Το θαύμα του μάνγκο

by Arthur Koestler, Andor Nemeth, Αγλαΐα Παντελάκη (Translator)

Κατά τη διάρκεια μιας συναυλίας στη Βουδαπέστη, ένας διάσημος σολίστας ισχυρίζεται ότι κάποιος έκλεψε το πολύτιμο βιολί του. Όλοι δυσκολεύονται να τον πιστέψουν, γιατί στο καμαρίνι του υπάρχει ένα ολόιδιο βιολί. Ο σολίστας όμως επιμένει. Το μυστήριο καλούνται να λύσουν ένας δανδής αστυνομικός κι ένας ψυχαναλυτής. Για τον ψυχαναλυτή η λύση είναι απλή, χρειάζονται μόνο μερικές συνεδρίες με τον μουσικό. Ωστόσο, μια μυστηριώδης γυναίκα κι ένα παιδί-θαύμα κάνουν τον αστυνόμο να υποψιάζεται πως η υπόθεση είναι πολύ πιο περίπλοκη.

Το πρώτο μυθιστόρημα του Άρθουρ Κέσλερ (1905-1983) –και η μοναδική αστυνομική ιστορία που έγραψε μαζί με τον συμπατριώτη του Άντορ Νέμεθ (1891-1953)– είναι μια περιπέτεια με συγκλονιστικές ανατροπές, που συνδυάζει την παραδοσιακή αστυνομική πλοκή με την ψυχανάλυση.

115 pages, Paperback

Published June 1, 2025

About the author

Darkness at Noon (1940), novel of Hungarian-born British writer Arthur Koestler, portrays his disillusionment with Communism; his nonfiction works include The Sleepwalkers (1959) and The Ghost in the Machine (1967).


Arthur Koestler CBE [*Kösztler Artúr] was a prolific writer of essays, novels and autobiographies.

He was born into a Hungarian Jewish family in Budapest but, apart from his early school years, was educated in Austria. His early career was in journalism. In 1931 he joined the Communist Party of Germany but, disillusioned, he resigned from it in 1938 and in 1940 published a devastating anti-Communist novel, Darkness at Noon, which propelled him to instant international fame.

Over the next forty-three years he espoused many causes, wrote novels and biographies, and numerous essays. In 1968 he was awarded the prestigious and valuable Sonning Prize "For outstanding contribution to European culture", and in 1972 he was made a "Commander of the British Empire" (CBE).

In 1976 he was diagnosed with Parkinson's disease and three years later with leukaemia in its terminal stages. He committed suicide in 1983 in London.

Reviews

[Peri Morfosis]

Βρισκόμαστε μέσα στην ένταση μιας συναυλίας όπου ένας διάσημος βιρτουόζος σολίστας παθαίνει κρίση. Ισχυρίζεται με αγωνία ότι του έκλεψαν το πολύτιμο βιολί του, ένα ανεκτίμητο Γκουαρνέρι. Το περίεργο; Όλοι γύρω του και κυρίως η αστυνομία βλέπουν ένα ολόιδιο βιολί στη θήκη του. Είναι προφανές ότι ο άνθρωπος παραλογίζεται, σωστά; Ή μήπως όχι; Αυτό το αρχικό μπέρδεμα, αυτή η αίσθηση παράνοιας, είναι η καρδιά της ιστορίας.
Εδώ είναι που η πλοκή γίνεται συναρπαστική γιατί την υπόθεση αναλαμβάνουν δύο εντελώς διαφορετικοί άνθρωποι. Από τη μία, έχουμε έναν κομψό, «δανδή» αστυνομικό που ενώ θα μπορούσε να κλείσει την υπόθεση ως φάρσα ή τρέλα, κάτι μέσα του τον τρώει. Αισθάνεται ότι πίσω από την υστερία του μουσικού κρύβεται ένα πραγματικό μυστήριο. Από την άλλη μπαίνει στο παιχνίδι ένας ψυχαναλυτής που βλέπει την υπόθεση ως μια κλασική περίπτωση ψευδαίσθησης, ένα πρόβλημα για το ντιβάνι του και όχι για το αστυνομικό τμήμα.

Το βιβλίο παίζει ακριβώς με αυτήν την αντίθεση, είναι έγκλημα ή είναι ένα παιχνίδι του μυαλού;
Καθώς προχωρά η ιστορία, όλα αρχίζουν να μπλέκονται. Ο αστυνομικός προσπαθεί να κρατήσει τα πράγματα απλά, να βρει στοιχεία, μαρτυρίες, λογικές εξηγήσεις. Ο ψυχαναλυτής πάλι ψάχνει πίσω από τις λέξεις, στα βλέμματα, στις σιωπές. Και κάπου εκεί ανάμεσα ο αναγνώστης νιώθει πως χάνεται κι αυτός γιατί κάθε σελίδα αλλάζει λίγο την εικόνα που έχει για το τι πραγματικά συμβαίνει.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ωραίο του σημείο. Δεν χρειάζεται να είσαι λάτρης των αστυνομικών ή της ψυχολογίας για να το απολαύσεις. Είναι μια ιστορία για το πώς λειτουργεί ο άνθρωπος όταν όλα γύρω του φαίνονται να γκρεμίζονται, για την ανάγκη να πιστέψουμε σε κάτι έστω κι αν δεν το βλέπουν οι άλλοι.

[Emma Charala · Rating 4 out of 5]

Το θαύμα του μάνγκο – Ο Koestler με καπνό τσιγάρου και μια ονειρική παρτιτούρα

Αν το Το θαύμα του μάνγκο ήταν μόνο μια «αστυνομική υπόθεση» στη Βουδαπέστη και στη Βιέννη, θα αρκούσε να το διαβάσουμε σαν ένα καλοφτιαγμένο whodunit της Κεντρικής Ευρώπης, με βιολιά, καμαρίνια και καπνό που τυλίγει μυστήρια πρόσωπα. Όμως ο Koestler (μαζί με τον Νέμεθ, γιατί το βιβλίο έχει και μια ιδιότυπη συγγραφική διπλή υπογραφή) κάνει αυτό που αγαπά: στήνει μια παρτίδα σκάκι με την πραγματικότητα, και τοποθετεί τον αναγνώστη σε μια θέση όπου καμία κίνηση δεν οδηγεί σε ξεκάθαρη νίκη.
Ο βιολιστής Ζορ, που παθαίνει κρίση ταυτότητας επειδή το βιολί του δεν είναι το βιολί του, είναι σαν ένας χαρακτήρας βγαλμένος από τον Κάφκα που αποφάσισε να μπει σε ψυχανάλυση. Το αστυνομικό κομμάτι είναι καλογραμμένο, αλλά το πραγματικό ζήτημα είναι η υπνωτιστική ισχύς της αυταπάτης: η στιγμή που το μυαλό σου στήνει μια πιο πειστική σκηνή από την ίδια την πραγματικότητα. Εκεί βρίσκεται και η φιλοσοφική γοητεία του μυθιστορήματος: ο άνθρωπος δεν είναι ποτέ βέβαιος για το τι κρατάει στα χέρια του – ένα όργανο μουσικής ή έναν μηχανισμό αυθυποβολής;
Ο Κόνραντ Κόντορ, ο αστυνομικός που περιφέρεται από αίθουσες συναυλιών μέχρι τον «Αλλήθωρο Γάτο», θυμίζει ντετέκτιβ που πέρασε σεμινάριο στον Κίρκεγκωρ και μετά άνοιξε δεύτερο τεφτέρι για τις αμφιβολίες του. Γιατί το μυστήριο εδώ δεν λύνεται με τακτοποιημένες αποδείξεις, αλλά με την παραδοχή ότι ο κόσμος λειτουργεί ως ένα συλλογικό υπνωτιστήριο. Η «αλήθεια» είναι δύο, οι εξηγήσεις αλληλοαναιρούνται, κι εσύ, ο αναγνώστης, μένεις με την αίσθηση πως όλα είναι ψέμα που παριστάνει την αλήθεια ή αλήθεια που μιμείται το ψέμα.
Σαν φιλοσοφικό συμπέρασμα: ο άνθρωπος είναι ένα βιολί που αμφιβάλλει αν οι χορδές του είναι δικές του. Σαν λογοτεχνική παρατήρηση: η μετάφραση της Παντελάκη κρατάει αυτή τη μουσικότητα, δίνοντάς μας ένα κείμενο που πάλλεται ανάμεσα σε noir ατμόσφαιρα και ψυχαναλυτικό παραλήρημα.

Και το μάνγκο; Σαν κάθε θαύμα, μάλλον ήταν φρούτο της φαντασίας. Αλλά στο τέλος ποιος χρειάζεται τη διαφορά; Ο Koestler μας αφήνει να σκεφτούμε ότι ίσως η πραγματικότητα δεν είναι τίποτε άλλο από μια παρατεταμένη παύση ανάμεσα σε δύο ψευδαισθήσεις.

[Nicolas Gian · Rating 5 out of 5]

"Ένας ηλικιωμένος ζητιάνος κάθεται ανακούρκουδα πάνω σε ένα χαλί προσευχής, έχοντας μπροστά του μια γλάστρα με μια μικρή παραφυάδα μανγκοφόρου. Ένα μικρό αγόρι τριγυρίζει στο πλήθος κουδουνίζοντας το δίσκο με τα κέρματα που μαζεύει. Τότε ξάφνου η μανγκοφόρος αρχίζει να μεγαλώνει, ώσπου απ'τη μια στιγμή στην άλλη γίνεται ένα τεράστιο δέντρο, και το αγοράκι επιστρέφει με τα πφένιχ που συγκέντρωσε..... Επιστρέφει λοιπόν το αγόρι, αλλά ο ηλικιωμένος ζητιάνος δεν είναι ικανοποιημένος και αρχίζει να το βαράει. Τραβάει έξω ένα μαχαίρι, και το αγόρι σκαρφαλώνει στο δέντρο. Ο ζητιάνος εκσφενδονίζει το μαχαίρι καταπάνω στο παιδί, κι εκείνο πέφτει από το δέντρο μπροστά στα πόδια του ζητιάνου αιμόφυρτο. Το αποτρόπαια ακρωτηριασμένο πτώμα προκαλεί τεράστια φρίκη στο κοινό. Οι τουρίστριες λιποθυμούν, οι τουρίστες χλομιάζουν. Και ξαφνικά το δέντρο αρχίζει να συρρικνώνεται εκ νέου, να γίνεται πιο μικρό, και στο τέλος βλέπεις πάλι μόνο τη γλάστρα, και πίσω της να κάθεται ανακούρκουδα ο ζητιάνος ακίνητος. Το αγόρι όμως μαζεύει ξανά κέρματα με το δίσκο που κουδουνίζει.

Στην εποχή του ai όλοι είναι υποψιασμένοι ότι αυτό που βλέπεις μπροστά στα μάτια σου, μπορεί και να μην είναι έτσι.
Έναν αιώνα πρίν, όμως?

Είναι τα γεγονότα, γεγονότα?

Ψυχολογικές ανατροπές και "σκηνοθετικά λάθη" ξεδιπλώνουν σε μόλις εκατό σελίδες γουντυαλενικά σκηνικά επιρροών και παρεκτροπών στους καλλιτεχνικούς και ιατρικούς κύκλους της Βιέννης και της Βουδαπέστης των αρχών του περασμένου αιώνα.

Με μανδύα αστυνομικού και με φιλοσοφικοψυχολογικές ανησυχίες από την Βιέννη του "Όταν έκλαψε ο Νίτσε"....

Γίνεται να υπάρχουν ταυτόχρονα δύο αλήθειες?

[Spiros Γλύκας · Rating 3 out of 5]

'Το θαύμα του' μάνγκο σε μετάφραση Αγλαϊας Παντελάκη, δε θα έλεγα ότι θα μπορούσε κάποιος να καταλάβει ότι είναι γραμμένο από τον σπουδαίο αυτόν συγγραφέα. Μοιάζει πιο κοντά σε ένα βιβλίο της Αγκάθα Κρίστι ή της P.D. James. Είναι κάτι παραπάνω από εκατό σελίδες, θα φτάσετε στο τέλος σ' ένα απόγευμα, άντε το πολύ σε δυο όπως ο γράφων ο οποίος συνήθως διαβάζει αργά, δεν θα κολλήσετε κάπου, ρέει απρόσκοπτα και παρουσιάζει ενδιαφέρον ακόμα και σε μένα που η αλήθεια είναι ότι τα τελευταία ... σαράντα χρόνια είναι ζήτημα αν έχω διαβάσει καμιά εικοσαριά βιβλία του είδους. Περισσότερα εδώ: https://spirosglykas.blogspot.com/202...

[Liedzeit Liedzeit · Rating 3 out of 5]

Berühmter Musiker kann nicht mehr spielen, da angeblich seine Geige vertauscht worden ist. Keiner glaubt ihm, weil sie nicht vertauscht worden sein kann. Schließlich lässt er sich selbst überzeugen, dass er es sich nur eingebildet hat. Wegen lüsterner Gedanken oder so. Damit endet der erste Teil. Der Psychiater hält einen Vortrag. Aber es gibt noch einen zweiten Teil.
Nicht ganz befriedigend, aber ganz gut gedacht und gut gemacht.

[Sophia · Rating 1 out of 5]

what a waste of time.

[George · Rating 3 out of 5]

Spent two hours joyfully to read this short novel, it manages to describe the ambiance of the era very well.

[Nikitas · Rating 1 out of 5]

Μια βλακεία και μισή

[Οδυσσέας Μουζίλης · Rating 3 out of 5]

3.5 *