ኦሮማይ

by በዓሉ ግርማ

በኤርትራ ክፍለሃገር ለረጅም ጊዜ የተካሄደውን ጦርነት ተንተርሶ ስለጦርነቱ ሂደት በጦር አዛዥነት በተሳተፉ ጀነራሎች እንዲሁም የሀገሩ መሪ በሆኑት ሰዎች ዙሪያ እንዴት ጦርነቱን እንደመሩትና እየመሩት እንደነበረ የሚያሳይ ታሪካዊ ልቦለድ ነው።

Paperback

First published January 1, 1975

About the author

ደራሲ በዓሉ ግርማ በኢሊባቡር ክፍለ ሀገር ሱጴ በምትባል ሥፍራ በ1928 ዓ.ም. ተወለዱ። ዕድሜያቸው ለትምሕርት ሲደርስ የአንደኛ ደረጃ ትምሕርታቸውን በልዕልት ዘነበወርቅ ትምሕርት ቤት ፤ ሁለተኛ ደረጃ ትምሕርታቸውን ደግሞ በጄኔራል ዊንጌት ትምሕርት ቤት አጠናቀዋል። ከዚያም በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በፖሊቲካል ሳይንስ እና ኢንተርናሽናል ሪሌሽንስ የ ቢ.ኤ. ዲግሪ ያገኙ ሲሆን፤ በዚሁ ተመሳሳይ መስክ ከአውሮፓ የማስተርስ ዲግሪያቸውን አግኝተዋል።

ደራሲ በዓሉ ግርማ በተለይ በልብ ወለድ እና በፈጠራ የሥነ ጽሑፍ ሥራዎች ከታወቁት የኢትዮጵያ የዘመኑ ደራሲዎች መካከል ተወዳጅነትና ዝናን ያተረፉ ዕውቅ ደራሲ ነበሩ። ከጻፏቸው በርካታ ድርሰቶቻቸው ውስጥ «ከአድማስ ባሻገር» የተሰኘው መጽሐፋቸው በሩስኛ ቋንቋ ተተርጉሞ በቀድሞዋ የሶቪየት ሶሽያሊስት ሕብረት ሪፑብሊክ ቀርቧል። በተጨማሪም በጋዜጠኝነት ሙያም ስማቸውን ያስጠሩ፤ ሙያቸውንም ያስከበሩ ደራሲ ነበሩ። «የዛሬይቱ ኢትዮጵያ» ጋዜጣ፤ የመነን መጽሔት፤ የአዲስ ሪፖርተር መጽሔት፤ የአዲስ ዘመን ጋዜጣ ዋና አዘጋጅ በመሆን ከመሥራታቸውም ባሻገር፤ ብዙ ወጣት ጋዜጠኞችን ለማፍራት ጥረት አድርገዋል። አዲስ ሪፖርተር የተባለውን መጽሔትም ደረጃው ከፍ እንዲልና በዓለም አቀፍ ደረጃ እንዲገመገም አድርገዋል። በጋዜጠኝነት ሙያቸው በኢትዮጵያ ራዲዮ ሠርተዋል።

ደራሲ በዓሉ ግርማ ለኢትዮጵያ ሥነጽሑፍ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያበረከቱና ብዙ ሥራዎችን ያቀረቡ ሲሆን፤ የመጨረሻው መጽሐፋቸው «ኦሮማይ» በመባል ይታወቃል። ይኼውም መጽሐፍ በወቅቱ በነበረው የደርግ መንግሥት ሊደገፍ ባለመቻሉ በ1976 ዓ.ም. ለደራሲው ሕይወት መጥፋት መንስኤ ሊሆን በቅቷል።

Reviews

[Tihut G. · Rating 5 out of 5]

I remember reading this book back in highschool and was mesmerized by it. I've read it more than once and the magic is still there. Hats off to the most amazing book written by በአሉ ግርማ

[ntnl · Rating 5 out of 5]

ሳንወለድ የነበረውን ያየነው፣ ከኛ ቀድሞ በነበረው ዘመን የኖርነው እንደ በአሉ እና በአሉ ያሉ ደራስያን ብእር ውስጥ ነው። የደራሲው ምርጡ ስራ ይሄ (ኦሮማይ) ይመስለኛል። በጋዜጤኛው ሕይወት ውስጥ የሚያልፉ ወይም አብረውት የሚኖሩ.. የሚነካቸው፣ የሚያያቸው፣ የሚሰማቸውን ሁሉ እንደ መንፈስ ወይም ጠባቂ አሊያም ታዛቢ መልአክ ሆነን ሁሉን እንድናይ፣ እንድንሰማ ኦሮማይ የምናብ ፈረስ ሆኖናል። ከሮማን እስከ ፊያሜታ.. ከአዲስ አበባ እስከ አስመራ አብረነው ተጉዘን.. አብረነው ደክመናል ለማለት የሚያሰኝ መጽሐፍ ነው።
በበአሉ ያየነውን የስነጽሑፍ ታማኝነት ማየት የምንችልባቸው.. የሚሰማንን የሚነግሩን.. ያያነውን የማይክዱን.. የበላንን የሚያኩልን ሌሎች ብዙ ደራሲዎች ቢኖሩን ብዬ ተመኘሁ።

[The Ethiopian girl · Rating 5 out of 5]

I don't have any words to describe how amazing this book is, it made me feel like I was there with Tsegaye watching everything unfold. For me, Bealu Girma is undoubtedly the best author we ever had.

[Abera · Rating 4 out of 5]

ከበዓሉ ግርማ ስድስት ረዣዥም ልብወለዶች ውስጥ ዝነኛው ኦሮማይ ነው፡፡

ኦሮማይ፤ በ1975 ዓ.ም. በማንኩሳ አሳታሚ ለህትመት ብርሃን በቃ፡፡ ርዕሱ ‹‹አለቀ፣ አበቃ፣ ደቀቀ›› የሚል ፍቺ የሚሰጥ የትግርኛ ቃል ሲኖረው፤ መጽሐፉ የሚደመደምበት ቃልም ጭምር ነው፡፡

መጽሐፉ የደርግ መንግሥት ‹‹የኤርትራን ችግር›› ለመፍታት ባካሄደው የቀይ ኮከብ ዘመቻ ወቅት የጋዜጠኝነት ሙያ ግዳጁን ለመወጣት ዘመቻውን የተቀላቀለ ጋዜጠኛ ላይ ያተኩራል፡፡ በዓሉ ራሱ በመጽሐፉ እንደሚመሰክረው የጸጋዬ ኃይለ ማርያም ቁንጽል ታሪክ ነው፡፡
ታሪኩ ከመጀመርያ መደብ አንጻር በራሱ በጸጋዬ ሲተርክ፤ መኃል መኃል ላይ ደግሞ ‹ደራሲው› በሶስተኛ መደብ ጸጋዬ ማየት የማይችላቸውን እና መገኘት የማይችልባቸውን ቦታዎች ይተርካል፡፡ ይህም በአብዛኞቹ ደራሲዎች ያልተለመደ ከመሆኑም ሌላ የጸጋዬን አስተሳሰብ እና ስሜትን መረዳት ሳይጎድልብን ሌሎች ገጸ ባህርያትና ሁነቶች ጋር በደንብ እንድንተዋወቅ ይረዳናል፡፡

መቼቱን 1974 ዓ.ም. በተለያዩ የኤርትራ ከተሞች ይበልጡን ግን በአስመራ ያደረገው ኦሮማይ በመጀመርያዎቹ ጥቂት ገጾች ብቻ አዲስ አበባ ይነካል፡፡

በቀይ ኮከብ ዘመቻ ላይ የተሳተፉ ባለስልጣናትን፣ ወታደሮችን፣ ‹ገንጣይ አስገንጣይ› ተብለው የተፈረጁ ቡድኖችን እንዲሁም የህዝቡን ስነልቦና በጥልቀት የሚዳስስ ነው፡፡ የጦርነትን መራርነትም በሰፊው ያወሳል፡፡ ከፖለቲካዊ እና ታሪካዊ ጎኑ በተጨማሪ ዘመን ተሻጋሪ የሆነውን የጸጋዬ የፍቅር ታሪክ የተተረከበትም ነው፡፡ ጸጋዬ በአዲስ አበባዋ ሮማን እና በአስመራዋ ፊያሜታ መካከል የፍቅር አጣብቂኝ ውስጥ ገብቶ ሲሰቃይ ይታያል፡፡ አንዳንድ የስነ ጽሁፍ ባለሙያዎች ይህ አጣብቂኝ የማዕከላዊ መንግስት ከኤርትራ ጋር የነበረውን ቁርኝት እና እልህ ሁለቱንም ሊያሳጣው እንደሚችል የሚያሳይ ፈሊጥ ነው ይላሉ፡፡

ኦሮማይ በታተመ በጥቂት ጊዜ ውስጥ ባለስልጣናትን በማጋለጥ እና የአብዮቱን ስም በማጉደፍ በሚል ምክንያት ከህትመት ታገደ፡፡ በወቅቱ የማስታወቂያ ሚኒስቴር ሰራተኛ የነበረው በዓሉ ግርማም ከስራው ተሰናበተ፡፡ እነኚህ ሁሉ በሆኑ በጥቂት ጊዜያት ውስጥም በዓሉ ግርማ በወጣበት ቀረ፡፡ እስከዛሬም ምስጢሩ አልተፈታም፡፡
ኦሮማይ ግን ከስምንት የእግድ ዓመታት በኋላ በ1984 ዓ.ም. በድጋሚ ለህትመት በቃ፡፡ እስከዛሬም እየታተመ እና እየተነበበ ነው፡፡ በተነበበ ቁጥር አዲስ ነው፡፡ አንዳንዴ ስለፍቅር ሌላ ጊዜ ስለጦርነት ሌላ ጊዜ ስለሐገር ደግሞ ስለታማኝነት ደግሞ ስለመገፋት እና ሀዘን ብቻ ብዙ ብዙ ሐሳቦች ያነሳል ይጥላል፡፡

ከሐሳቦች በተጨማሪ የከተሞቹን ውበት እና የሰውን አኗኗር በሚገባ የሚያስረዳ መሆኑ በአእምሮ ምስል ከሳች ነው፡፡ በርካቶች የኤርትራን ምድር ባይረግጡ እንኳ ምስጋና ለኦሮማይ ይሁንና ስለ ኤርትራ ድባብ ሐሳብ አላቸው፡፡

የስነ ጽሁፍ ውበቱን ረጃጅም ውይይቶች እና ስብሰባዎች እንደሚያደበዝዙት አይካድም፡፡ በአንድ ልብወለድ ውስጥ መገኘቱን ማመን እስከሚያቅተን ድረስ የሚያሰላቹ ፕሮፓጋንዳዎች እና ንግግሮች አሉት፡፡ ደራሲው ወቅቱን በትክክል ለመግለጽ ያደረገው ጥረት ቢሆንም መጽሐፉን ጠየም እንዳደረገው ግን አሌ የማይባል ሐቅ ነው፡፡
ከሁሉ በላይ ኦሮማይን ኦሮማይ ያደረገው ግን እውነት ማከሉ ነው፡፡ ባንወደውም ልንቀበለው ባንፈልግም ገሀዱ ፍጥጥ ብሎ ይታያል፡፡ እውነት መሆኑም ጭምር ነው በዓሉ እንዲሰወር ያደረገው፡፡ ምናልባት አንባቢዎች ሐቁ ልቧን ስብር እንዳደረጋት እንደ ሮማን ወይም አንደ ጸጋዬ ነን፡፡ ኦሮማይ ሕይወትን ያክላታል::

[Kbrom · Rating 5 out of 5]

This is amazing book.i would recommend to my friends

[Josi Tube · Rating 5 out of 5]

Good

[Sara Hassan · Rating 5 out of 5]

በአሉ!

[Addisalem Mitiku]

a must read book .It is one of the books on my top lists.

[Teklay · Rating 1 out of 5]

1

[Getachew · Rating 5 out of 5]

cool

[Wondiye Mulatu]

oromayi

[Fitsum]

how do to download

[Abdata Birhanu · Rating 1 out of 5]

Betam arif

[Amsalu Tadesse]

Nice one

[Dawit Mezemir · Rating 5 out of 5]

All I can say is Just read this book

[Sintayehu Silesh]

fhxiykkkkthhhhhh

[Mohammed Shemsedin · Rating 5 out of 5]

ማንኛውም ሰው ስለ ጦርነት ያለውን ጉዳት በግልፅ የሚያሳይ መፅሀፍ ያላነበበው ሊያነበው ይገባል ::

[Mandela]

betam arif new eyedgemikut new

[Yeabnat Solomon · Rating 5 out of 5]

4.5⭐
I've already been spoiled...sad. I love the writing, the characters, the politics and everything in between.

[Ahmed Kindu]

Release

[Siket Terefe · Rating 5 out of 5]

Genius writer the fact that he wrote these is amazing he is so smart the way he told reality with fiction is amazing I really liked it

[Helen Asefa · Rating 5 out of 5]

I like it

[Haily Eredaw]

OK.

[Mustefa · Rating 5 out of 5]

I’m very excited to read
Shame on me still I didn’t read Oromay kkk
But finally...

[Simret Sky · Rating 5 out of 5]

Best book ever, i loved it.

[Saalahhussein]

i entaras and iove this book

[Hawltu Belay]

wana read

[Chalie]

ddhffhhddfgggggggggds]\

gk

[Habte Aschalew]

Write a review (optional) aaaaa

[Eyob]

reading books