Jump to ratings and reviews
Rate this book

ভারতবর্ষের ইতিহাস

Rate this book
প্রস্তর যুগ শুরু করে স্বাধীন ভারতের ইতিহাস।

780 pages, Leather Bound

First published January 1, 1973

13 people are currently reading
96 people want to read

About the author

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
6 (30%)
4 stars
5 (25%)
3 stars
5 (25%)
2 stars
2 (10%)
1 star
2 (10%)
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
Profile Image for Emtiaj.
237 reviews86 followers
March 30, 2015
*একদম বাজে বকবেন না, পড়েছেন কিছু? রেড বুক, গুয়েভারার ডায়েরি, সিপিওর রিপোর্ট?
- তোমরা পড়েছ, ভারতবর্ষের ইতিহাস? ক'হাজার বছরের?
*শোষণ আর বঞ্চনার ইতিহাস?
- আর গভীর দার্শনিক চিন্তার ইতিহাস। ঐ শোষণ আর বঞ্চনাকে উপড়ে ফেলতে গেলে, ওগুলো পড়তে হবে জানতে হবে।

উপরের ক'টা লাইন যুক্তি-তক্কো আর গপ্পো মুভি থেকে নেয়া। ঋত্বিক ঘটকের ও'কটা কথা আসলেই মনে বাজে। ভারতবর্ষের ইতিহাস আসলেই তো জানি না।

* বইটা ভালো, কিন্তু ভালো না। পড়তে কষ্ট হয় না কিন্তু বড্ড বিরক্তিকর। কেউ যদি ভারতের ইতিহাস নিয়ে কিছু বলার বা লিখার মানসে এটা পড়া শুরু করে তবে আমি তাকে বলব, ওটা পড়না।

* বিশাল পরিসরে লেখা একটা বই। প্রস্তর যুগ থেকে আরম্ভ করে ১৯৮০ সাল পর্যন্ত কাভার করা হয়েছে।

* শুধু রাজনৈতিক না, সামাজিক, অর্থনৈতিক, ধর্মীয় বিষয়ও আলোচনা করা হয়েছে। এবং কি বলবো, এই ব্যাপারটাই বিরক্তিকর ছিল। বিশেষ করে সামাজিক এবং ধর্মীয় ব্যাপারগুলো। প্রাচীন ভারতের অংশগুলো পড়া যে কি বিরক্তিকর ওগুলোর কারণে।

* প্রাচীন কাল থেকে উপমহাদেশের মানুষ সাম্প্রদায়িক সম্প্রীতির মধ্যে বাস করে, কথাটা এক্কেবারে ফালতু। যে যাকে পারে মেরেছে। রাষ্ট্র ধর্মকে ইচ্ছেমত ব্যবহার করেছে এবং মানুষ রাষ্ট্রীয় তালে চলে হিংসাত্মক হয়েছে।

* A big hand for the writers. কষ্ট করেছে অনেক।

* গ্রিগোরি কতোভ্‌স্কি, দিনটা ১৬ ডিসেম্বার, ১৭ না। -_-

* বইটা আমার আছে। ব্যাপারটা হাস্যকর মনে হতে পারে। কিন্তু ব্যাপারটা হচ্ছে ওটা প্রগতির বই এবং রেকসিন এ বাঁধাই করা। আমার আবার ওরকম দ্বিতীয় কোন বই নেই।
Profile Image for Taha Rabbani.
164 reviews214 followers
November 4, 2020
این کتاب از دید مارکسیستی نوشته شده، ولی همه‌اش تحلیل نیست. آن قسمت‌هایی که تحلیلی است برای من قابل فهم و جاذب نبود، اما بقیه‌ی قسمت‌ها، تا جایی که به دوران مبارزات استقلال‌طلبانه‌ی قرن بیستم می‌رسد، بسیار روشن و آگاهی‌بخش بود. نویسندگان این کتاب به مبارزات حاکمان هندی علیه استعمار و بعد سازش بعضی از آن‌ها با استعمار پرداخته‌اند و همچنین به فشار شدیدی که بر طبقه‌ی پایین مردم می‌آمد. وقتی کتاب را می‌خوانیم می‌فهمیم که چرا بعد از شورش ۱۸۵۷ که انگلیسی‌ها حکومت را از دست کمپانی هند شرقی گرفتند سعی نکردند ایالت‌های شهریارنشین را تحت استعمار مستقیم خود دربیاورند. با خواندن این کتاب و البته با داشتن اطلاعات پیشینی می‌فهمیم که درآمد اصلی استعمار بریتانیا نه از تجارت که از مالیاتی بود که از زمین‌های کشاورزی می‌گرفتند و تفاوت دو نوع اصلی سیستم مدیریت زمین، یعنی سیستم «زمین‌داری» و سیستم «رعیت‌وری»، را متوجه می‌شویم، هرچند کتاب از هر دو تصویر بدی ارائه می‌کند، ولی در مقاله‌ای خوانده‌ام که سیستم رعیت‌وری باعث می‌شد انگلیسی‌ها حداقل در زیرساخت‌ها سرمایه‌گذاری کنند.
این کتاب به طبقه‌ی متوسط نمی‌پردازد. این نکته‌ای است که وقتی شروع به خواندن کتاب
The Break-up of British India
کردم متوجهش شدم. این کتاب دوم برخلاف کتاب اول که بسیار ضداستعماری و بریتانیاستیز بود، نگاهی مثبت (و در یکی دو جا حال‌به‌هم‌زن) به بریتانیا داشت. مثلاً اینکه «بریتانیایی‌ها بعد از شوروش بزرگ به نقش پیشرو خودشان در ارتقاء فرهنگ منحرف هند عمل نمی‌کردند.» ولی، در کل، کتاب بسیار جالب و آگاهی‌بخشی است. بااین‌حال، باز هم فکر می‌کنم آگاهی‌های پیشینی برای درک این کتاب نیز لازم است. برخلاف کتاب‌هایی که درباره‌ی کشورهای پرمخاطب‌تر، مثل اروپای غربی، ترجمه می‌شود، ما (و من که دانشجوی رشته‌ی مطالعات هند بوده‌ام هم مثل بقیه) اطلاعات زمینه‌ای کافی از شرق و از جنوب آسیا نداریم و بنابراین برای فهم کامل این متون باید زور بیشتری بزنیم. مثلاً من به اسم تیلاک در کتاب دیگری برخورده بودم، اما با خواندن این کتاب دوم بود که به نقش بزرگ او در ناسیونالیسم هندو پی بردم.
Profile Image for Ranendu  Das.
156 reviews64 followers
January 29, 2015
বই টি ছোটোবেলায় পড়েছিলাম। ছোটোবেলা মানে ক্লাস নাইন-টেন এ। আমি ভেবেছিলাম এটা থেকে ইতিহাসের নোট বানাব। কিন্তু বইটি তো স্কুল ফাইনাল দেওয়ার জন্য নয়, তাই রাজা-বাদশাহের কালনামা ও সেসবের মেরিট-ডিমেরিট পয়েন্ট-বাই-পয়েন্ট দেওয়া ছিল না। ফলে এটা আর পরীক্ষার জন্য রেফারেন্স বই হয়ে ওঠেনি।
বইটি এখনো আছে বাড়ির তাকে, ভারতবর্ষের ইতিহাস কে আলতো ভাবে ছুয়ে। শুয়ে থাকা বই জুড়ে আছে ভারতবর্ষের ছেলে ভুলানো ইতিহাস, যা পড়লে ভারতকে, ভারতের অসংঙ্খ রাজা-বাদশাহ ও তাদের মর্জি কে এক রূপকথার গল্পের উপাদান মনে হয়।
এখন বইটির গায়ে অনেক ধুলো জমেছে, ঠিক যতোটা ধুলো জমেছে ভারতের আসল ইতিহাসের বুকে।
Profile Image for Mahin Mahmood.
13 reviews
June 30, 2022
দুর্দান্ত একটা বই। ভারতের ইতিহাসের উপর লেখা আমার পড়া অন্যতম সেরা বই। আফসোস এটা এখন আউট অফ প্রিন্ট।
Displaying 1 - 4 of 4 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.