What do you think?
Rate this book
لم تسقط التفاحة على رأس نيوتن: الأكاذيب الصغيرة التي صنعت تاريخ العلوم
لم تسقط التفاحة على رأس نيوتن، ولم يصرخ أرخميدس “وجدتها!” وهو يركض عاريًا في الشارع، ولم يكن جاليليو وحيدًا في مواجهته مع الكنيسة.
العلوم، كما تقدَّم لنا في الكتب والمناهج، غالبًا ما تكون محاطة بقصص بسيطة، جذّابة… لكنها ببساطة غير صحيحة.
في هذا الكتاب الذكي والمثير، يكشف المؤلف كيف صيغت بعض أشهر الحكايات العلمية لخدمة روايات أكبر: عن العبقرية، والاكتشاف، والتاريخ “الرسمي” للعلم.
هذا ليس مجرد تصحيح للأخطاء، بل رحلة في كيفية صنع الأساطير العلمية.
لأن التفاحة لم تسقط، لكن القصة سقطت في الوعي الجمعي، واستقرت هناك… حتى الآن.
العلوم، كما تقدَّم لنا في الكتب والمناهج، غالبًا ما تكون محاطة بقصص بسيطة، جذّابة… لكنها ببساطة غير صحيحة.
في هذا الكتاب الذكي والمثير، يكشف المؤلف كيف صيغت بعض أشهر الحكايات العلمية لخدمة روايات أكبر: عن العبقرية، والاكتشاف، والتاريخ “الرسمي” للعلم.
هذا ليس مجرد تصحيح للأخطاء، بل رحلة في كيفية صنع الأساطير العلمية.
لأن التفاحة لم تسقط، لكن القصة سقطت في الوعي الجمعي، واستقرت هناك… حتى الآن.
224 pages, Paperback
Published August 9, 2025
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 8 of 8 reviews
March 17, 2026
Un măr i-a căzut în cap lui Newton pe când își făcea siesta la umbra unui pom. Imediat s-a produs o scăpărare de geniu: mărul cade pe Pământ din pricina gravitației care atrage mărul spre centrul acesteia!
Dar de unde vine această anecdotă? În mod straniu, prima menționare a episodului i se datorează lui Voltaire. Se pare că îi trecuse pe la ureche prin intermediul Catherinei Barton, o nepoată a lui Newton. Din fericire, putem găsi o versiune mult mai detaliată în "Amintirile din viața lui Sir Isaac Newton" scrise de biograful și prietenul său William Stukeley. În această biografie aflăm că povestea mărului vine direct de la Newton. Vom observa totuși că ni i-a căzut în cap nici un fruct: ideea i-a venit mai simplu, observând căderea unui măr. Un element important al anecdotei trebuie deci corectat.
Mitul vrea ca Einstein să fi fost un elev mediocru, în particular la matematică. Și aici este vorba despre o poveste care pare să fi fost propagată, cel puțin în parte, de Einstein însuși. Trebuie spus că pe vremea aceea ți se cerea la matematică să înveți pe dinafară, ceea ce tânărului Albert nu-i plăcea. Ceea ce nu l-a împiedicat totuși să fie un excelent elev de la cea mai fragedă vârstă, după cum arată această scrisoare a mamei sale de când Albert avea șapte ani: "Ieri Albert și-a primit notele, încă o dată s-a clasat primul, are un carnet școlar superb".
"Încă o dată" ne reține cel mai mult atenția: era firesc pentru el să aibă note bune. Ceea ce n-a fost dezmințit de-a lungul anilor: în liceu a fost, după propriile spuse, cel mai bun la matematică, fizică și filosofie.
În fine, dacă Einstein însuși scrie că la Polytechnikum "neglija matematica", trebui înțeles că lucra mai puțin la matematică decât ar fi putut-o face dacă ar fi fost pasionat, ca în alte domenii, dar nivelul este totuși cel al unui student foarte bun.
Mitul se vrea a fi dătător de speranțe. Dacă Einstein a fost un elev mediocru, și apoi s-a dovedit a fi un geniu, poate că așa voi ajunge și eu.
Recomand
Dar de unde vine această anecdotă? În mod straniu, prima menționare a episodului i se datorează lui Voltaire. Se pare că îi trecuse pe la ureche prin intermediul Catherinei Barton, o nepoată a lui Newton. Din fericire, putem găsi o versiune mult mai detaliată în "Amintirile din viața lui Sir Isaac Newton" scrise de biograful și prietenul său William Stukeley. În această biografie aflăm că povestea mărului vine direct de la Newton. Vom observa totuși că ni i-a căzut în cap nici un fruct: ideea i-a venit mai simplu, observând căderea unui măr. Un element important al anecdotei trebuie deci corectat.
Mitul vrea ca Einstein să fi fost un elev mediocru, în particular la matematică. Și aici este vorba despre o poveste care pare să fi fost propagată, cel puțin în parte, de Einstein însuși. Trebuie spus că pe vremea aceea ți se cerea la matematică să înveți pe dinafară, ceea ce tânărului Albert nu-i plăcea. Ceea ce nu l-a împiedicat totuși să fie un excelent elev de la cea mai fragedă vârstă, după cum arată această scrisoare a mamei sale de când Albert avea șapte ani: "Ieri Albert și-a primit notele, încă o dată s-a clasat primul, are un carnet școlar superb".
"Încă o dată" ne reține cel mai mult atenția: era firesc pentru el să aibă note bune. Ceea ce n-a fost dezmințit de-a lungul anilor: în liceu a fost, după propriile spuse, cel mai bun la matematică, fizică și filosofie.
În fine, dacă Einstein însuși scrie că la Polytechnikum "neglija matematica", trebui înțeles că lucra mai puțin la matematică decât ar fi putut-o face dacă ar fi fost pasionat, ca în alte domenii, dar nivelul este totuși cel al unui student foarte bun.
Mitul se vrea a fi dătător de speranțe. Dacă Einstein a fost un elev mediocru, și apoi s-a dovedit a fi un geniu, poate că așa voi ajunge și eu.
Recomand
April 15, 2026
„Geniul care inventează o teorie singur, fără a citi nimic din predecesori și concurenți, nu există.”
Nu, lui Newton nu i-a căzut niciun măr în cap care să-l determine să scrie pe hârtie teoria gravitației; nu, Arhimede nu a sărit gol din cadă strigând Evrika, realizând astfel pe loc demonstrația practică a „principiului lui Arhimede”; nu, Galileo nu a aruncat două bile de greutăți diferite din Turnul înclinat din Pisa pentru a demonstra că Aristotel a greșit. Sunt doar câteva dintre marile minciuni ale istoriei, pe care Antoine Houlou-Garcia (doctor în politologie, apropos) le demontează cu argumente, cu documente și mărturii foarte exacte din timpul vieții marilor oameni de știință, care rămân mari oameni de știință în ciuda unor minciuni propagate ba din eroare, ba de biografi care au vrut să le mărească faima, ba de modernitate, care au ales să accepte micile anecdote și să le spună mai departe. De altfel, știm cu toții sau știu cei care citesc suficient cât de multe snoave se spun despre marile personalități - și care rămân doar niște glume - și cât de multe citate circulă pe seama lui Einstein sau Mark Twain (de exemplu) de parcă aceștia au trăit doar pentru a lansa vorbe de duh.
Volumul de față aduce câteva lămuriri la atâtea și atâtea teorii ale conspirației, așa cum face dreptate și marilor doamne ale științei precum Marie Curie sau Hypatia, precum și marilor oameni de știință arabi pierduți pe nedrept în pseudo-întunericul Evului Media. Un volum foarte instructiv și interesant.
Nu, lui Newton nu i-a căzut niciun măr în cap care să-l determine să scrie pe hârtie teoria gravitației; nu, Arhimede nu a sărit gol din cadă strigând Evrika, realizând astfel pe loc demonstrația practică a „principiului lui Arhimede”; nu, Galileo nu a aruncat două bile de greutăți diferite din Turnul înclinat din Pisa pentru a demonstra că Aristotel a greșit. Sunt doar câteva dintre marile minciuni ale istoriei, pe care Antoine Houlou-Garcia (doctor în politologie, apropos) le demontează cu argumente, cu documente și mărturii foarte exacte din timpul vieții marilor oameni de știință, care rămân mari oameni de știință în ciuda unor minciuni propagate ba din eroare, ba de biografi care au vrut să le mărească faima, ba de modernitate, care au ales să accepte micile anecdote și să le spună mai departe. De altfel, știm cu toții sau știu cei care citesc suficient cât de multe snoave se spun despre marile personalități - și care rămân doar niște glume - și cât de multe citate circulă pe seama lui Einstein sau Mark Twain (de exemplu) de parcă aceștia au trăit doar pentru a lansa vorbe de duh.
Volumul de față aduce câteva lămuriri la atâtea și atâtea teorii ale conspirației, așa cum face dreptate și marilor doamne ale științei precum Marie Curie sau Hypatia, precum și marilor oameni de știință arabi pierduți pe nedrept în pseudo-întunericul Evului Media. Un volum foarte instructiv și interesant.
March 19, 2026
كتاب عظيم أنصح به لمحبي تاريخ العلوم، الكتاب يتناول أشهر الأكاذيب المتداولة مثل سقوط التفاحة علي رأس نيوتن وتعتبر هي الأكذوبة الأشهر فاختيار موفق لاختيارها عنوانا للكتاب، الجميل هو تناول الكاتب وتحليله لأسباب انتشار نوع معين من الأكاذيب والكذبة هنا بمعني مخالفتها للواقع، أعجبني الكاتب كونه محايدا في طرحه فعندما جاء دور ذكر فضل حضارات في تاريخ العلوم كالحضارة الإسلامية والهندية ذكره.
اترك اخيرا اقتباسين أري انهما عصارة هذا الكتاب:
"وكما أشار مارك توين، يمكن أن يؤدي العلم إلي فقدان السحر، كما يمكن أن يؤدي تاريخ العلوم إلي فقدان النزعة التمركزية. وهذا شئ إيجابي للغاية"
النزعة التمركزية أن حضارة هي مصدر العلم الوحيد دون الإعتماد علي سابقيها.
و"من الصعب الحصول على رؤية شاملة لتاريخ العلم، كما أنه من الصعب أن تكون لديك رؤية واضحة عن تاريخ موضوع صغير في فترة قصيرة. ومع ذلك يجب أن نكون واعين بأن الطريقة الشائعة في الاحتفاظ بعدد قليل من الأسماء لا تعكس واقع تاريخ العلوم انها طريقة مريحة لوضع أنفسنا في الزمن وتطور المعرفة لكنها لیست سوى خدعة بصرية لا يجب أن تخدنا."
وأري أن الاقتباس الماضي يمكن تعميمه علي التاريخ كله وليس فقط تاريخ العلوم.
أخيرا الترجمة ممتازة.
اترك اخيرا اقتباسين أري انهما عصارة هذا الكتاب:
"وكما أشار مارك توين، يمكن أن يؤدي العلم إلي فقدان السحر، كما يمكن أن يؤدي تاريخ العلوم إلي فقدان النزعة التمركزية. وهذا شئ إيجابي للغاية"
النزعة التمركزية أن حضارة هي مصدر العلم الوحيد دون الإعتماد علي سابقيها.
و"من الصعب الحصول على رؤية شاملة لتاريخ العلم، كما أنه من الصعب أن تكون لديك رؤية واضحة عن تاريخ موضوع صغير في فترة قصيرة. ومع ذلك يجب أن نكون واعين بأن الطريقة الشائعة في الاحتفاظ بعدد قليل من الأسماء لا تعكس واقع تاريخ العلوم انها طريقة مريحة لوضع أنفسنا في الزمن وتطور المعرفة لكنها لیست سوى خدعة بصرية لا يجب أن تخدنا."
وأري أن الاقتباس الماضي يمكن تعميمه علي التاريخ كله وليس فقط تاريخ العلوم.
أخيرا الترجمة ممتازة.
December 13, 2025
اسم الكتاب : لم تسقط التفاحة علي راس نيون
اسم الكاتب : أنطوان هولو - جارسبا
عدد الصفحات : 215
عدد الفصول :12
دار النشر : الرواق للنشر والتوزيع
ترجمة : أحمد عصام
التقييم :⭐⭐⭐⭐⭐
....
لم تسقط التفاحة علي راس نيون ولم بصرخ ارخميديس " وجدتها" ولم يكن جاللليو وحيدا فبذي مواجه الكنيسة!!
العلوم كما تُقدم لنا في الكتب والمناهج غالباً ما تكون محاطة بقصص بسيطة جذابة ولكنها غير حقيقية
في هذا الكتاب ياخذنا الكاتب في رحلة عن كيفية تكيون الاساطير في أشهر الحكايات العلمية وكيف انها ظلت معلقة في أذهانننا لدرجة انه لا احد بحث ورلء تلك الاساطير ليكتشف هل هي صحيحة ام كاذبة وما الهدف منها!
كما يكشف لنا ان اغلب مكتشفوا الافكار العلميةو الاختراعات لم تكن فكرتهم بل كانت فكرة احد قبله او تمت سرقتها!
....
الكتاب ممتع جدا (حتي لغير المتخصصين في العلوم) ولغته سهله جدا.. والترجمة ممتازة محستش ان الكتاب مترجم والكلام كله متناسق مع بعض
..
استمتعت جدا بالكتاب ❤️
اسم الكاتب : أنطوان هولو - جارسبا
عدد الصفحات : 215
عدد الفصول :12
دار النشر : الرواق للنشر والتوزيع
ترجمة : أحمد عصام
التقييم :⭐⭐⭐⭐⭐
....
لم تسقط التفاحة علي راس نيون ولم بصرخ ارخميديس " وجدتها" ولم يكن جاللليو وحيدا فبذي مواجه الكنيسة!!
العلوم كما تُقدم لنا في الكتب والمناهج غالباً ما تكون محاطة بقصص بسيطة جذابة ولكنها غير حقيقية
في هذا الكتاب ياخذنا الكاتب في رحلة عن كيفية تكيون الاساطير في أشهر الحكايات العلمية وكيف انها ظلت معلقة في أذهانننا لدرجة انه لا احد بحث ورلء تلك الاساطير ليكتشف هل هي صحيحة ام كاذبة وما الهدف منها!
كما يكشف لنا ان اغلب مكتشفوا الافكار العلميةو الاختراعات لم تكن فكرتهم بل كانت فكرة احد قبله او تمت سرقتها!
....
الكتاب ممتع جدا (حتي لغير المتخصصين في العلوم) ولغته سهله جدا.. والترجمة ممتازة محستش ان الكتاب مترجم والكلام كله متناسق مع بعض
..
استمتعت جدا بالكتاب ❤️
August 21, 2026
الكتاب دا حلو أوي و مسلي جدا، الكتاب يحفز الرؤية النقدية المهمة لكل واحد فينا. موضوعه هو ببساطة بعض الخرافات المتعلقة بالعلم و تاريخه مثل قصة نيوتن و التفاحة الي ممكن يبقى فيه جزء منها تم ترويج ليه من خلال نيوتن لتأكيد الاسطورة و قصة أخرى زي قصة اختراع اللقاحات المنسوبة للعالم باستير و الي بالمناسبة مش هو مخترعها و الحقيقة انه قام بأعمال غير أخلاقية لا يصح يعملها عالم عشان ينسبها لنفسه و قصص كتير تانيه عن جاليليو و هيباتيا و اينشتاين و علماء اخرين من عصور مختلفة و تشترك القصص انها مشهورة و مصدقة و لكن لا يوجد عليها دليل و يمكن الحقيقة هي العكس تماما.
March 15, 2025
Livre pour le concours du prix tangente : il est vraiment intéressant et pas barbant, il explique super bien la « réalité » des légendes scientifiques.
October 11, 2026
"Quả táo không rơi trúng đầu Newton - Vén màn drama khoa học qua tư liệu gốc" là một cuốn sách thú vị và hấp dẫn.
Đầu sách thuộc label 2045 books của NXB Kim Đồng. Label này có vẻ định hướng về phổ cập tư duy khoa học cho thanh thiếu niên thì phải.
Cuốn này lấy phương pháp lập luận dựa trên bằng chứng (đối chiếu các mốc lịch sử, khảo cứu các tài liệu gốc) để lập luận chỉ ra tin giả, truyền thuyết lưu truyền lâu dần được coi thành sự thực. 11 chương sách, dẫn chứng từ trường hợp của một số nhà khoa học lừng danh từ cổ chí kim- để tổng kết những loại hiểu lầm do tin đồn vô tình hoặc nhiều phần là có chủ đích: để làm bản thân vang danh, để bảo vệ lợi ích nhóm, để chèn ép nữ giới một cách tinh vi, để thể hiện sự ưu việt của quốc gia dân tộc này hơn dân tộc khác...
Nhiều hình dung về khoảnh khắc thiên tài, về lòng trắc ẩn, về sự công bằng có thể sụp đổ khi đọc cuốn sách này. Nhưng tính cẩn thận tự kiểm chứng trước khi tin và lan truyền thông tin, soi xét các mặt khác nhau của vấn đề sẽ được dần xây dựng cũng qua cuốn sách này.
Đầu sách thuộc label 2045 books của NXB Kim Đồng. Label này có vẻ định hướng về phổ cập tư duy khoa học cho thanh thiếu niên thì phải.
Cuốn này lấy phương pháp lập luận dựa trên bằng chứng (đối chiếu các mốc lịch sử, khảo cứu các tài liệu gốc) để lập luận chỉ ra tin giả, truyền thuyết lưu truyền lâu dần được coi thành sự thực. 11 chương sách, dẫn chứng từ trường hợp của một số nhà khoa học lừng danh từ cổ chí kim- để tổng kết những loại hiểu lầm do tin đồn vô tình hoặc nhiều phần là có chủ đích: để làm bản thân vang danh, để bảo vệ lợi ích nhóm, để chèn ép nữ giới một cách tinh vi, để thể hiện sự ưu việt của quốc gia dân tộc này hơn dân tộc khác...
Nhiều hình dung về khoảnh khắc thiên tài, về lòng trắc ẩn, về sự công bằng có thể sụp đổ khi đọc cuốn sách này. Nhưng tính cẩn thận tự kiểm chứng trước khi tin và lan truyền thông tin, soi xét các mặt khác nhau của vấn đề sẽ được dần xây dựng cũng qua cuốn sách này.
August 9, 2026
كتاب جميل بيوضح كثير من الأساطير في عالم العلوم وازاي بدأت وانتشرت ومن خلال التحليل ده بيبدأ يظهر مجموعة من الأنماط المتكررة في التاريخ لتكوين النوع ده من الأساطير. أكتر حاجة عجبتني في الكتاب تسليط الضوء على فكرة تطور العلوم بشكل متواصل ولكن في النهاية اللي بياخد التقدير على اختراع أو اكتشاف بيكون آخر شخص في سلسلة طويلة من المحاولات والإنجازات اللي بيتم إهمالها في مقابل تمجيد آخر شخص في السلسلة دي. كمان فكرة إن فيه ناس كتير محتاجة تضل الطريق عشان حد يوصل للطريق الصح. العلم مش سحر ومش معتمد على شخص عبقري بييجي مرة واحدة باكتشاف او اختراع ولكن سلسلة من المجهود المتراكم من ناس كتير لحد ما شخص يقدر يوصل للحظة تغير التاريخ ولكن الناس بتميل للتبسيط و للأسطورة ببساطة لأنها قصة أحلى وأكتر حاجة يحبها الإنسان هي القصة الحلوة ويا سلام لو بتخدم صورته عن نفسه كمان.
Displaying 1 - 8 of 8 reviews