Слон

by Саша Филипенко, Саша Філіпенка

“Насамрэч гэтая кніга пра тое, што людзі баяцца жыць, баяцца змагацца, баяцца выказвацца, баяцца быць падобнымі да сваіх маці, баяцца ўпасці з каня, баяцца прызнаваць відавочнае, баяцца парваць з наркаманам, баяцца пакутаваць, баяцца трапіць у аварыю, баяцца паставіць коску не там, баяцца быць чулымі, баяцца арандатараў, баяцца медуз, баяцца спяваць на вуліцы пры мінаках і не аплачваць праезд, баяцца дыхаць, баяцца спазніцца, баяцца прыйсці раней, баяцца сыходзіць з дрэннай п’есы ў сярэдзіне спектакля, баяцца памыліцца, баяцца ўказаць на памылку, баяцца верыць, баяцца крытыкаў і каментатараў, баяцца хадзіць на бацькоўскія сходы, баяцца абараняць свае межы, баяцца не баяцца, баяцца ўладкавацца на працу, баяцца стрэмкі, баяцца турбулентнасці, баяцца, што яна ніколі больш не патэлефануе, баяцца, прызнацца, што ён усё ж такі той, хто ёй трэба, баяцца вайны, баяцца падацца чуллівымі, баяцца перасаліць, баяцца гаварыць на іншай мове з памылкамі, баяцца эскалатараў, баяцца, што не ўстане, баяцца будзе недастаткова цвёрдым, што іншы зробіць гэта лепш, баяцца быць сумленнымі, баяцца прачытаць тое, што ён напісаў, баяцца адкладваць дрэнныя кнігі, баяцца прапусціць удар, баяцца сфальшывіць і баяцца па-сапраўднаму кахаць”.

Genres: Russia, Fiction

240 pages, Paperback

Published January 1, 2025

About the author

Cyrillic profile for Sasha Filipenko

Саша Филипенко родился в Минске в 1984 году. Окончил филологический факультет СПбГУ, магистратуру. Получил диплом «Бард Колледжа» в Нью-Йорке. Работал сценаристом большого количества программ на отечественном телевидении, в том числе «Прожекторпэрисхилтон». Вел собственное шоу на телеканале Дождь. В 2011 году был отмечен дипломом первой ступени белорусского Пен-центра. «Бывший сын» — дебютный роман автора.

Reviews

[Vylivacha · Rating 1 out of 5]

другая кніга Філіпенкі, якую я прачытаў, і ўсё роўна херня. мне с пачатку было шчыра незразумела чаму людзі працягваюць яго чытаць, перакладаць і скупаць тысячамі. а потым я раптам зразумеў, што кніжкі філіпенкі гэта як тыкток ці любы іншы хуткі дапамін. вам больш ня трэба пярдзець над тысячамі старонак і мучаць сабе ў спробе зразумець кожную метафару, бо Філіпенка гэтага ня робіць. Філіпенка робіць выгляд, што піша цяжкія інтэлектуальныя кнігі, а насамрэч хавае свае сэнсы настолькі неглыбока, каб чытач падумаў, што разгадаў загадку. па сюжэце і персанажам нічога новага. такія ж страшна скушныя, банальныя і глупыя. з новага тут - каментары на кнігу ўнутры кнігі, пасля кожнай часткі. адразу пабачыўшы, я зрабіў для сябе выснову - слон, якога не заўважае Філіпенка- ягонае эга. вялізарнае, азлаванае, але крохкае эга. нават у гэтым няма нічога новага. усім знаёмы троп: пісьменнік заўважае негатыўныя рэакцыі на сваю творчасць і замест таго, каб старацца вырасці ён высмейвае крытыку на сябе ў сваім новым рамане. на прэзентацыі Філіпенка так і сказаў, маўляў, дрэнныя водгукі ўвогуле ня варта пісаць, а каму не падабаецца, той можа не чытаць. супер!
у канцы канцоў, Філіпенка не вінаваты ў тым, што піша хуйню, як і ягоныя чытачы не вінаватыя ў тым, што хочацца простай кніжкі, якая выглядае складанай і не для ўсіх

[Николя́ Рептильен · Rating 2 out of 5]

1 по диагонали, 5 букв — то, чем, по мнению анонимных комментаторов в интернетах, является эта книга






╔═╦═╦═╦═╦═╗
║Х ║У ║ Е║ Т║ А║
╚═╩═╩═╩═╩═╝

[Mikhail Korobko · Rating 4 out of 5]

Однажды в каждом доме в городе появился слон. Появился в каждом зале, кинотеатре, в переходах метро и просто на улице. Живой, в полный размер (куда какой поместился). После изначального шока люди начали адаптироваться: кто-то перестал замечать, кто-то пытался разобраться, кто-то использовал это как повод для личного прогресса или обогощения...А на фоне развивается довольно простая история любви творческого парня и богемной девушки. В итоге эта история оказывается главной в книге, но до этого надо еще дожить...

Как любая сатира, использующая абсурд для донесения месседжа, эту книгу сложно читать с полным погружением. Понятно, что слон на самом деле — совсем не слон, а метафора политических процессов. И хотя сам посыл довольно простой и понятный любому, живущему в РФ или Беларуси (а автор - беларус), он оказывается поводом поговорить про поведение людей, про эмоции при жизни со слонами и про ответственность за судьбу страны. Абсурдная ситуация выпячивает какие-то острые углы, про которые мы часто не думаем. Какие-то элементы тут банальны, а другие — довольно остроумны.

Тут много любопытного мета-повествования (текст построен как отрывки романа, которым делятся и параллельно обсуждают на форуме), который дает повод дать иную перспективу на события и действия героев.

В итоге: интересно построенный, довольно прямолинейный по идеям, но доносящий важные эмоции, роман, который много кому не понравится, но мне кажется очень достойным прочтения.

Кому зайдет:
- для вас простые посылы политической сатиры — повод подумать о важном
- вы верите в любовь как движущую силу мира
- у вас в комнате появился слон, и вы не знаете, что с ним делать

Кому не понравится:
- вас бесит абсурд
- вы не готовы к постмодерновым играм с текстом
- ну появился слон, ну и что, там наверху разберутся, что делать

[Kate Summers · Rating 1 out of 5]

Пакутліва нуднае, такое ўжо расейскае :)) І перакладчык выдатны, ніводнага ‘ягоны’ ці ‘іхны’. Каб новы навальны не засьмяяўся і не сказаў, што беларускую мову прыдумалі падонкі

[Ekaterina Dolgova · Rating 4 out of 5]

м-да...

[Ivan Bachcin · Rating 5 out of 5]

Гэта як Чорнае Люстра, але ў тэкставым фармаце, ды яшчэ й з сваімі цікавінкамі. Можа я на галаву хворы, што мне такое падабаецца, але ж гадняцкая рэч!

[Alies Snieh · Rating 1 out of 5]

Паставіў 1 зорачку, нуль адкрыццяў, гэта ўсё было ў інтэрвію, кніга мусіць спадабацца такім жа траўмаваным людзям, як і аўтар. І хоць мы ўсе ходзім пад траўмамі, але гэта кніга не ратуе ад іх, не вылечвае, не вылікае эмоцый. Нібыта дзённік чалавека прачытаў на фоне слана. На жаль!

[Андрей Лещинский · Rating 5 out of 5]

Кранальнае, але сумнае пераасэнсаванне падзей у Беларусі 20 года… ці проста ў ва мне разварушыла боль ад сутыкгеннем з рэальнасцю чалавечай прыроды…

[Renata Romanova · Rating 3 out of 5]

У рамане чырвонай ніткай ідзе крыжаванка, якую разгадвае галоўная гераіня. Аўтар казаў, што тры гады не
мог сабраць усе словы разам, каб атрымалася паўнавартасная крыжаванка. Пасля такога я чакала нейкай
асаблівай задумы, дзе кожнае слова будзе мець сэнс для гісторыі. Але ў выніку там зусім выпадковыя словы накшталт «бінокль» ці «сцэна»... Праўду кажучы, апошняе слова сапраўды мае значенне, і да яго аўтар усё і вядзе,
але атрымалася неяк бессэнсоўна.
А самае непремнае, што нават калі б гэтай крыжаванкі не было — для сюжэту нічога б не змянілася (а яе яшчэ і перадрукоўвалі праз кожныя некалькі старонак).

Такіх пытанняў «а навошта гэта?» у мяне ўзнікала шмат.
На жаль, гэта адрывае і выбівае з плыні гісторыі, менавіта таму я і кажу, што кніга мне не асабліва спадабалася.

Не спадабалася таксама тое, што "каментары" ўнутры
тэксту (Філіпенка разбівае тэкст рамана каментарамі ад
"чытачоў" гэтай гісторыі) нібы загадзя абясцэньваюць усе заўвагі ці захапленні, як і сам працэс абмеркавання твора ўвогуле.
Мы ўсе разумеем, што мастацтва - рэч суб'ектыўная:
падабаецца ці не падабаецца. Але нават самыя бязглуздыя
"каментары" — гэта ўсё адно судакрананне і дыялог з творам. А я адчула лёгкі пах снабізму ў той форме, якую
аўтар надаў гэтым "каментарам" у рамане.

[Robert Scetinin · Rating 1 out of 5]

Посредственная попытка в литературу, какой-то прямой диалог с читателем и твиттер тред.

Создается впечатление, как будто твой друг придумал «одну умную мысль/шутку» и потом следующие 10 лет насилует все это дело.

Вот и автор так же насилует свой концепт на каждой странице. Произведение сравнимо с камасутрой.

Неприкрытая метафора, которую только детям придется рассказывать 5 секунд.

Просто зачем это читать? Можно пойти найти какую-нибудь селф-хелп литературу на ту же тему, либо какой-то философский трактат о нескончаемости данной проблемы.

Я бы хотел может всего того же, но не так открыто, тут нет таинства, не над чем подумать, просто тебе слона положили в рот и заставили прожевать, приговаривая, что я жую слона, чтоб я точно понял, как я жую слона, пока жую слона, потому что я реально жую слона и думаю о том, как жую слона…

[Антось Горіх · Rating 5 out of 5]

Праглынуў за адзін раз, пакуль ехаў у цягніку — гадзін пяць-шэсць. Як казаў сам аўтар, ён піша так, каб яго твор можна было прачытаць за адзін прысест, як паглядзець фільм. Гэтая кніга, акрамя відавочнай тэмы канфармізму людзей і іх неверагоднай здольнасці прыстасоўвацца, прызвычайвацца, на маю думку, цікава раскрывае і адносіны паміж актыўнай часткай грамадства — актывістамі, апазіцыяй — большасцю народа, масай, натоўпам — і ўладай. Напісанае адлюстроўвае тое, што адбываецца ў грамадстве і цяпер, і, як мне здаецца, будзе актуальнае заўсёды, бо ніколі няма гарантыі, што "сланы", якіх нам не захочацца заўважаць, не прыйдуць і ў "здаровае" грамадства.
Гэта антыўтопія без шчаслівага фіналу, з настроем, які нагадвае "1984" Оруэла.

[Polina Zenevich · Rating 2 out of 5]

После книги осталось только ощущение гадливости.
Сперва казалось что окей, неплохо. Не вау, но вполне себе, читается, бодренько. Персонажи есть, замысел есть, форма непривычная. Неплохо!
А потом меня начали лицом макать в говно и кишки и приговаривать - кушай, смотри, ууууу, слон в комнате, ооо. Не нравится? А вот все потому что ты там того это, жри давай.
Ну, мне не понравилось такое обращение с собой, как с читателем, и я искренне не понимаю, зачем это было делать. Вау эффекта и озарения не случилось.
Рекомендовать книжку никому я, пожалуй, не стану. Хотя казалось бы.

[Mikhail Noskov · Rating 4 out of 5]

Годится, но "Кремулятор", "Красный крест" и "Бывший сын" мне больше понравились, наверное, из-за более традиционного формата и почти документальных историй. В "Слоне" можно найти различные аллюзии на политические процессы в России и в Беларуси, интересный сюжет. Один фильм очень напоминает и частью сюжета и эмоционально (но не буду спойлерить). Отдельные детали весьма оригинально придуманы - книжка определённо стоит прочтения/слушанья, но послевкусие из-за персонажей не очень хорошее.

[Lesya · Rating 4 out of 5]

Кніга, безумоўна, напісана таленавіта: шмат пра што можна падумаць і шмат што абмеркаваць. Але напрыканцы пайшла такая гіпербалізацыя гвалту, што Філіпенка нагадаў мне Уладзіміра Сарокіна (якога я цярпець не магу, бо ад яго апавяданняў ванітаваць хочацца).
Магчыма, Філіпенка, напісаннем кнігі “Слон”, пражываў свой крызіс ці асабістую драму. Магчыма, яму так хацелася паказаць гэтую жудасць антыутопіі.
Дакладна, кніга не пакіне вас абыякавымі

[Natalia · Rating 4 out of 5]

В начале горькая и злая сатира, потом - саспенс, финал - абсолютный хоррор. Наверное, все метафоры слишком прямолинейны, текст лишен каких-бы то ни было литературных украшательств.
Но пока слоны ходят по нашим квартирам, сложно по-другому писать о том, что происходит. Когда они, наконец, уйдут, придет время более утонченных метафор и рефлексии. А пока - вот так.

P.S. книга очень тяжелая, читать ее больно

[ALIAKSEI PAVARAZNIUK · Rating 4 out of 5]

Па заканчэнні кнігі адразу прыгадаў трэк улюбёных Radiohead, які мае назву All I Need.
Структура тая самая - пачатак і сярэдзіна спакойныя, рытмічныя, разважлівыя. Фінальная частка - боль і прыгажосць.
Філіпенка карыстаецца таннымі фарбамі, малюе скупыя краявіды, але гісторыя ў яго заўсёды атрымоўваецца.

[Elena · Rating 2 out of 5]

очень сложно оценивать книжку, как литературу, когда она на 5% литература и на 95% социальное высказывание.

в интервью автор говорил, что долго не решался написать книгу, потому что нельзя же так очевидной метафорой бить читателя в лоб, что нужно как-то тоньше. наверное таки хотелось бы потоньше, с другой стороны - зачем.

финал ужасен, надежды нет, мы все умрём.

[Aliaksei · Rating 4 out of 5]

Спачатку смеша, а потым страшна.

[Anna Chviedaruk · Rating 3 out of 5]

Книга мне показалась простоватой и прямо в лоб, концовка конечно отвратительная в своей гиперболе, но в целом - жизненно.

[Natalia · Rating 4 out of 5]

Неудобная книга. А мы так не любим неудобное, так стараемся не замечать его.
Прекрасный Саша.

[Andrej · Rating 1 out of 5]

Страшнае дзіцё постмадэрнавай сатыры і трэш-хорараў на тэму эксплуатацыі.
Не чытайце. Хіба што любіце эксперыментаў над сабой.

[Aliaksei Kosmonavt · Rating 3 out of 5]

Очень печальный конец

[Kate · Rating 4 out of 5]

Грустная книга и жесткая. И неудобная, да.

[Viktoria · Rating 5 out of 5]

Крыжаванка, каментары, не пазначэнне разделаў, пастанаўленні/прыказы дадаюць кнізе асаблівасць і непараўнальнасць з іншымі кнігамі. Гэта нават можа абураць, што аўтар адыходзіць ад канонаў напісання кнігі. Але гэта ўсё як раз і надае кнізе унікальнасць.

Раман і падабаецца, і не падабаецца адначасова.

Мы прывыклі да кніг, дзе ёсць дакладнае апісанне герояў, іх глыбокія пачуцці, прывыклі што ёсць станоўчыя героі, якіх падтрымліваеш, а тут усяго гэтага няма. А можа аўтар гэтага і хацеў, НЕ паказваць глыбіню.

Героі раздражняюць, у рамане адбываюцца жудасныя рэчы, аж агідна, ўсё песімістычна, і як вынік, нібыта, няма надзеі на лепшае. У гэтам выпадку, можна сказаць: фу, што за кніга. Але можа, як раз у гэтым і ўся соль, паказаць іншы бок, што няма героя, які ўсіх выратуе, што вось яна сапраўдная рэчаіснасць, як ёсць. І мы не выйгралі, а маўчым і чакаем. Нам не падабаецца рэальнасць, не хочацца верыць у бяздушных людзей, вось таму і раздражняе кніга, таму і не падабаецца сам раман камусьці.

Гэта кніга сапраўды пра маўчанне, нашыя страхі, жорсткасць. Ад усяго гэтага прыкра і балюча. Але пра гэта трэба пісаць, гаварыць, разважаць, толькі не маўчаць. Бо маўчанне можа давесці да страшных рэчаў. З маўчання і пачынаецца гвалт, яго беспакаранасць.

Раю чытаць кнігу, паразважаць над ёй і даць адзнаку гэтай кнізе.

[Aksana · Rating 1 out of 5]

Адчуваю трохі каментатарам сябе з кнігі зараз, пішучы камент. Як на мяне , нашмат слабейшая за іншыя кнігі аўтара. І гэта я не ўзгадваю пра ўсе агідныя сцэны . Добра яшчэ тут ніхто ката не вешаў….