Doğa Yürüyüşleri: Yazının Doğasına Dair Denemeler

by Oylum Yılmaz

Eğer bir gün yazmaya karar verir ve yolunuzu yağmur ormanlarının derinliklerine düşürürseniz, tüm o belirsizlikler ve çeşitlilikler cangılının içinde karşınıza çıkacak mantarı yemekle kurtulacağınızı sanmamanızı isterim. Ölüm bir canavardır çünkü, hikayesinin anlatılmasını isteyen bir canavar.

İngiliz kırlarından İstanbul'un Adalarına, Halikarnas Balıkçısı'nın Bodrum'undan Tolkien'ın Ortadünya'sına edebi bir yolculuğa çıkıyoruz Doğa Yürüyüşleri'nde. Oylum Yılmaz doğa, kadın ve yazarlık üçgeninde var olmanın dikenli yollarını, özgürlüğe ancak zorlayarak açılan kapıları, romanlarından bildiğimiz o güçlü üslubuyla kaleme alıyor.

"Bu kitaptaki denemelerde Oylum Yılmaz binlerce yıldır kaskatı sınırlarla belirlenmiş sosyal rollerinden sapma öneriyor okura. İyi denemelerin her zaman yaptığı şekilde, yeni düşüncelere açılıyor. Dahiyane bir duruşla, sisteme karşı koyma planı sunuyor bize."

Asuman Kafaoğlu-Büke

136 pages, Paperback

Published March 12, 2025

About the author

1978 yılında İstanbul'da doğdu. Çocukluğu ve ilk gençlik yılları Büyükada'da geçti. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümünden mezun oldu. Bir süre Radikal Cumartesi ve Radikal İki'de çalıştı, Radikal Kitap Eki'nin editörlüğünü yaptı. Daha sonra Referans, Birgün, Taraf gibi gazetelerin kültür/sanat sayfaları için kitap/edebiyat sayfaları ve edebiyat köşeleri hazırladı. Şimdilerde Sabitfikir dergisi için edebiyat eleştirileri yazıyor, Bodrum’da yaşıyor.

Reviews

[Tuna · Rating 3 out of 5]

Romanlarıyla adını duyduğum yazarın okuduğum ilk kitabının doğa üzerine denemelerden oluşması hoş bir tercih oldu, benim için. Yürümeyi ve düşünmeyi seven tarafıma hitap edeceğini umarak başladım okumaya. İngiltere’nin meşhur parkları ve korulukları içerisinde dolaşırken edebiyatın ve insanlığın doğayla kurduğu ilişkinin dünü ve bugünü denemeleri yeşilin tonlarına büründürüyor.

İlk denemesi anıt meşe ağaçlarının gölgesinde Latife Tekin’in külliyatına atıf yapan göndermeleri içeriyor. Onun derin doğa kazılarına giriştiği metinlerini hatırlatıyor. İkinciyse Mavi Sürgün eseri eşliğinde Halikarnas Balıkçısı ve onun yeşile büründürdüğü Bodrum oluyor. Balıkçının o küçük kasabaya, doğaya ve edebiyata kattığı sayısız güzellikten bazıları minnetle yadediliyor. Üçüncüde ise edebiyata damga vuran üç kadın yazarı Bronte kardeşleri ve eserlerinin (Jane Eyre, Uğultulu Tepeler) içindeki doğa tasvirleri ve insanlar ile ilişkileri bağlamında irdeleniyor. Dördüncü denemede Cortazar’ın Aksololtl hikayesi üzerinden doğa-insan karşıtlığı ile değişim ve dönüşüm meselesini tartışırken edebiyattaki postmodernizm rüzgarını da arkasına alıyor.

Beşincisi; bizi suyun üzerinde yürümeye çok yaklaştıran bir deneme olarak akılda kalır. Moby Dick romanını ve kahramanlarını suya çağıran tınıları aktarır. Doğanın en büyük ve karanlık yerlerinden olan derin suları insanın bilinçaltı ve bilinçdışı yönleri üzerinden tartışır. Sonraki deneme evrensel bir sorunsalı kadın düşmanlığını ele alır. Bunu yeryüzündeki yaşamın en üst değerinin oldukça geç bir zamanda ortaya çıkmasıyla da anlamlandırır. Eril dil ve dişil edebiyat karşıtlığını da aynı bağlam içerisine alır. Bir diğerinde romanın karmaşık zamanını ve kadınların edebiyatın kapsama alanına girmek için katlandıkları zorlukları anlatır. Sonrasında diğer türlerin (fantastik başta olmak üzere) gerçek edebiyat alanı içerisindeki yerlerini ve bu konuda büyük yazarların bile basmakalıp düşüncelere karşı aciz kalan tutumlarını eleştirir.

Son bölümde İstanbul’un meşhur Prens Adaları, orada yaşamış müellifler ve eserleri, adaların bitki örtüsü ile yazarın Heybeliada’yı içine alan kişisel hikayesi dile getirilir. Adalar ormanlarının derinliklerine heyecanla girilir.

[Neşe · Rating 5 out of 5]

Yazarın ilk okuduğum kitabıydı. Onunla beraber doğanın içinde yürürken onun düşüncelerine eşlik ediyor ve ufkumun açıldığını hissediyorum. Yazarın kaleminin büyüleyici bir aurası olduğunu düşünüyorum, okurken satır aralarında yazarın varlığını sık sık hissediyorsunuz. Bunu başarabilmiş olmasından dolayı bendeki yeri daha farklı oldu çünkü okuyucu ile yazarın buluştuğu bir köşe gibi olmuş bu kitap.

9 denemeden oluşuyor ve her deneme doğayla bağı olan bir yazar ve eseriyle bağlantılı olarak Oylum Yılmaz’ın bilinç akışını izliyor. Dili sade, akıcı ancak metaforlar oldukça fazla bu yönüyle de hem kapalı hem açık bir anlatıma sahip diyebilirim. Bazı yazarlara ve eserlere başka bir açıdan bakabilmeyi de getiriyor. Bazı yerlerde bir kopukluk hissi yaşadım, tam olarak anlattığı düşüncenin bir yere varmadığını düşündüğüm yerler de oldu. Ancak genel itibariyle beğendiğim bir kitaptı. Yazmak, kadın, doğa kavramları üzerine yaklaşımlarını genellikle beğendim.
Gerçekten ruhu olan bir kitap. Kesinlikle tavsiye ederim.

[Cgcang · Rating 3 out of 5]

Oylum Yılmaz'ın kitabı bana doğadan ve edebiyattan çok format düşündürdü.

Kitap tatlı bir kitap, Oylum Yılmaz'ın İngiltere'de yaptığı doğa yürüyüşleri sırasında yazına ilişkin düşündükleri üzerine kurulu, tüm bölümlerde bir ya da birkaç yapıttan söz ediyor, buradan yola çıkarak yazmaya ilişkin duygularıyla görüşlerini aktarıyor. Elbette bu görüşlere ilişkin bazı eleştirilerim var, hoşuma giden yerler de oldu. Ancak denemelerin belki biraz daha ağır, biraz daha yoğun, biraz daha derinlikli olmasını isterdim. Daha doğrusu, kitaplaşmış bir deneme derlemesinden beni yazına ilişkin daha çok düşündürmesini beklerdim. Bazı yerlerde çok doğru ve hoş şeylere değiniyor, ama değinmekle kalıyor örneğin. Buna karşın, kitabın halihazırda olmadığı bir şey olmaya ya da olmadığı gibi görünmeye çalıştığını da düşünmüyorum, dolayısıyla bir kitabı ve bir yazarı içten olmakla suçlamam hakkaniyetsiz olur.

Bana format düşündürme nedeniyse şu: Belki bir kitapta bir araya gelmiş bu denemeleri biraz hafif buldum, ama diyelim ki bunlar birer Substack yazısı olsa ve düzenli aralıklarla bize sunulsaydı (bildiğim kadarıyla bu yazılar daha önce yayınlanmadı, yanılmadığımı umarım) o zaman tam kıvamında olabilirdi belki. Ama bu benim anlık bir duygum da olabilir.

Özcesi kitabın ilk 10 sayfasından nasıl bir duyguyla ayrılıyorsanız kalan 120 sayfası da size aynı duyguyu verecek, okuduğuma hoşnutum. Önerir miyim bilemiyorum, birilerinin çok seveceği bir kitap olabilir. 10-11 yıl önce bu zamanlarda okumuş olsaydım daha çok etkilenirdim olasılıkla.

[nermin · Rating 3 out of 5]

Oylum Yılmaz'ın okuduğum ilk kitabı. Denemelerde yapmaya çalıştığı doğa aracılığıyla edebiyat eserlerini, yazıyla insanın kurduğu ilişkiyi açıklama çabasını sevdim. 3. ve 4. deneme bu anlamda benim için öne çıkan denemeler oldu. Yazarın kurmaca kitaplarına karşı uyanan merakım da cabası.

"'Yaşanan her hayat aynı zamanda içsel, yaratılmış bir hayattı.' diyor, bu defa başka bir yerde Atwood. Yazılan her hikaye yaratılmış ve aynı zamanda içsel bir hikayedir diye ekleyerek onun sözlerini tamamlıyorum. Manzaranın tam içinde, ormanın derinliklerindeyim. Ormandan korkmuyorum."

[ece solakoğlu · Rating 3 out of 5]

Yazarın dili akıcı. Kurgu dışı metne göre bence iyi ilerliyor. Fakat okurken bazı yerlerde odağımı kaybettim. Önerir miyim emin değilim. Ama sevmedim diyemem kesinlikle. Fakat çok da aklımda kalan bir kitap olmayacağı kesin.