, someone called it a treatise on making money, follows fates of three friends. Pole, Karol Borowiecki is a chemistry engineer and works currently for German fabricant, Bucholz. He’s a man full of contradictions. Constantly irritated with Polish idealism, this stupid sentimentalism, that need for honour but secretly feels kind of reluctant respectfulness for honest people and in some uncorrupted corner of his heart even envies them. But he himself chose to be hard for Łódź was not a place for the weak and losers. He has a fiancée in the country albeit it doesn’t interfere with his love affairs, especially the one with insatiable Lucy Zuker, the wife of another textile magnate. For against Lucy his provincial girl, Anka, with her plain sense of good and evil, seems to be somewhat insipid and unappealing. He’s ambitious man though not yet entirely ruthless what he perceives rather as a flaw and main obstacle to his goal.
Moritz Welt is a Jew and is good at accounting and has, as the say, a head for buisness. He’s a merchant of flesh and blood and he wouldn’t hesitate to cheat on his friends or family. Buisness is business, right? Max Baum in turn is a German and son of minor manufacterer. He’s tired with waiting for opportunity to make a fortune but mostly he’s fed up with his honest and willing to help others father.

They're young, they're hungry for success and want to make their mark. The trio of them then need to build up a fortune. And their buisness plan can be summed up with these words:

I have nothing, you have nothing, and he has nothing; that means together we have enough to start a factory.

Predatory capitalism and modern industry versus nostalgic picture of agricultural society seem to battle in Reymont’s view of the world, after all he soon will be the author of The Peasants Chłopi, the novel in four parts titled according to four seasons, and that give him wide recognition and finally Nobel Prize in 1924. And that way the novel has somewhat anti-urban overtone. Ziemia obiecana for sure is not flawless novel but you can’t stay unmoved by its panache, by the way it deplores inhuman exploitation, relativization of good and evil and how it brings this lost world and its multinational crowd, this multicultural society to life. It fits into wide range of great realistic novels depicturing socioeconomic transformations and whole spectrum of people and their attitudes, the world where greed and callousness vie for the palm with envy and indifference. I thought Reymont’s vision of that world was truly epic and picturesque, only his first paragraph shows what we can expect from the city of Łódź:

Łódź was waking.
The first shrill factory whistle rendered the silence of early morning. In its wake, others, from all parts of town, ever more clamorous, began screaming hoarsely with unruly voices like a chorus of monstrous roosters crowing, through their metal throats, the call to work. The gigantic factories, whose long black sprawling bodies and slim neck-like chimneys loomed in the night, fog and rain - woke slowly, gushed flames from their stoked fires, exhaled billowing smoke, and began to come alive and move in the darkness which still enveloped the land.
The fine, March rain, mixed with snow, continued to fall and it spread a heavy, sticky mist over Łódź. The rain drummed on tin roofs and dropped from them directly onto the sidewalks, onto the dark streets full of deep mud, onto the leafless trees that, tousled by the wind, hugged the long walls and shivered in the cold.

Because apart from fabricants, merchants and bankers, apart from accountants and factory workers, apart from Jews, Germans and Poles, except for the rich and the poor the city is full protagonist of the novel. You can see it, you can hear it and definitely you can smell it.

Reymont painted very persuasive portrait of the restless city, evoked social inequality and mosaic portrait of human types, brought to life sumptuous residences and palaces of the rich and shabby, dank barracks inhabited by workers, showed consumed with ennui daughters of the fabricants and their poverty-stricken peers dying from tuberculosis and hard work. I’ve found both main and minor protagonists well written, even if at times felt overdrawn, nonetheless interesting characters. Language is ripe, dialogues vivid, smell of money and desire for profit feels almost tangible and wholeness just pulsates with energy. I'm a bit astonished at myself for not reading it earlier for I loved it reckless adaptation directed by Andrzej Wajda. But my reluctance or fear was groundless. I'm happy to report that the novel aged pretty well and has lost none from its relevance, it still remains topical at picturing human nature, greed and corruption. For unfortunately uncontrollable avarice, arrogance and desire for power didn’t change that much through centuries.



The photo shows palace and the fragment of factory of one of the most powerful tycoons, cotton king Israel Poznański. And on his person and career is based one of the protagonist of the novel, ruthless and unforgiving manufacturer, Szaja Mendelsohn.

[Mateusz · Rating 5 out of 5]

miałem dać 4 przez chwilę ale że przez cały okres czytania miałem przed oczami młodego Olbrychskiego dałem 5

[Zena · Rating 5 out of 5]

Przeczytana ponownie sprawiła mi wielką literacką przyjemność. Ci, którym bliska sercu jest Lalka pokochają też Ziemię obiecaną. Jest tu wszystko, co ludzkie począwszy od nieszczęśliwej miłości po chęć spełnienia marzeń. Historia osadzona jest w realiach bezwzględnego kapitalizmu, którego kwintestencję stanowi rozrastająca się Łódź. Kontrasty pojawiające się prawie na każdej płaszczyźnie nie pozostawiają czytelnika obojętnym na przebieg akcji. Dla mnie -nigdy bym nie przypuszczała - Łódź stała się ważnym miejscem w Polsce. Spędziłam tam kilka miesięcy na wdrożeniu do pracy, kilka lat na wizytach w Matce Polce, a teraz studiuje tam moje dziecko. Dzisiaj spacerującą po mieście i oglądając (choć powoli przywracane społeczeństwu, to jednak nadal w dużej mierze zrujnowane) ulice i kamienice pojawia się w mojej głowie refleksja, że jeszcze tak niedawno stanowiły one dla wielu prawdziwą ziemię obiecaną...

[Gosza · Rating 4 out of 5]

Literacko cudownie napisana, jednak Władek Reymont chyba nie znał umiaru w ilości bohaterów, przez co niekiedy się gubiłam w relacjach między postaciami.
Aha, jebać kapitalizm essa.

[Girl · Rating 3 out of 5]

3.5? ciężko kwantyfikować klasykę. Pewne rzeczy się udały bardzo, niektóre niezbyt. Portret epoki z jej właściwym antysemityzmem, nacjonalizmem i seksizmem. A kapitalizm i tak zniszczy wszystkich.

[Mona · Rating 4 out of 5]

ty nie masz nic, ja nie mam nic i ty też nie masz nic…ZAŁÓŻMY FABRYKĘ!

[Tymciolina · Rating 5 out of 5]

Pieniądze nie śmierdzą.

Tę starą prawdę przypisuje się cesarzowi Wespazjanowi. Tym krótkim komunikatem zdławił opór senatorów brzydzących się opodatkowania usług kanalizacyjnych. Prawie 2000 lat później te słowa stały się mottem reymontowskich Lodzermenschów. W pogoni za tym by "Łódź rosła, żeby miała pałace wspaniałe, ogrody piękne, żeby był wielki ruch, wielki handel i wielki pieniądz" nie cofnęli się przed niczym. Byli różnych narodowości, różnej wiary, ale łączył ich jeden ponadnarodowy bóg. Złoty cielec.

Ziemia obiecana się nie zestarzała. Owszem czasem trudno zrozumieć żargon przedsiębiorców sprzed 100 lat (aż wstyd jak doskonale znał prawo wekslowe przeciętny kupiec, a jak dziś stanowi ono czarną magię nawet dla prawnika). Naczelna myśl książki pozostaje aktualna. Tak samo jak 100 lat temu, tak samo jak 2000 lat temu - ludzie żyją, oddychają, kładą się spać, myśląc o tym jak zrobić interes. Czasem ziemia obiecana objawi się w czasie gorączki złota na Alasce, czasem w rosyjskiej guberni. Zawsze jednak zwabi ten sam typ człowieka, który nawet nie będzie wiedział dlaczego jest tak nieszczęśliwy.

Zdecydowanie polecam. Uniwersalne do bólu.

P.S. Wisienką na torcie jest świetnie przedstawiony humor żydowski szmonces (!). Dziś nie usłyszę - gdzie tu sens, logika. Nikt nie powie mi, że mam małe rybki w głowie. Zamiast tego szef rzuci coś o dedlajnie...

[Jakub Horbów · Rating 4 out of 5]

Długo się zastanawiałem nad tym jak skomentować lekturę Ziemi Obiecanej. Najważniejszym jest chyba fakt, że jest to świetna powieść, którą pochłaniałem w sposób zupełnie nieznany dla innych tak klasycznych powieści polskich, tym bardziej, że jej autorem jest ten sam nudziarz, który niemal zamęczył mnie swoimi Chłopami. I na tym w zasadzie mógłbym zakończyć.

Jednak przez cały ten świetnie spędzony czas irytowała mnie kwestia mizogini i antysemityzmu w prozie Reymonta. I o ile jedno i drugie wydaje się uzasadnione w kontekście historycznym, to pierwsze czytelnik zaznaje tylko w formie dialogów fabrykantów i przemyśliwań bohaterów, będąc jednocześnie kontrowanym wątkami emancypacyjnymi i punktem widzenia samych kobiet, tak kwestia antysemityzmu i przedstawiania Żydów w złym świetle jest dodatkowo wynikiem narracji i przedstawiania bohaterów przez samego narratora, oraz punktu widzenia samych postaci żydowskich. Dość powiedzieć, że jedyną faktycznie pozytywną jest Mela, którą oczywiście ma swoje "polskie fanaberie". W międzyczasie udało mi się dowiedzieć, że Reymont był zwolennikiem Dmowskiego... Być może się czepiam, ale wraz z końcem lektury ta kwestia pozostawała we mnie na tyle długo, że musiałem podzielić się tutaj swoimi przemyśleniami.

[Natalia Sypuła · Rating 4 out of 5]

4.5
Książka przeczytana w ramach klubu polskiej książki klasycznej.

[Kamila · Rating 5 out of 5]

#klubpolskiejksiążkiklasycznej - Natalia kursywa

Wspaniała powieść. Wielowymiarowa, ponadczasowa, z różnorodnymi bohaterami, których los mnie obchodził. Napisana z rozmachem, pięknym językiem, z mnóstwem opisów, które nie nużyły. Czego chcieć więcej ?
Jakże inna od Chłopów a jednocześnie równie angażująca dla mnie. I choć Chłopów jednak mimo wszystko wolę bardziej to mogę po prostu powiedzieć o sobie że jestem team Reymont

[Polaupola · Rating 5 out of 5]

10/10, 100/100 i tak dalej, synowi dam na imię Władysław, a córce Władysława, będę im czytać tę książkę codziennie, a jak skończę, to zacznę od nowa.

[kuba · Rating 4 out of 5]

tylko głupiec chce pieniędzy i dla zrobienia milionów poświęca wszystko, życie i miłość, i prawdę, i filozofię, i wszystkie skarby człowieczeństwa, a gdy już się tak nasyci, że może pluć milionami, cóż wtedy? zdycha na materacu wypchanym tytułami własności

[Osore Misanthrope · Rating 3 out of 5]

Соцреалистички призори/кришке живота погодни за екомарксистичка читања. Заметак екоурбане готике у сенци бајатог хуман(итарн)ог закључка и пасторалног мита. Зачађени град Лођ (ориг. изг. wuć) је отеловљени Молох, соцдарвинистички чудовишни “полип” који у сплину и отрову крије и малзоан праксу (статусни симбол ловачких трофеја и животиње заточене у кавезу ради забаве аристократије).

„Šuma je stajala tiha i kao obamrla. Hiljade crnih, tužnih debala raštrkalo se na sve strane. Požutjelo, sušičavo granje visjelo je u nemoći umiranja zastirući svijetlo, te je bilo upravo mračno i tužno. Drveće je stajalo nepomično, a ako je na mahove preko drveća duhnuo vjetar, ono se streslo kao u groznici i muklo je, tužno šumilo, a onda je opet stajalo mrtvo, crno, žalosno, kao da se duboko zamislilo i nagnulo nad potok tvorničkih ispirina, što se kao šarena vrpca savijao između crnih debala i mraka i širio zagušljiv strašni smrad, stvarajući na mnogo mjesta muljevite, gnojne barice, upijao se u snažne organizme drveća, koje se kao divovskim prstima hvatalo zemlje korijenjem i sisalo iz nje polako smrt i propast.“ (сличне дескрипције и на страницама: 98, 111, 142-3, 156, 312, 378-9, 405, 468).

🎵 Sarcophagic – My Factory

[agata · Rating 5 out of 5]

zawsze i wszędzie kapitalizm jebany będzie

[Matt Mayevsky · Rating 5 out of 5]

Książka, pomimo upływu lat, mająca w sobie więcej życia, niż niejedna współczesna powieść.
Publikowanie w odcinkach w latach 1897–1898 w dzienniku „Kurier Codzienny” pozwalało autorowi reagować na opinie czytelników, (niekiedy dość krytyczne; hejterzy byli już w tamtych czasach) na bieżąco.

Ziemia obiecana to powieść panoramiczna, traktat o "robieniu pieniędzy", obraz przemian społecznych końca XIX wieku w Łodzi. To także historia wzlotów i upadków biznesowych i życia towarzyskiego w tyglu kulturowym Polaków, Żydów i Niemców.

Ziemia obiecana to wreszcie książka-obraz, książka-film, książka-dźwięk, bo czytając; wyobraźnia oddziałuje na wszystkie zmysły tworząc hipnotyzującą, dynamiczną plastyczność.

[Mela · Rating 5 out of 5]

A brilliant, priceless historical fiction. Reymont's portrait of the rapid industrialization of the city of Łódź and its cruel effects on workers and mill owners was magnificent. People and their choices, the harsh life of the poor, boredom, and the luxury of the richest - so much like today. From the point of historical value, it was a capsule of time. One could learn a lot about everyday life.

A masterpiece of historical fiction. Just read it.

[Jonasz]

Nie ma już tamtej Łodzi... Nie ma już miasta zalanego błotem ze stopniałego śniegu, pokrytego deszczem sadzy, opływanego przez zatrute, tęczące się rzeczki, głuchego od łoskotu maszyn - miasta, w którym jedynym lasem były szeregi dymiących fabrycznych kominów. I dobrze. Szkoda tylko, że choć ziemia obiecana przeniosła się gdzie indziej, a Łódź (częściowo) oczyściła i zazieleniła swoje oblicze, ludzkie słabości zostały te same - przynajmniej pod tym względem Reymont ani trochę nie stracił na aktualności.

[Kuba Sokalski · Rating 5 out of 5]

„To przeczytaj Ziemię Obiecaną” - powtarzał mi tata za każdym razem gdy w liceum psioczyłem na przykry obowiązek czytania „Chłopów” i wyrażałem swoją głęboką wątpliwość co do zasadności przyznania Reymontowi nagrody Nobla. Trochę czasu minęło zanim do mojej głowy dotarła myśl, że mój kochany staruszek może mieć jednak trochę racji i postanowiłem dać szansę tej cegle. Moje oczekiwania były niskie, ale uznałem że podejdę bez uprzedzeń.

I wow, absolutnie kupiła mnie ta książka. Postacie są niesamowicie rozbudowane, a ich wątki i pobudki przedstawione tak, że bezproblemowo można się wczuć w ich rzeczywistość. I nie mówię tu jedynie o głównych bohaterach, ale też wielu postaciach pobocznych. W zasadzie każda strona wnosi do opowieści coś nowego, nie ma dłużących się wylewów nudy, a język nie daje odczuć ponad studwudziestoletniej daty wydania. Nie mogę wyjść z podziwu jak świetnie udało się uchwycić autorowi zmiany bohaterów. A konkretnie jak pogoń za bogactwem sprawia, że bohaterowie wyzbywają się ideałów, prawdziwych miłości i w efekcie własnego szczęścia.

W wielu scenach fantastycznie uchwycone są bezduszne oblicza kapitalizmu, zwłaszcza głęboko poruszyła mnie scena, gdzie omawiana jest śmierć Wiktora Hugo. Reymont nie mógł lepiej pokazać, że dla bohatera liczył się wyłącznie pieniądz. W wątkach pobocznych również rewelacyjnie zajmuje się tematem biednych, wyrzynanych przez ten skoncentrowany na zysku, a pomijający człowieka świat.

Jestem pełen podziwu dla kunsztu Reymonta i nawet jeśli nigdy nie przekonam się do „Chłopów”, to zdecydowanie zasłużył on sobie na Nobla „Ziemią Obiecaną”. Polecam każdemu!

[Patrycja Mazurek · Rating 5 out of 5]

Nie spodziewałam się, że ta książka jest tak aktualna. Że pokazanie w niej problemy, sposoby działania, mechanizmy ludzkiego działania w kapitalizmie tak mało się zmieniły. Ba! Nie zmieniły się prawie wcale. Zmieniły się może metody i narzędzia, ale cała reszta jest taka sama. "Ziemia obiecana" mogłaby być śmiało lekturą szkolną omawianą w kontekście współczesnym. Dodatkowo to świetna wycieczka po Łodzi tamtych lat (moja wersja książki miała przypisy pozwalające odnaleźć miejsca, o których jest w mowa w tekście). I chyba nie przesadzę mówiąc, że to jedna z najlepszych powieści przełomu wieków. Rewelacja. I nie będę wypisywała ulubionych cytatów, bo jest ich o wiele za dużo. Taki miszung postaci, charakterów i postaw tak świetnie połączony w całość to oznaka prawdziwego kunsztu literackiego. Chapeu bas, Panie Reymont!

[Amelia · Rating 5 out of 5]

Jest to jedna z najpiękniejszych powieści polskich jakie przyszło mi przeczytać. Ziemia obiecana to miasto Łódź, kapitalistyczny potwór, miasto popędów, pieniądza, ale też metaforyczne dążenie każdego człowieka do własnego celu i samopoznania. Nastrój tej literatury jest niepowtarzalny, tak prawdziwy i przejmujący, refleksyjny, smutny, jest to najwyższej klasy powieść „industrialna”, a sama historia i bohaterowie są żywi, jakby lepieni od najmłodszego rękami Reymonta. Ziemia obiecana to dla mnie perełka naszej literatury, kocham całym sercem.

[Mateusz Zaleski · Rating 5 out of 5]

I'm impressed with this classic novel. Author's ability to share the wide perspective of Łódź's brutal reality of the capitalism origins is something special. There's is a lot of timeless analogies to nowadays. Even if more than 100 years passed since then.

I would recommend this book especially for every man who's aspiring to run a business. Pretty reflective story about choice's and opportunities during our lifetime.

[Marcin · Rating 4 out of 5]

PL: recenzja dwujęzyczna (wersja angielska pod wersją polską)
ENG: bilingual review (English version under Polish version)

W skrytykowaniu pełzającego i niczym nieskrępowanego kapitalizmu książka Reymonta nie straciła nic na aktualności i w tym tkwi wielkość jego dzieła. Gdyby powieść upudrować obecnymi rozwiązaniami technicznymi i przyoblec w szaty specjalnych stref ekonomicznych, to okazałoby się, że od końca XIX wieku zasadniczo niewiele uległo zmianie. Niby czytam, że obecnie mamy rynek pracownika, ale niespecjalnie to dostrzegam. Nadal praca rzeszy osób okazuje się tak mało ważna, gdy chodzi o podwyżkę i tak niezbędna dla ludzkości, gdy chodzi o udzielenie urlopu. Co z tego, że otoczenie prawne pracy najemnej zmieniło się diametralnie w porównaniu z czasami, w których Reymont pisał swoją powieść, jak sprawiedliwość należy sobie w tym kraju wyszarpać, a istnienie Państwowej Inspekcji Pracy dla wielu osób jawi się pod znakiem zapytania, skoro z ich kontroli (zapowiadanych!) nierzadko nic nie wynika. Końcowe przemyślenia Borowieckiego, bolejącego nad tym, że jego marzenie o milionach nałożyło mu na ręce niewidzialne kajdany i uczyniło kogoś na kształt chłopa pańszczyźnianego, wydaje mi się prorocze. Idę o zakład, że dla większości z nas świadczenie pracy stało się odrabianiem pańszczyzny, a jej utrata jest czynnikiem traumatyzującym równie silnym, jak śmierć bliskiej osoby z uwagi na kredyty, pożyczki i wszelkiej maści zobowiązania, które pozaciągaliśmy w pogoni za marzeniami o lepszym, wygodnym życiu.

"Ziemię obiecaną" zasiedla galeria postaci, z których prawie każda wydała mi się antypatyczną. Rzadko zdarza mi się przeczytać książkę, w której uczucie pogardy wzbudzają prawie wszyscy, którzy występują na jej kartach. Reymont serwuje pesymistyczną perspektywę, w której nie ma miejsca na sentymenty czy przyjaźnie nie tylko w świecie wielkiego biznesu, ale również pomiędzy drobnymi dorobkiewiczami, ludźmi stojącymi na najniższych szczeblach ekonomicznego łańcucha pokarmowego. Alianse i układy są trwałe dopóty, dopóki jednej ze stron przestanie się to opłacać. Słowo honoru przestaje odgrywać jakąkolwiek rolę - i to nawet między panami szlachcicami. Co więcej, w Reymontowskiej wizji kapitalizmu żądza pieniądza pociąga za sobą również rozpad więzi rodzinnych, gdzie zięć gotów jest okpić teścia, jeśli ma na tym sporo zyskać. Wierutną bzdurą jest jednak w moim odczuciu twierdzenie, że "Ziemia obiecana" jest powieścią antysemicką. Równie dobrze można mówić, że jest antypolska lub germanofobiczna. Konstrukcja powieści bazuje na stereotypach i akurat na tej płaszczyźnie Reymont rozdaje ciosy po równo. Niemiec to polakożerca, a przy tym pozer, symbol wyzysku i bezguścia. Polak to cwaniaczek, koniunkturalista i konformista. Żyd to z kolei spryciarz, tandeciarz, dusigrosz i oszust. Stereotypowo ujęte są również postacie kobiece. Jest dla mnie zadziwiające, że Reymont to kolejny polski pisarz epoki pozytywizmu, któremu nie udaje się zbudować skomplikowanej postaci kobiecej. Kobiety to u niego albo altruistyczne, bezinteresowne anioły miłosierdzia, pełne dobroci i współczucia dla bliźnich (Anka, Nina Trawińska) albo rozerotyzowane jędze, głupie, puste lale (Mada, Lucy, Róża, poniekąd też Mela), a głównym zadaniem i celem życiowym każdej z nich jest znalezienie mężczyzny, któremu mogłyby służyć i zaspokajać jego potrzeby. A to wszystko w czasach, w których kiełkuje ruch emancypacyjny...

Powieść Reymonta to także portret Łodzi. Pisarz opisuje je jako miasto-moloch, potwora ziejącego kłębami dymów z wszędobylskich kominów fabrycznych, wysysającego ludzki pot, krew i łzy, zestawiając opis miasta z sielskim, wiejskim krajobrazem nieodległego Kurowa. W tym aspekcie od czasów Reymonta też niewiele się zmieniło. Mimo upływu lat, Łódź nadal pozostaje miastem na dorobku, acz z wielkimi, niezaspokojonymi aspiracjami.

Najwięcej zastrzeżeń mam do kompozycji powieści. Pierwotnie Reymont pisał swą powieść w odcinkach do gazety i mimo dokonania korekty wersji książkowej, ów odcinkowy styl jest łatwo dostrzegalny. Mniej więcej do połowy książki każdy rozdział prezentuje sylwetkę innego bohatera. Reymont zaczyna pewne wątki, z których później nie czyni żadnego użytku. Trudno oprzeć się wrażeniu, że początkowo pisarz nie miał skrystalizowanego zarysu fabuły i pisał tę książkę z odcinka na odcinek, gdyż w kolejnych rozdziałach brak jest jakiegokolwiek kontinuum. Z tej przyczyny początkowo trudno mi było "wejść" w tę powieść. Nieco rozczarowujący jest również sposób zakończenia powieści. Reymont snuje opowieść przez kilkaset stron, by na zaledwie paru stronach błyskawicznie rozwiązać całą akcję. Miejscami denerwujący jest również moralizatorski ton narracji. Reymont sam dorobił się na sfingowaniu jego dokumentacji powypadkowej, dzięki czemu uzyskał wysokie odszkodowanie, które pozwoliło mu na usamodzielnienie się i życie wyłącznie z pracy pisarskiej. Ten szczegół jego biografii sprawia, że moralizowanie z jego strony na temat uczciwości jest mało wiarygodne.

In criticizing creepy and unrestricted capitalism, Reymont's book has lost nothing of its relevance, and this is the size of his work. If the novel were to be covered with current technical solutions and put on the robes of special economic zones, it would turn out that from the end of the XIX-th century, little has changed. I kind of read that we currently have an employee market, but I do not see it very well. Still the work of a lot of people turns out to be so insignificant when it comes to a raise and so necessary for humanity when it comes to granting a holiday. So what, that the legal environment of hired labor has changed radically compared to the times when Reymont wrote his novel, when justice still must be wrested in Poland, and the existence of the National Labor Inspectorate for many people is questionable, since their control (announced!) often results nothing. Borowiecki's final thoughts about the fact that his dream of millions had put invisible shackles on his hands and made him someone in the shape of a serf, seems to me prophetic. I am looking for a bet that for most of us the provision of work has been made up of serfdom, and its loss is a traumatizing factor as strong as the death of a loved one due to loans and all sorts of obligations that we have gained in pursuit of dreams of a better, more convenient life.

"The Promised Land" is inhabited by a gallery of figures, almost all of which seemed to me to be unfriendly. I rarely read a book in which almost everyone who appears on its cards is scornful. Reymont serves a pessimistic perspective in which there is no room for sentiments or friendships not only in the world of big business, but also between small upstarts, people standing at the lowest levels of the economic food chain. Alliances are permanent as long as one of the parties ceases to pay for it. The word of honor ceases to play any role - even among the noblemen. What's more, in Reymont's vision of capitalism, the lust for money also involves the breakdown of family ties, where the son-in-law is ready to cheat on his father-in-law if he has a lot to gain. But in my opinion it is a blandish nonsense to say that "The Promised Land" is an anti-Semitic novel. It can also be said that it is anti-Polish or Germanophobic. The construction of the novel is based on stereotypes and just on this plane Reymont deals blows equally. A German is a Poles-eater, and at the same time a poser, a symbol of exploitation and tastelessness. A Pole is a crook, an opportunistist and conformist. A Jew is in turn a sneaker, a skinflint, a penny-pincher and a cheat. Feminine characters are also stereotyped. It is amazing for me that Reymont is another Polish writer of the period of positivism, who fails to build a complicated female figure. Women are for him either altruistic, selfless angels of mercy, full of kindness and compassion for others (Anka, Nina Trawińska) or voluptuous groans, stupid, empty dolls (Mada, Lucy, Róża, and partailly also Mela), and the main task and life goal of each one of them is to find a man to serve and satisfy his needs. And all this in times when the emancipation movement germinates ...

Reymont's novel is also a portrait of Łódź. The writer describes it as a city-behemoth, a monster who is breathing smoke from ubiquitous factory chimneys, sucking human sweat, blood and tears, juxtaposing the description of the city with the rural landscape of nearby Kurów. In this aspect, not much has changed since Reymont's times. Despite the passage of years, Łódź is still a city with some achievements, but with great, unsatisfied aspirations.

I have the largest objections to the composition of the novel. Originally, Reymont wrote his novel in episodes to the newspaper and despite the correction of the book version he made, this segmental style is easily discernible. More or less to the middle of the book, each chapter presents the silhouette of another hero. Reymont begins some threads, later which he did not use. It is hard to resist the impression that initially he did not have a crystallized outline of the plot and wrote this book from episode to episode, because in the following chapters there is no continuum. For this reason, at first, it was difficult for me to "immerse" in this novel. The way of ending the novel is somewhat disappointing. Reymont spined the story through several hundred pages, to quickly solve all the action on just a few pages. The moralizing tone of the narrative is also annoying. Reymont himself got his hands on faked his post-accident documentation, thanks to which he obtained a high compensation, which allowed him to become independent and live only from writing work. This detail of his biography makes moralizing on his part unreliable.

[Kasia Zet · Rating 5 out of 5]

Po wielu, długich latach dojrzewam do lektury, odkrywam piękno języka, zachwycam się tematyką, podejmowaną przez naszą, rodzimą literaturę. Jest mi autentycznie wstyd, że tak haniebnie jej nie doceniałam.
Tymczasem: gęsia skórka, błyszczące zachwytem oczy, rozdziawiona buzia, to uczucia, które towarzyszyły mi, kiedy czytałam Reymonta. Ta książka jest fantastyczna!
Do teraz czuję dym, wydobywający się z fabrycznych kominów, hałas wpuszczonych w ruch maszyn...

Łódź. Lata osiemdziesiąte XIX wieku. Tytułowa "ziemia obiecana", do której nadciągają tłumy, marzące o fortunie, bogactwie, polepszeniu nędznego losu, nie zdając sobie sprawy, że w rzeczywistości trafią do kapitalistycznej machiny, miejskiej dżungli:
"Łódź to las, to puszcza - masz mocne pazury, to idź śmiało i bezwzględnie duś bliźnich, bo inaczej oni Cię zduszą, wyssają i wyplują z siebie".
Dzięki historii przyjaźni trzech młodych, narwanych bohaterów: Polaka - Karola, Żyda - Moryca oraz Niemca - Maksa, poznajemy mechanizm "robienia pieniędzy" a także, mamy doskonały obraz tego konglomeratu polsko - żydowsko - niemieckiego ówczesnej Łodzi.
Genialna panorama społeczeństwa, cała paleta przeróżnych ludzkich postaw, obyczajów, motywów postępowania, punktów widzenia, moralności. Mamy tu do czynienia zarówno, z dobrym Niemcem, uczciwym Żydem, kierującym się etyką, współczuciem, jak i złym, wyrachowanym Polakiem, który dąży po trupach do celu.

W obrazie miasta doskonale widać i czuć antyurbanizm Reymonta, który przeciwstawia spokojne, godne życie na wsi, z bezdusznym wielkomiejskim zgiełkiem, gdzie nawet śmierć nie ma żadnego znaczenia, a jest rozpatrywana jedynie z perspektywy straty dla zakładu:
" Rozlecieli się wszyscy jak ptaki spłoszone przez jastrzębia i po chwili sala znowu szła, wszystkie maszyny były w ruchu, prócz tej jednej, okrwawionej zbrodnią, ale którą natychmiast zaczynano oczyszczać.
Verflucht! Tyle materiału na nic! - klął majster, oglądając poplamiony krwią perkal i zaczął wymyślać robotnikom za nieostrożność i groził, że całej sali każe wytrącić za ten materiał".

Pisarz, w sposób absolutnie wyśmienity, obrazuje, że bogactwo wcale szczęścia nie daje, wprost przeciwnie, pieniądz, czyni człowieka niewolnikiem kawałka papieru, zaczyna kontrolować jego całe życie: " Niezależność mają tylko nędzarze, bo już nawet i miliarderzy są jej pozbawieni. Człowiek posiadający rubla jest już niewolnikiem tegoż rubla. Paradoks!".

A ile tu niespełnionych marzeń, źle ulokowanych uczuć, gorzkich rozczarowań. Mam wypieki na twarzy.

Panie Władysławie! Kocham Pana!

[Ksiazkamikaze · Rating 3 out of 5]

Spory zawód 🙈 Tak jak kocham „Chłopów”, tak od „Ziemii obiecanej” się odbiłam. Nie przekonały mnie opisy budowania fabryk i bogacenia się. Nie mój klimat, nudzi mnie to. Bohaterowie z Łodzi słabo zniuansowani, szczególnie w porównaniu do tych z Lipiec. Mało odcieni szarości, które tak pięknie pokazał Reymont w „Chłopach”. Jest mimo wszystko w „Ziemi obiecanej” coś uniwersalnego, dałoby się to przełożyć i na dzisiejsze realia. Ciągły pęd za bogactwem, gonitwa za chwałą i poklaskiem, rozbuchany konsumpcjonizm. Dla Reymonta konsekwencje wszystkich patologii kapitalizmu były jasne już ponad 100 lat temu - za to brawa. Za całokształt ode mnie w tym przypadku nie Nobel, a 3 na szynach (chociaż kimże ja jestem 🙃).

[Bartosz · Rating 3 out of 5]

Z początku uważałem ją za nudną i pisaną chaotycznie, ale od 3/4 jej długości zmieniłem zdanie i sądzę, że książkę trzeba czytać do końca, nawet jeśli uznamy w połowie, że nie warto

[Dann · Rating 5 out of 5]

Po przeczytaniu "Chłopów", za którymi nie przepadam i podejściem do "Wampira" gdzie styl Reymonta odrzucił mnie po pierwszym rozdziale myślałem że nie ma opcji że jeszcze coś od niego przeczytam. Po "Ziemię obiecaną" sięgnąłem głównie z sentymentu do filmu Wajdy, z chęci zapoznania się z materiałem źródłowym, przygotowany na nieustanną walkę z Reymontem... A tu zaskoczenie, bo nie mogłem oderwać się od lektury.
Powieść jest fenomenalna. Barwny korowód postaci zaprasza do wsiaknięcia w świat przemysłowej Łodzi, obserwowanie jej industrializacji: głównej bohaterki tej historii. Bo tym właśnie jest ta książka: opowieścią o wyniszczającej sile rewolucji przemysłowej, rozwoju kapitalizmu i nieustannej pogoni za pieniądzem, które szczęścia przynieść nie mogą.
Autor w mistrzowski sposób opisuje przekrój ówczesnego społeczeństwa, wraz z panującymi tam uprzedzeniami, czy hipokryzją wyższych sfer.
Jest to jedna z lepszych przeczytanych prze ze mnie pozycji, którą z czystym sumieniem będę polecać.

[Krystian Stelzer · Rating 4 out of 5]

kocham jak Reymont odpowiada na wielkie pytania natury egzystencjonalnej i społecznej, i jak (miejscami) niebezpośrednio to robi - naprawdę super+ genialne postaci + METAFORYKA NATURALISTYCZNA IDEALNIE NADAJE SIĘ DO ODDANIA KAPITALISTYCZNEJ RZECZYWISTOŚCI, RACZKUJĄCEJ JESZCZE ŁODZI; CUDO

[Renaldo Moon · Rating 4 out of 5]

Jaki kraj taka ziemia obiecana

[Nataniel ★彡 · Rating 4 out of 5]

całą książkę manifestowałem, aby Karol Borowiecki upadł i sobie ten głupi ryj rozwalił 😇😇😇

(tu na razie jest ściernisko, ale będzie san francisco)

[Anna · Rating 4 out of 5]

Dziki kapitalizm w wersji bez jakichkolwiek zabezpieczeń społecznych (zastępowanie ludzi maszynami, wyrzucanie pracowników na bruk, podpalanie własnej fabryki, by wprost nie ogłaszać bankructwa, ciemne interesy, popijawy, spotkania towarzyskie) w scenerii dziewiętnastego wieku. Portret różnych grup społecznych, narodowościowych i ekonomicznych oraz stosunków między nimi. Łódź, gdzie mieszkają obok siebie Niemcy, Żydzi i Polacy.