Ο καιρός των τρελών

by Σπυρίδων Ν. Λίτσας

Καστοριά 1947. Ο χρόνος μετρά αντίστροφα. Μέσα στην ομίχλη του Εμφυλίου μικρά παιδιά δολοφονούνται. Δύο διαφορετικοί κόσμοι συνεργάζονται. Ένας αστυνομικός από το Εγκληματολογικό της Αθήνας και ένας δόκιμος αξιωματικός του Δημοκρατικού Στρατού φθάνουν στην Καστοριά προσποιούμενοι τους εμπόρους, με αποστολή να σταματήσουν το κακό. Κάτω από τον μολυβένιο ουρανό της πόλης, οι δύο άντρες προσπαθούν να συνθέσουν τα κομμάτια ενός παζλ γεμάτου μυστικά, παλιές αλήθειες και αμέτρητους κινδύνους. Η πόλη όμως ψελλίζει τους δικούς της ασύνδετους ψίθυρους, το επόμενο θύμα έχει ήδη βρεθεί και οι σκιές χορεύουν ξέφρενα στον σκοτεινό Καιρό των Τρελών...

504 pages, Paperback

First published May 1, 2025

About the author

Ο Σπύρος Λίτσας είναι Καθηγητής Θεωρίας Διεθνών Σχέσεων και Δ/ντής του Μεταπτυχιακού προγράμματος «Διεθνείς Σπουδές» στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Έχει διδάξει Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγική σε Πανεπιστήμια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, σκέφτεται διαρκώς την επόμενη επιστημονική του μονογραφία και λατρεύει την Κρήτη, τα ηλιοβασιλέματα της Θεσσαλονίκης, την αμερικανική Jazz και τη βροχή στον αγγλικό Βορρά. «Ο Καιρός των Τρελών» είναι το δεύτερό του μυθιστόρημα μετά «Το Κρυφτό».

Reviews

[Andreas Rigas]

Το βιβλίο το είδα για πρώτη φορά στον πάγκο του εκδότη μου, στο Φεστιβάλ βιβλίου του Σεπτεμβρίου 2025. Τον συγγραφέα του, ομολογώ, δεν τον γνώριζα αλλά κάτι με έσπρωξε,- ίσως η ασπρόμαυρη, κάπως απειλητική μελαγχολία του εξώφυλλου , ίσως ο τίτλος του, ίσως και τα δυο μαζί-, και το πήρα στα χέρια μου. Ρίχνοντας μια ματιά στο κείμενο του οπισθόφυλλου, σιγουρεύτηκα: Δεν υπήρχε περίπτωση να μην διαβάσω αυτό το βιβλίο, να μην το αρχίσω τουλάχιστον! Και εξηγούμαι αφού παραθέσω εδώ αυτούσιο το κειμενάκι του οπισθόφυλλου:
«Καστοριά 1947. Ο χρόνος μετρά αντίστροφα. Μέσα στην ομίχλη του Εμφυλίου μικρά παιδιά δολοφονούνται. Δύο διαφορετικοί κόσμοι συνεργάζονται. Ένας αστυνομικός από το Εγκληματολογικό της Αθήνας και ένας δόκιμος αξιωματικός του Δημοκρατικού Στρατού φθάνουν στην Καστοριά προσποιούμενοι τους εμπόρους, με αποστολή να σταματήσουν το κακό. Κάτω από τον μολυβένιο ουρανό της πόλης, οι δύο άντρες προσπαθούν να συνθέσουν τα κομμάτια ενός παζλ γεμάτου μυστικά, παλιές αλήθειες και αμέτρητους κινδύνους. Η πόλη όμως ψελλίζει τους δικούς της ασύνδετους ψίθυρους, το επόμενο θύμα έχει ήδη βρεθεί και οι σκιές χορεύουν ξέφρενα στον σκοτεινό Καιρό των Τρελών…»
Ήδη στις πρώτες γραμμές υπήρχαν τρεις πληροφορίες που με είχαν εξιτάρει:
1) Η αναφορά στην Καστοριά, αγαπημένη πόλη ήδη από τα νεανικά μου χρόνια.
2) Η «υπόσχεση» για δράση δολοφόνου κατά συρροή σε μια επαρχιακή Ελληνική πόλη στα μέσα του προηγούμενου αιώνα. Κανονικά, αποφεύγω τις ιστορίες με serial killers, με ενοχλεί σε αυτές (ίσως και να με φοβίζει…), που συχνά μοναδικό κίνητρο του δολοφόνου είναι η παράνοια, εδώ όμως μπήκα στον πειρασμό να διαπιστώσω πώς είχε χρησιμοποιήσει ο συγγραφέας τον ιστορικό χρόνο (Εμφύλιος) και αν θα κατάφερνε να ικανοποιήσει την «ιδιοτροπία» μου σχετικά με το κίνητρο.
3) Το ευφυέστατο εύρημα της «αστυνομικής» συνεργασίας εκπροσώπων από τις δυο αντίπαλες παρατάξεις, ενώ ο Εμφύλιος μαίνεται!
Το ξεκίνησα, λοιπόν, το βιβλίο και το πήγα ως το τέλος. Η εντύπωσή μου με μια λέξη: Εξαιρετικό!
Και με περισσότερες λέξεις:
Ο συγγραφέας έχει παντρέψει ιδανικά την Ιστορία με την Μυθοπλασία. Ίσως κάπου- κάπου ο αναγνώστης «αφουγκράζεται» την ακαδημαϊκή του ιδιότητα (στο βιογραφικό του διάβασα ότι ο συγγραφέας είναι καθηγητής πανεπιστημίου σε επιστημονικό αντικείμενο πολύ σχετικό και με την Ιστορία), αλλά συνολικά, ο Σπ. Λίτσας έχει καταφέρει να μετουσιώσει την επιστημονική του γνώση σε «μύθο», χωρίς να γίνεται ούτε στιγμή «διδακτικός».
Η δύναμη των περιγραφών του είναι εντυπωσιακή. Η Καστοριά του χειμώνα του 1947 είναι τοπίο υγρό, πόλη βουτηγμένη στην βροχή και στον φόβο, με τον θάνατο να παραμονεύει στα γύρω βουνά και στα καλάμια της λίμνης που την περικυκλώνει. Τα καλντερίμια της πόλης έρημα, τα παλιά αρχοντικά στο Ντολτσό και το Απόζαρι σιωπηλοί μάρτυρες του «κακού» που έχει πέσει πάνω της, σαν να μην έφτανε το θανατικό της εμφύλιας διαμάχης που μεταξύ 1946-1946 είχε την Δυτική Μακεδονία ως βασικό θέατρο των πολεμικών επιχειρήσεων. Οι περιγραφές είναι ολοζώντανες, σχεδόν με έκαναν να νιώθω την παγωνιά που περόνιαζε τα κορμιά των ηρώων όταν τριγυρνούσαν στις λασπωμένες ερημιές της λίμνης , στα άδεια σοκάκια της πόλης, ακόμα και μέσα στα σπίτια που κάποτε ήταν γεμάτα ζωή αλλά τώρα τα στοίχειωνε η απουσία των ανθρώπων, νεκρών ή «μελλοθάνατων». Και να νιώθω ανακούφιση και θαλπωρή όταν ακολουθώντας τους τρύπωνα πίσω τους σε κάποιο καφενείο, για να βρεθώ στην θαλπωρή της ξυλόσομπας και στην γλυκιά ζάλη του τσίπουρου…
Όσο για το αστυνομικό μέρος της ιστορίας, παρά τις κάποιες επιφυλάξεις που είχα προτού ξεκινήσω το διάβασμα, τελικώς με ικανοποίησε απόλυτα! Και πειστικούς χαρακτήρες είχε, και μυστήριο και αγωνία και ικανή αστυνομική έρευνα και κάμποσους υποψήφιους ένοχους και την επιβεβλημένη ανατροπή (αν και ο συγγραφέας, εντίμως ποιών, είχε προοικονομήσει κάποια στοιχεία για χάρη του αναγνώστη …) Και σχετικά με το κίνητρο έμεινα απόλυτα ικανοποιημένος, αλλά δεν θα πω περισσότερα για να μην κατηγορηθώ ότι είμαι μαρτυριάρης…
Θα πω μόνο ότι εκεί που είχα πιστέψει ότι όλα θα κυλίσουν και θα τελειώσουν έτσι, μέσα στην παγωνιά και τον ζόφο, να σου, έρχεται η απόλυτη ανατροπή και στο σκηνικό, με το διονυσιακό «όργιο» που στήνει ο συγγραφέας στους δρόμους και τις πλατείες της πόλης για να γιορταστούν τα Χριστούγεννα. Με μασκαρεμένους, με φωτιές και χορούς, με μουσικές από χάλκινα, με φαγοπότι και λαγνεία! Ήταν σαν να ξεδιπλώνεται μπροστά μου παράσταση μεσαιωνικού χειρόγραφου, από εκείνα τα απαγορευμένα για τα μάτια των πολλών… ( Μου θύμισε εκείνη την γιορτινή νύχτα πριν πολλά χρόνια, 2-3 η ώρα το πρωί θα ήταν, όταν μια δυνατή θριαμβική μουσική παραβίασε ξαφνικά τα κλειστά παραθυρόφυλλά και όρμησε να με πετάξει από τον ύπνο μου. Ήταν μια καταπληκτική μπάντα από χάλκινα πνευστά και κρουστά, που τα «έσπαγε» στον δρόμο κάτω από το ξενοδοχείο μας. Ήταν η Καστοριά που γιόρταζε τα «Ραγκουτσάρια» της!)
Άφησα για το τέλος κάτι που δύσκολα βρίσκει ο αναγνώστης σε αστυνομική ιστορία. Το βιβλίο έχει, πιστεύω, ένα σαφές ιδεολογικό μήνυμα που το διατρέχει διακριτικότατα, για να γίνει φανερό στο τέλος, στη σκηνή που εμένα μου θύμισε την ιστορική συνάντηση Μάρκου Βαφειάδη- Θρασύβουλου Τσακαλώτου…
Συμπερασματικά: «Ο Καιρός των Τρελών» είναι ένα πολύ καλό ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα (υπογραμμίζω διπλά τη λέξη «ελληνικό» και οι νοούντες νοήτωσαν…), το οποίο πολύ μου άρεσε αλλά ζήλεψα κιόλας, όπως μου συμβαίνει πάντα όταν τύχει να διαβάσω ένα βιβλίο και μου αρέσει. Ίσως γιατί θα ήθελα να το έχω γράψει εγώ…