What do you think?
Rejestr grozy. Przewodnik po technikach narracyjnych
W jaki sposób doświadczamy nastroju grozy? I jak twórcy kreują w nas, czytelnikach i czytelniczkach, to doświadczenie?
Paweł Wielopolski, analizując najważniejsze dzieła literackie, omawia doświadczenie grozy i pokazuje, w jaki sposób mistrzowie pióra wzbudzali je w czytelnikach. Posługuje się przy tym stworzoną przez siebie koncepcją rejestrów artystycznych, czyli środków mających na celu wywołanie określonego efektu emocjonalnego. Składają się na nie archetypy i wzorce, które znajdują odzwierciedlenie w figurach, motywach i tematach. W przypadku rejestru grozy są to:
- doświadczenie Tajemnicy na skutek ingerencji niesamowitego w naturalny porządek rzeczy,
- czego nie można objąć rozumem i co skutkuje poczuciem głębokiego wyobcowania,
- archetyp złego miejsca i jego rozmaite aspekty (m. in. więzienie, piekielne laboratorium, diabelski wymiar),
- archetyp potwora, który ujawnia się w różnorodnych postaciach (m. in. wampira, wilkołaka, ducha),
- archetypiczna relacja prześladowcy i ofiary zasadzająca się na uzależnieniu nękanego od sił wyższych,
- terror ciała i umysłu wyrażający się w fizycznym i psychicznym cierpieniu wywołującym poczucie lęku, wstrętu i obrzydzenia.
Te konkretne zagadnienia pomagają czytelnikom lepiej rozumieć teksty grozy, takie jak horror, dreszczowiec czy dark fantasy, a autorom – konstruować i tworzyć własne opowieści.
W książce Rejestr grozy. Przewodnik po technikach narracyjnych Paweł Wielopolski zachęca czytelników do własnych poszukiwań twórczych, a także podpowiada, jak rozpoznawać zjawisko grozy w tekstach kultury.
To przewodnik po literaturze, podręcznik do nauki interpretacji oraz poradnik dla twórców w jednym.
Paweł Wielopolski, analizując najważniejsze dzieła literackie, omawia doświadczenie grozy i pokazuje, w jaki sposób mistrzowie pióra wzbudzali je w czytelnikach. Posługuje się przy tym stworzoną przez siebie koncepcją rejestrów artystycznych, czyli środków mających na celu wywołanie określonego efektu emocjonalnego. Składają się na nie archetypy i wzorce, które znajdują odzwierciedlenie w figurach, motywach i tematach. W przypadku rejestru grozy są to:
- doświadczenie Tajemnicy na skutek ingerencji niesamowitego w naturalny porządek rzeczy,
- czego nie można objąć rozumem i co skutkuje poczuciem głębokiego wyobcowania,
- archetyp złego miejsca i jego rozmaite aspekty (m. in. więzienie, piekielne laboratorium, diabelski wymiar),
- archetyp potwora, który ujawnia się w różnorodnych postaciach (m. in. wampira, wilkołaka, ducha),
- archetypiczna relacja prześladowcy i ofiary zasadzająca się na uzależnieniu nękanego od sił wyższych,
- terror ciała i umysłu wyrażający się w fizycznym i psychicznym cierpieniu wywołującym poczucie lęku, wstrętu i obrzydzenia.
Te konkretne zagadnienia pomagają czytelnikom lepiej rozumieć teksty grozy, takie jak horror, dreszczowiec czy dark fantasy, a autorom – konstruować i tworzyć własne opowieści.
W książce Rejestr grozy. Przewodnik po technikach narracyjnych Paweł Wielopolski zachęca czytelników do własnych poszukiwań twórczych, a także podpowiada, jak rozpoznawać zjawisko grozy w tekstach kultury.
To przewodnik po literaturze, podręcznik do nauki interpretacji oraz poradnik dla twórców w jednym.
420 pages, Paperback
Published September 29, 2025
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 1 of 1 review
January 9, 2026
Po „Rejestr grozy” sięgnąłem zachęcony rozmową z autorem, Pawłem Wielopolskim, przeprowadzoną na antenie podcastu Tomasza Stawiszyńskiego „Skądinąd”. Paweł Wielopolski kipiał entuzjazmem i z autentycznym żarem opowiadał o pracy nad książką oraz o narastającej wraz z jej powstawaniem fascynacji nowo poznawanymi dziełami (obok tych, na temat których wiedzę posiadał już wcześniej, niemałą i wszechstronną). Z pasją mówił o odkrywaniu powiązań i kontekstów związanych nie tylko z literaturą grozy, lecz także z dziełami wielkiego i małego ekranu, a ponadto (co wydaje mi się rzadkością w tego typu opracowaniach) z grami komputerowymi. Jako fan horroru wszelkich treści i wszelkich mediów musiałem, po tak sugestywnej zachęcie, po „Rejestr grozy” sięgnąć.
Publikacja ta jest dziełem oszałamiającym skalą obszaru tematycznego, na którego przestrzeni Paweł Wielopolski dokonuje skrupulatnej wiwisekcji gatunku w każdym jego kulturowym i popkulturowym aspekcie. Autor tłumaczy mechanizmy strachu, analizuje struktury narracyjne, archetypy potworów oraz przestrzenie grozy, opierając się na nieprzebranej liczbie materiałów odniesienia: od literatury, poprzez legendy, mity i teksty religijne, dzieła z zakresu filozofii, psychiatrii i psychologii, aż po nowoczesne media - filmy, seriale i gry komputerowe. Te ostatnie wyraźnie stanowią jeden z istotnych obszarów fascynacji Pawła Wielkopolskiego. Do tego stopnia, że niektórym z nich poświęca fragmenty obszerniejsze niż wzmianki dotyczące wybranych klasyków literatury czy kina.
Ta gargantuiczna praca zaowocowała dziełem, którego możliwość powstania (w formie, w jakiej dane mi było je przeczytać) ze względu na złożoność i rozległość przedmiotu analizy wydawała mi się wręcz niemożliwa. Ogrom zgromadzonej wiedzy jest oszałamiający, a sieć odkrywanych połączeń i zależności pomiędzy przywoływanymi tekstami kultury, kontekstami i tropami interpretacyjnymi świadczy o imponującej erudycji oraz wysiłku badawczym Pawła Wielopolskiego, które docenią nie tylko fani horroru.
Choć autor zaznacza we wstępie, że poradników pisania powstało już wiele, „Rejestr grozy” może okazać się realnym wsparciem dla twórców mierzących się z zamiarem napisania dzieła osadzonego w obrębie horroru. Książka ta wydaje się równie użyteczna dla osób poważnie traktujących swój krytyczny warsztat, jak i dla twórców internetowych poruszających się w obszarze horroru, kryminału czy fantastyki podcasterów, youtuberów i popularyzatorów kultury. A zwykli czytelnicy znajdą tu wiele tropów, które pozwolą im odkryć niepoznane dotąd dzieła i konteksty związane z grozą. Przy czym trzeba jednak zaznaczyć, że dominuje tu styl analityczny, momentami wręcz akademicki. Mimo to (a może właśnie dlatego?) „Rejestr grozy” z pełnym przekonaniem polecam.
Publikacja ta jest dziełem oszałamiającym skalą obszaru tematycznego, na którego przestrzeni Paweł Wielopolski dokonuje skrupulatnej wiwisekcji gatunku w każdym jego kulturowym i popkulturowym aspekcie. Autor tłumaczy mechanizmy strachu, analizuje struktury narracyjne, archetypy potworów oraz przestrzenie grozy, opierając się na nieprzebranej liczbie materiałów odniesienia: od literatury, poprzez legendy, mity i teksty religijne, dzieła z zakresu filozofii, psychiatrii i psychologii, aż po nowoczesne media - filmy, seriale i gry komputerowe. Te ostatnie wyraźnie stanowią jeden z istotnych obszarów fascynacji Pawła Wielkopolskiego. Do tego stopnia, że niektórym z nich poświęca fragmenty obszerniejsze niż wzmianki dotyczące wybranych klasyków literatury czy kina.
Ta gargantuiczna praca zaowocowała dziełem, którego możliwość powstania (w formie, w jakiej dane mi było je przeczytać) ze względu na złożoność i rozległość przedmiotu analizy wydawała mi się wręcz niemożliwa. Ogrom zgromadzonej wiedzy jest oszałamiający, a sieć odkrywanych połączeń i zależności pomiędzy przywoływanymi tekstami kultury, kontekstami i tropami interpretacyjnymi świadczy o imponującej erudycji oraz wysiłku badawczym Pawła Wielopolskiego, które docenią nie tylko fani horroru.
Choć autor zaznacza we wstępie, że poradników pisania powstało już wiele, „Rejestr grozy” może okazać się realnym wsparciem dla twórców mierzących się z zamiarem napisania dzieła osadzonego w obrębie horroru. Książka ta wydaje się równie użyteczna dla osób poważnie traktujących swój krytyczny warsztat, jak i dla twórców internetowych poruszających się w obszarze horroru, kryminału czy fantastyki podcasterów, youtuberów i popularyzatorów kultury. A zwykli czytelnicy znajdą tu wiele tropów, które pozwolą im odkryć niepoznane dotąd dzieła i konteksty związane z grozą. Przy czym trzeba jednak zaznaczyć, że dominuje tu styl analityczny, momentami wręcz akademicki. Mimo to (a może właśnie dlatego?) „Rejestr grozy” z pełnym przekonaniem polecam.
Displaying 1 - 1 of 1 review