Η απαρχαιωμένη αγοραία νοοτροπία μας

by Karl Polanyi

Γραμμένο τρία χρόνια μετά την έκδοση του Μεγάλου Μετασχηματισμού, το παρόν άρθρο του Karl Polanyi συμπυκνώνει σε μεγάλο βαθμό τα επιχειρήματα του κλασσικού opus magnum του. Η δημιουργία της οικονομίας της αγοράς συνιστά μια βίαιη ρήξη με καθετί ιστορικά και ανθρωπολογικά γνωστό. Η αλλαγή στη δομή των ανθρώπινων κινήτρων, η επικράτηση μιας πρωτοφανούς δυϊστικής λογικής στον τρόπο κατανόησης της κοινωνίας και του ανθρώπου, ο οικονομικός ντετερμινισμός και κυρίως η εμπορευματοποίηση της εργασίας, της γης και του χρήματος αποτελούν βασικά σημεία της κριτικής του Polanyi ενάντια στην κοινωνία της αγοράς. Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά τοποθετούνται τώρα στο πλαίσιο που διαμορφώνουν οι κοινωνικές εξελίξεις των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων, δηλαδή η κατάρρευση του οικονομικού φιλελευθερισμού και οι κίνδυνοι του βιομηχανικού πολιτισμού. Αν την πρώτη φαίνεται να τη διαδέχεται μια άλλη οικονομική οργάνωση, οι δεύτεροι παραμένουν απειλητικά παρόντες στη σκιά του τεϋλορισμού, της εντεινόμενης τεχνολογικής ανάπτυξης και πάνω απ' όλα της Χιροσίμα. Η επιστημονική βαρβαρότητα μας χτυπά την πόρτα. Σ' αυτό το κρίσιμο σημείο, ο Polanyi μας καλεί να πάρουμε θέση απέναντι, στην προοπτική του Θαυμαστού Νέου Κόσμου του οικονομισμού και των τεχνολογικών του επιτευγμάτων και στον ορίζοντα της ανθρώπινης ελευθερίας, της δημοκρατικής οργάνωσης της παραγωγής και του ελέγχου της τεχνικής. Φυσικά η δεύτερη επιλογή προϋποθέτει να αφήσουμε οριστικά πίσω μας την απαρχαιωμένη, αγοραία νοοτροπία μας.

48 pages, Paperback

First published January 1, 2014

About the author

Karl Paul Polanyi was an Austro-Hungarian economic historian, economic anthropologist, economic sociologist, political economist, historical sociologist and social philosopher. He is known for his opposition to traditional economic thought and for his book, The Great Transformation, which argued that the emergence of market-based societies in modern Europe was not inevitable but historically contingent. Polanyi is remembered today as the originator of substantivism, a cultural approach to economics, which emphasized the way economies are embedded in society and culture. This view ran counter to mainstream economics but is popular in anthropology, economic history, economic sociology and political science.

Polanyi's approach to the ancient economies has been applied to a variety of cases, such as Pre-Columbian America and ancient Mesopotamia, although its utility to the study of ancient societies in general has been questioned. Polanyi's The Great Transformation became a model for historical sociology. His theories eventually became the foundation for the economic democracy movement. His daughter, Canadian economist Kari Polanyi Levitt (born 1923 in Vienna, Austria), is Emerita Professor of Economics at McGill University, Montreal.