Aan mij heb je niks

by Gerbrand Bakker

Wanneer Gerbrand Bakker tijdens een lezing in Istanbul op een onbewaakt ogenblik herinnerd wordt aan de verdrinkingsdood van zijn jonge broertje, ruim een halve eeuw geleden, maakt dat veel los. Dingen die decennialang, zowel door hemzelf als door zijn steeds verder aftakelende en steeds vergeetachtigere moeder, zijn weggestopt. Behoedzaam ontdoet hij al schrijvende die traumatische gebeurtenis van haar dikke sluiers. Zwaar werk, maar ondertussen gaat het gewone leven van de inmiddels getrouwde schrijver doodgewoon zijn gang met lezingen, meningen, feestelijkheden en een gevoel van actuele zijn dat huis en die tuin in de Eifel nog wel leuk genoeg?

Genres: Nonfiction

371 pages, Paperback

First published August 19, 2025

About the author

Gerbrand Bakker werd geboren op 28 april 1962 in Wieringerwaard, als derde zoon in een boerengezin van zeven kinderen. Heeft van 1967 tot 1992 'op school' gezeten: kleuterschool; lagere school; havo; vwo; agogische akademie in Leeuwarden en Nederlandse taal- en letterkunde aan de universiteit van Amsterdam.

Van 1995 tot 2002 was hij ondertitelvertaler, waarbij hij een voorkeur ontwikkelde voor natuurfilms die vrijwel allemaal in scène gezet worden: na een flink aantal documentaires zag hij regelmatig dezelfde beelden terugkomen.

Aangezien die kwarteeuw school blijkbaar nog niet voldoende was, begon hij in september 2003 een avondopleiding tot hovenier aan de Groene Campus in Alkmaar. In juli 2006 sloot hij die opleiding succesvol af en vanaf dat moment is hij - als 'vakbekwaam hovenier' - in te huren voor tuinontwerp en -onderhoud.

Omdat hij tijdens zijn studie Nederlands nogal wat aan etymologie had gedaan, en eerste pogingen tot het schrijven van kinderboeken faliekant mislukten, besloot hij een etymologisch woordenboek voor kinderen te gaan schrijven.

Reviews

[Gerbrand · Rating 4 out of 5]

175 Dit is als een schilderij van Rembrandt of welke schilder dan ook die zichzelf als model gebruikt. Peter Klashorst. Omdat er even geen ander model beschikbaar is of omdat de schilder besluit dat het niets uitmaakt of hijzelf óf een model op het werk komt. Het maakt feitelijk voor het werk niets uit, omdat het om het werk gaat. Sinds ik het zo zie, heb ik mijn antwoord klaar bij ‘vragen uit de zaal’ of opmerkingen van (Duitse) recensenten waarom ze dit allemaal moeten lezen.

Tijdens de vakantie gelezen. En wat was het weer heerlijk om in de huid te kruipen van deze schrijver.

Naar aanleiding van zijn eerste gesprek met zijn nieuwe therapeut lezen we:

301 Ik vroeg hem of het nou goed was of juist niet dat ik in een boek als dit de lichtheid opzoek en niet of zelden schrijf over hoe kut ik me wel niet voel. ‘Dat is nou eenmaal de manier waarop jij ermee omgaat,’ zei hij. ‘Jij wilt je lezers vermaken.’ Daar dacht ik even over na. Dat is natuurlijk een mooi streven, maar is het ook een goed streven? Hij zei op een bepaald moment ook nog dat als ik mijn ‘ongelukkigheid’ in mijn boeken stopte, dat ergens ook goed was. Want dan héb je er nog iets aan. Gisteren zei ik tegen Gerda en Sjef, nadat ze allebei hadden verteld dat het allemaal niet makkelijk was, dat alles goedkomt. ‘Alles komt goed!’ Dat zeg ik best vaak tegen mensen, maar ik zeg het nooit tegen mezelf. Heb ik liever dat ik als een blij mens door het leven stap of dat pakweg 7000 mensen dit boek lezen? Ik zou het wel weten.

Dat gaat dan over depressief zijn. Daar schreef hij al openhartig over in deel 2, Knecht, alleen. Verderop in dit boek lijkt het erop dat de therapeut mogelijk de vinger legt op een zere plek. Op naar deel 5!

[Elisa Goudriaan · Rating 5 out of 5]

Ook dit vierde deel van de Privé-domein-serie van Gerbrand Bakker is weer een prachtig boek geworden. Wat mooi is, is dat hij op verschillende plekken (soms zelfs onbewust) zijn eigen kwetsbaarheid weet op te schrijven: hoe hij, zelfs als begin zestiger, toch nog zoekende is in de wereld. Naar hoe zijn eigen bestaan te leiden. Gelukkig is daar ook de weldadigheid van het samenzijn met M., dat heel gezellig beschreven wordt, met onderlinge pesterijtjes, heikele situaties, kleine gezamenlijke regels en uiteindelijk zelfs een vastlegging van hun samenzijn. Ook wordt er veel 'geharrewar' beschreven in het boek, met sleutels van moeder en haar al dan niet opsluiten, met wel of niet eten voor een lezing en met wel of niet kunnen poepen (getrappel op de drempel). Sowieso wordt in dit boek, veel meer dan in de voorgaande delen, het publieke leven van een schrijver beschreven, met alle verzoeken die hierbij horen en de afwijzingen dan wel toezeggingen. Die toezeggingen leiden dan later in het boek daadwerkelijk tot bepaalde gebeurtenissen, die soms wel en soms niet goed gaan. Alles rondom moeder wordt zeer humoristisch beschreven, haar warrigheid weet Gerbrand goed te treffen, en ook spreekt hier tegelijkertijd zijn liefde voor haar uit. Net als zijn liefde voor alle dorpsbewoners in de Eifel, waarvan er eentje, als hij hoort dat Gerbrand en M. een nieuw huis zoeken, zegt: 'we zijn aan elkaar gewend'. En dat is het ook. Je kiest ze niet, het zouden anders nooit je vrienden geworden zijn, maar nu ze er eenmaal zijn, is het ook weer moeilijk loslaten. Ook van dat huis met zijn grote tuin, dat af leek, maar zoals blijkt uit 'Krokodil in Drenthe' (2025) misschien toch nog niet helemaal af is. Wat mij enigszins stoorde zijn enkele bijna letterlijke herhalingen die er in het boek staan (maar dit maak ik de laatste tijd vaker mee, hoe goed worden boeken eigenlijk nog geredigeerd?). Wat me absoluut niet stoorde, is het feit dat dit nog een ouderwets gebonden boek is, en je de draadjes zo heerlijk in het boek ziet zitten, en het zo heerlijk makkelijk kunt openslaan. Hoe vaak zit ik niet de rug van geplakte boeken open te buigen, net tot de grens dat er iets finaal fout gaat. Dat hoefde nu niet. Heerlijk! Net als het hele boek. Doordat vaak wordt terugverwezen naar bepaalde dingen, zit er een goede structuur in het boek en zijn de dagboekaantekeningen niet te willekeurig of opsommend. Alles houdt verband met elkaar en voelt vertrouwd aan. Tot slot staan er mooie reflecties in, over het leven, de wereld en zelfs over de hele mensheid. Wie wil weten wat deze zijn, lees het boek!

[Fransien Vandeweghe · Rating 4 out of 5]

4,5 *

[Anne Bergsma · Rating 4 out of 5]

Twee familieleden staan centraal in Bakker’s vierde Privé-domeinboek: zijn moeder - zij ligt aan het slot van het boek in een ziekenhuisbed, zij het in haar eigen huis. Van haar is de uitspraak: “Aan mij heb je niks.” Die uitspraak klopt niet, schrijft Bakker, ze is juist een heel goede moeder. Het andere familielid dat steeds meer een hoofdrol gaat spelen naarmate het boek vordert, is het kleine broertje Ariën, dat jammerlijk verdronk toen hij twee jaar oud was. Het kind speelde met een hond en belandde in de sloot bij het huis waar hij woonde. Bakker komt in Aan mij heb je niks tot de conclusie dat eigenlijk heel zijn werk voortkomt uit de verwerking van de dood van zijn kleine broertje. Deze verschrikkelijke gebeurtenis vond plaats in de zomer van 1969. Gerbrand was toen een haar of zes, zeven. We komen natuurlijk veel meer Bakker-thema’s in dit boek tegen: zijn vriend/echtgenoot M., de Eifel, het voortdurend heen en weer reizen tussen vaderland en Heim, optredens, interviews, congressen. Gedoe met dorpsgenoten. Heerlijke lectuur voor de liefhebbers van de sfeer van Voskuil, Van Heest, Vogels en Mizee.

[Eugenie · Rating 4 out of 5]

Ik hou ervan, een dagboek over alledaagse dingen. Net als de dagboeken van Voskuil, waar Bakker trouwens ook een liefhebber van is.

[Hermieke Kuiper · Rating 3 out of 5]

Heel fijn om te lezen als je van dagboeken houdt. Maakt niet helemaal waar wat op de flaptekst staat, weinig over broertje en veel over gewone dagelijkse. Fijn als je lekker door kan lezen…

[Aart Velthuijsen · Rating 1 out of 5]

Nu is het voor mij afgelopen. Ik was begonnen met het vierde boekje in de serie. Vanaf het eerste boek (Jasper en zijn knecht) tot dit boek keuvelt de schrijver zijn nietszeggende teksten over wat hem overkomt of te binnenschiet. In het eerste boek leidt dit bij mij nog tot bewondering voor stijl en zeggingskracht. Maar de herhaling van zetten in de volgende boeken maakt dat de boeken twee en drie in toenemende mate kwalitatief steeds minder worden. Zozeer zelfs dat ik er halverwege boek vier (Aan mij heb je niks) maar mee gestopt ben.
Ik begrijp dat een schrijver moet leven. Maar als het niet meer lukt om goede boeken te schrijven, waarvoor lezers graag geld neerleggen voor elk nieuw exemplaar, dan moeten schrijvers zich realiseren dat ze dat niet meer zijn en dat ze een ander beroep moeten kiezen. Het schrijven van steeds onbeduidender (dag-)boekjes wordt niet meer dan het geld kloppen uit de zakken van goedgelovige lezers die telkens opnieuw hopen op een echte roman van bijv. Gerbrand Bakker. Een uitgever heeft naar mijn mening ook een verantwoordelijkheid. Een schrijver ondersteunen tot het bittere einde is misschien mooi, maar moet dat ten koste gaan van de betalende klant (lezer).

[Katrien Vermeersch · Rating 3 out of 5]

Gerbrand Bakker voelt een beetje aan als een goede vriend van vroeger met wie je opgroeide en die je daarna uit het oog verloor. Je komt hem na lange tijd weer tegen en hoort hoe het nog is in de Eifel, hoe het gaat met de buren Lien en Rinus. Je informeert naar M., en vooral ook naar mama. Je bent blij Floris weer te kunnen aaien.
Je wordt meegenomen in de kleine dingen van het leven: naar de koers kijken, een muurtje metselen in de tuin, tot het tijd is voor een gin-tonic met M. Dat is waar Bakker verdomd goed in is: je op een plezierige manier meenemen — observerend, mild, aandachtig voor het alledaagse.
Toch kantelt mijn leeservaring meer dan eens. De verveling sluipt binnen: alles gaat zijn gangetje, er is weinig voortgang, weinig mijmering, weinig spanning. Het kleine bij Bakker doet me besluiten dat dit voorlopig het laatste boek uit de Privé-domeinreeks is dat ik van hem lees.
Al klopt wat op de achterflap staat: “Het is wonderlijk hoe Bakker van niets iets weet te maken.”

[Moira Macfarlane · Rating 4 out of 5]

Ik las weer eens een dagboek van Gerbrand Bakker uit. Alsof ik even op zijn bank mocht zitten of mee op bezoek bij moeder. Lezen over het kleine alledaagse leven, heel vertrouwd. 

'Als we allemaal tegelijk ophouden met het krijgen van kinderen is er over pakweg honderd jaar geen mens meer in leven. Dát is natuurlijk de allerbeste oplossing voor deze planeet. Dan is het niet de laaglandgorilla of witte neushoorn die uitsterft maar de mens. Misschien is dat een rotidee, maar daar moeten we een beetje sportief mee omgaan, net zoals we blijkbaar sportief of in elk geval laconiek omgaan met tienduizend stervende varkens in een afgesloten, brandende stal.'

[Bram · Rating 4 out of 5]

Gerbrand Bakkers vierde in de reeks Privé-domein was weer prettig leesbaar. Ik heb het gevoel dat hij wat minder zijn best heeft gedaan zijn onhebbelijkheden te verbergen en dat heeft iets verfrissends. Zijn humor is mij wel een beetje te flauw en te particulier (of hij heeft het niet), maar daar lees je hem ook niet voor. De bewondering ging er bij mij een beetje af, maar de fascinatie is weer gegroeid. Leuk dat het af en toe over Han en Lousje Voskuil ging.

[Jacques · Rating 4 out of 5]

Gerbrand Bakker vertelt over zijn ervaringen met literaire evenementen (in binnen en buitenland), zijn wandelingen, de (mogelijke) verkoop van zijn huis en park in de Eifel, zijn buren en hond, zijn huwelijk, zijn vrienden en collega's. 'Aan mij heb je niks' is een uitspraak van zijn langzaam dementerende moeder die een bijzondere rol speelt in dit boek. Regelmatig wordt hij herinnerd aan de verdrinkingsdood van zijn jongere broertje, vijftig jaar geleden en dat maakt veel los.

[David Rozema · Rating 5 out of 5]

Weer een hele fijne Bakker, waarin hij laveert tussen dagelijksheden en de dood (van zijn broertje langgeleden, en zijn moeder aanstaand). En passant stelt hij ook maar even een zelfverkozen einde der mensheid voor dat me maar niet loslaat. Bakker is nooit te beroerd zijn medemens te fileren, spaart zichzelf en zijn onzekerheden ook niet. Knap dat iemand die veel schrijft over twee dingen die mij niet bijster interesseren - tuinieren en honden - me toch zo weet te boeien, keer op keer.

[Ingrid · Rating 4 out of 5]

Ik vind het altijd fijn om Gerbrand Bakker te lezen. Dit verhaal over een deel van zijn leven, zijn overleden broertje en zijn moeder is mooi en soms ontroerend.

I always enjoy reading Gerbrand Bakker. This story about part of his life, his deceased brother, and his mother is beautiful and at times moving.

[Bart Moeyaert · Rating 3 out of 5]

Vier Privé-domeinen lang al heb ik Gerbrand Bakker gevolgd, en dat is dus al een behoorlijk stuk van zijn leven. In ‘Aan mij heb je niks’, dit vierde deel nu, mis ik een beetje een drang, een vuur, maar het boek is een mooi eerbetoon aan zijn overleden broertje.

[Jeroen Nijs · Rating 4 out of 5]

Het lijkt allemaal zo eenvoudig, en het leest zo makkelijk weg. Maar om zo te kunnen schrijven over het alledaagse is zeker niet aan iedereen gegeven.

[Menno Spiro · Rating 4 out of 5]

https://mennospiro.blogspot.com/2025/...

[Christi Kuiper]

fijn

[Brigit · Rating 4 out of 5]

Niks nieuws onder de zon. Het huis in de Eifel, het hondje, M, en moeder. En toch boeit het me iedere keer.

[Maarten Dallinga · Rating 5 out of 5]

Verslavend, o zo verslavend! Zo heerlijk onpretentieus, kwetsbaar en grappig. Veel passages aan mijn partner voorgelezen; zo’n boek is het.

[Piet · Rating 4 out of 5]

Mijn leesverslag: https://www.pietvandie.nl/recensies/b...