De zwevende wereld: De verbonden levens van Franz von Siebold en Kusumoto Oine

by Annejet van der Zijl

In 1823 vertrok een jonge Duitse arts naar Deshima, de Hollandse handelspost in het toen verder nog volledig van de buitenwereld afgesloten Japan. Zeven jaar later werd hij verbannen uit het land van de Shoguns en daarmee uit de levens van zijn grote liefdes, de concubine Sonogi en hun gezamenlijke dochter Oine. Decennialang deden vader en dochter er alles aan om elkaar weer terug te zien. Franz von Siebold vestigde, nog altijd hopend om terug te kunnen, zijn naam als 's wereld grootste Japanexpert; Oine Kusumoto ontwikkelde ze zich met haar vaders voorbeeld voor ogen tot de eerste vrouwelijke arts in haar land. Maar toen Japan in 1854 eindelijk opengebroken werd en ze elkaar weer in de armen konden sluiten, pakten hun weerzien totaal anders uit dat ze hadden voorzien.

Genres: Japan, History, Nonfiction, Biography, Audiobook, Dutch Literature, Asia

352 pages, Hardcover

Published August 29, 2025

About the author

Annejet van der Zijl is a Dutch writer. Born in 1962, she studied mass communication at the UVA in Amsterdam and did a MA International Journalism at City University in London. She worked in magazine journalism until 2000, meanwhile publishing her first book Jagtlust, about a ramshackle villa that in the sixties was a meeting place for many artists and poets. Annejet van der Zijl lives in Amsterdam with her husband, a journalist.

(from Wikipedia)

Reviews

[Boudewijn · Rating 5 out of 5]

Een intercultureel liefdesverhaal over de relatie tussen een vader en een dochter en over de wereldwijde invloed van de Japanse cultuur

Wat een geweldig boek heeft Annejet van der Zijl geschreven. Het boek gaat over de levens van Franz von Siebold en zijn dochter Kusumoto Oine, een van de eerste vrouwelijke artsen in Japan op basis van de Westerse geneeskunde. In dat opzicht gaat het hier om een biografie, maar het is tegelijkertijd een geschiedenisboek over de wereld van Japan in de 19e eeuw.

Respect voor Kusumoto Oine hoe zij ondanks haar Westerse vader en tegen de man-vrouw verhoudingen van het Japan uit die tijd toch als gevierde arts haar furore maakte. Het verbaast me niks dat ze in hedendaags Japan als een heldin wordt gezien.

In eerste instantie had ik datzelfde respect voor Franz von Siebold, maar dat verloor hij naderhand wel toen ik las hoe hij het bestaand van zijn dochter ontkende en haar later voor zijn eigen belang probeerde te gebruiken.

Een echte aanrader dit boek.

[Bianca | biancs.books · Rating 4 out of 5]

Interessant, meeslepend, heel mooi geschreven en met de prachtige illustraties een aanwinst voor je boekenkast.

[Willem Bouwman · Rating 4 out of 5]

Mooi geschreven en prachtig geïllustreerd boek over de mateloos ambitieuze arts, natuuronderzoeker en verzamelaar Franz von Siebold (1796-1866). In 1823 arriveerde hij in de Nederlandse handelspost Desjima in Japan, het begin van zijn levenslange passie voor dit land.
Het boek is tevens het verhaal van zijn Japanse concubine Sonogi en hun dochter Oine, die een vermaarde arts en verloskundige zou worden.
Oine liet zich later Kusumoto Ine noemen, naar haar Japanse familie, om de band met haar vader, wiens horkerigheid en egocentrisme zijn niet geringe talent nog overtroffen, uit te wissen. Dankzij beide vrouwen is dit boek geen biografie vanuit masculien en wit perspectief geworden.
Het boek vertelt ook veel over het ontstaan van het moderne Japan en de invloed van Japan op de westerse kunst en cultuur ('japonisme') in de late negentiende eeuw.
Door de vele Japanse namen en begrippen is de verhaallijn soms wat moeilijk te volgen, maar daarmee heeft de auteur rekening gehouden: voor in het boek zijn een familiestamboom en een lijst met historische gebeurtenissen opgenomen, achterin staat een verklarende woordenlijst.

[Anneloes klein Nulent · Rating 2 out of 5]

Had nog liever ‘de 7 levens van Patty Brard’ herlezen
Ik zeg; boekenclubleden die dit soort boeken inbrengen worden er gewoon keihard uitgeknikkerd!

Respect voor de schrijfster om alle bronnen tot een geheel te brengen, maar het Japan rond 1800 is gewoon niet mijn cup of tea. Het boek hielp me wel om in slaap te vallen

[Annerijn · Rating 5 out of 5]

Genoten en veel geleerd! 🫶🏼 Annejet

[Pyramidhead · Rating 5 out of 5]

Een biografie zoals een biografie hoort te zijn.

[Tom · Rating 3 out of 5]

2,5 ⭐️

Echt wel interessant om wat te lezen over de geschiedenis van Japan en een bijzondere vader-dochter relatie, maar man man man wat een uitweidingen…

Niet iets voor mij. Wel leuke kaft, dus staat leuk in de boekenkast.

[Leonie · Rating 4 out of 5]

Wat een fascinerend verhaal van Franz von Siebold en zijn dochter Kusumoto Oine. Ik heb wel meteen zin om The Thousand Autumns of Jacob de Zoet te herlezen (Dejima!). 

[Arjen · Rating 4 out of 5]

Wauw, De zwevende wereld is een dijk van een historische roman. Annejet van der Zijl heeft er een waar kunstwerk van gemaakt en zorgt voor een indrukwekkende hoeveelheid feiten en inzichten rond de levens van Franz von Siebold en Kusumoto Oine, zijn dochter. In het nawoord wordt duidelijk hoeveel onderzoek Van der Zijl heeft gestoken in dit boek en dat merk je elke bladzijde opnieuw.

Het is een zeer leesbaar boek, wat ook een goede indruk geeft van de ontwikkeling van Japan en de Japanse volksaard, bezien door Westerse ogen vanuit de 19e eeuw tot na de Tweede Wereldoorlog.

De enorme informatiedichtheid gaat wel wat ten kosten van de lyrische, of verhalende kwaliteit van het boek. Er zit wel een duidelijke verhaallijn in, maar hierbij blijft de lezer behoorlijk op afstand. Het is alsof je een documentaire met een voice-over kijkt, in plaats van een film over de levens van beide hoofdpersonen. Dat zal de een meer bekoren dan de ander. Maar het verhaal is goed gekozen: een waanzinnige familiegeschiedenis die je niet had kunnen bedenken als het niet echt had plaatsgevonden.

De laatste kwart van het boek is niet het sterkst; Van der Zijl wil nadat het verhaal eigenlijk is afgelopen nog zoveel vertellen, heeft nog zoveel trivia om te delen, dat het érg langdradig wordt en je het gevoel hebt dat ze meerdere keren achterelkaar aanzet voor een einde en dan toch nog wat bedenkt dat ze wil vertellen. Maar ondanks dat is dit een boek dat het lezen meer dan waard is en zeker vier sterren scoort.

[Hermien · Rating 5 out of 5]

Heel interessant, vooral als je in Japan geïnteresseerd bent.

[Anouk Felicia · Rating 5 out of 5]

Historische non-fictie zoals alleen Annejet van der Zijl dat kan. Als een Leidenaar die zelf helemaal verliefd is geworden op Japan na een eerdere reis, spreekt dit boek me aan de voorkant al enorm aan. Wat het afmaakt is de aandacht voor details, de luchtige en vaak ook grappige wijze waarom Van der Zijl de excentrieke Siebold en zijn nalatenschap weet te portretteren, maar vooral ook de onderbelichte legacy van Siebold en zijn kinderen in de breedste zin waren prachtig. Met het nawoord werd mijn vermoeden dat Van der Zijl zelf ook een beetje verliefd is geworden op Japan en de hoofdrolspelers van deze geschiedenis bevestigd.

[Lieske · Rating 4 out of 5]

ontzettend interessant om meer over siebold, maar ook zijn dochter en de geschiedenis van japan te leren

[Judith van Wijk · Rating 4 out of 5]

3.75 stars. Heel interessant, maar soms wel wat lastig te volgen door de vele namen en familierelaties. Gelukkig stond het ebook ook op Storytel en stond daar een stamboom in. Na het luisteren van het boek ook nog even door het ebook gebladerd voor de afbeeldingen.

[Evelyne · Rating 3 out of 5]

Voor een dubbelbiografie vond ik het wel erg veel over Franz gaan. Nare man ook. Wel leuk om meer over Japan te leren.

[Camille Koren · Rating 4 out of 5]

Annejet van der Zijl is ongelooflijk goed in het tot leven wekken van fascinerende personen uit het verleden. Vanuit de ogen van Franz von Siebold en Kusumoto Ine ben ik veel over Japan te weten gekomen. Ik snapte de fascinatie met Japan nooit zo goed, maar dit boek heeft dat totaal veranderd!

[Jet Kempers · Rating 5 out of 5]

Dit is echt een van de mooiste boeken die ik heb gelezen. Het verhaal over de Duitse vader en zijn Japanse dochter is zowel ontroerend als meeslepend. Het omschrijft de sfeer van de 19e eeuw zo levendig dat je je inleeft in het bijzondere verhaal. Echte aanrader!

[René Stommel · Rating 4 out of 5]

Annejet van Zijl schrijft toegankelijke boeken en dit laatste boek vormt daarop geen uitzondering. Aan de hand van Franz von Siebold voert ze de lezer mee in de ontdekking van Japan in het eerste kwart van de 19e eeuw. Het is een zeker in het begin spannende tocht, in en vanuit Decima, de Hollandse handelspost bij Nagasaki. Gaandeweg ontspoort Franz in een overdreven voorstelling van wat hij voorstelt, hoewel hij een zekere wereldfaam heeft verworven in de japanologie. Mét dat de bewondering van Van Zijl voor de hoofdpersoon slinkt schept zij ruimte voor de belangrijke rol van Franz' japanse vrouw/concubine en hun beider dochter Oine, die als vroedvrouw in de voetsporen van haar vader treedt.
Goed geschreven, veel interessante historische wetenswaardigheden, wel miste ik de wat bredere historische context. Ik lees nu van David Mitchell De niet verhoogde gebeden van Jacob de Zoete, die op Decima zat kort voordat Von Siebold er arriveerde en dat voegt wel wat toe, iets meer VOC. Toen Von Siebold arriveerde was de VOC net failliet.

[Annette Koster · Rating 5 out of 5]

Prachtig boek, goed geschreven en heel mooi geïllustreerd. Ik heb het verhaal over Decima altijd heel intrigerend gevonden. De plaatjes in dit boek laten zien hoe klein het was en hoe dichtbij Nagasaki. Daar zaten dan de Nederlanders, die als enigen met Japan mochten handel drijven.
En dus in 1823 Franz von Siebold, een bijzonder persoon, die gaandeweg steeds onmogelijker wordt in zijn obsessie voor Japan en de rol die hij denkt te kunnen spelen. Het verhaal over deze man en zijn relaties met zijn 'minnares' ,zijn dochter, zijn leerlingen, geeft een kijkje op de bijzondere en zo heel andere cultuur en samenleving van Japan, vooral in de eerste helft van de negentiende eeuw. Von Siebold komt steeds meer naar voren als een harteloze en egocentrische figuur, zeker tegenover de vrouwen in zijn leven.
En toch wel onverwacht blijkt, Oine, de dochter van Siebold in Japan een feministisch icoon en cultheldin geworden.

[Eline · Rating 4 out of 5]

Annejet van der Zijl is wel een meester in het brengen van een historisch verhaal. En wat een bijzondere geschiedenis vertelt ze deze keer, in 'De zwevende wereld'. Franz von Siebold, een jonge Duitse arts komt in 1823 terecht op een Hollandse handelspost in Japan, dat toen volledig van de buitenwereld was afgesloten. Hij raakt volkomen gefascineerd door het land, de natuur en cultuur. Hoe het leven van deze avonturier is verlopen, de invloed die hij heeft gehad op de verhoudingen tussen Japan en Europa en het feit dat we dankzij hem de pluimhortensia's in onze tuinen hebben - heel bijzonder allemaal.

Van der Zijl koos ervoor om niet alleen het leven van Von Siebold te belichten, maar ook dat van zijn Japanse dochter Oine. Zij is de eerste vrouwelijke arts van Japan en daarmee ook een interessante historische figuur. Ontroerend vond ik de relatie tussen vader en dochter. Als kind werd Oine geadoreerd door haar vader; rond haar veertigste heeft ze ontgoocheld afstand gedaan van hem. Want Von Siebold was op zijn zachtst gezegd geen lieverdje.

[Isa · Rating 4 out of 5]

Hele fijne meeslepende dubbelbiografie, al begon het me op het eind een beetje te vervelen toen het meer ging over de algemene invloed van het japonisme op onze hedendaagse cultuur. Al begrijp ik dat het nodig was om hier aandacht aan te besteden omdat het de aanleiding van de totstandkoming van dit boek was, voelde het voor mij qua mate van aandacht een beetje uit evenwicht met de rest van het verhaal. Daarin werd volop licht geschenen op Siebold en zijn kinderen - toen zij eenmaal geen van allen meer direct invloed hadden op de vertelling werd het voor mij wat ongrijpbaar. Toch ontzettend interessant, een onderwerp wat me eerder niet snel had gegrepen, maar het nu dus toch heeft gedaan.

[Heidi C. · Rating 3 out of 5]

'De zwevende wereld' is een mooi geschreven dubbelbiografie over Franz von Siebold en zijn Japanse dochter. Het is een interessant boek dat best veel inzicht geeft in de Japanse geschiedenis en maatschappij en de grenzeloze ambitie van von Siebold, waarvoor alles moest wijken. Over de dochter Oine komen we een pak minder te weten, ze blijft een gesloten boek. Niet haar persoonlijkheid staat centraal, maar haar carrière en de enige drijfveer die wordt aangevoerd, is haar verlangen om haar vader trots te maken door in zijn voetsporen te treden. Ik vermoed dat het ook moeilijk is meer over haar gevoelsleven te vinden, gezien het tijdperk en de Japanse cultuur. Ik heb persoonlijk de emoties en literaire bravoure van 'Jagtlust' gemist.

[Harmke · Rating 2 out of 5]

Ik ben groot fan van de boeken van Annejet van der Zijl. Zij weet mensen uit het verleden en hun omgeving tot leven te wekken. Ik was dus benieuwd naar haar verhaal over het leven van Franz von Siebold. Hij was arts op Desjima, de Nederlandse handelspost voor de kust van het gesloten Japan. En hij werd bekend als kenner van Japan.

Het verhaal wil maar niet lekker op gang komen. Franz is een vervelende blaaskaak. Ook Van der Zijl lijkt het lastig te vinden om van Franz te houden. Franz' moeder is al even onsympathiek, hij heeft het van geen vreemde. Het verhaal blijft afstandelijk en minder meeslepend als eerdere boeken van Van der Zijl. Ook La Van der Zijl kan van deze man geen sympathiek persoon maken.

Mijn leeservaring lees je op HarmkesLeestips.nl.

[Jeanneke · Rating 4 out of 5]

Voorlopig mijn laatste boek over Japan, last but not least. Het leven van Von Siebold is dusdanig kleurijk en veelzijdig dat een boek over hem en niet te vergeten zijn dochter, niet kan mislukken. Geweldig verhaal over hem als overambitieuze wetenschapper en als bijzonder nare man voor zijn naasten.
Wat duidelijk in dit boek tot uiting komt is dat de westerse wereld doordrongen is van de Japanse cultuur, en dit mede door de vooruitziende blik van zo iemand als Von Siebold.

[Inez · Rating 5 out of 5]

Ontzettend goed geschreven en interessant boek over het leven van Franz von Siebold en zijn Japanse dochter Kusumoto Ine. Verwacht geen verhaal in romanstijl. Het is een biografie die leest als een boeiend geschiedenisboek. Dit boek blijft je bij.

[Bjorn Bakker · Rating 5 out of 5]

Brilliantly told, a fascinating history.

[Lisa · Rating 4 out of 5]

Interessant!

[Emma Verhaar · Rating 4 out of 5]

3.8 ⭐️ niet een boek dat ik in één keer wilde uitlezen, maar zeker een aanrader als je geïnteresseerd bent in geschiedenis. Over het Japan van 19e eeuw, de egocentrische Franz von Siebold en zijn connectie met het land. En over zijn dochter Oine, die vastberaden als eerste vrouwelijke arts carrière maakte in het patriarchale Japan. Ze is daarmee zoveel interessanter dan haar beroemde vader.

[Mariëtte Stevelink · Rating 5 out of 5]

een prachtig boeiend verhaal, een dubbel biografie in romanstijl over het land Japan. Geschiedenisverhaal in de 19e eeuw vooral.

[Hans Buijze · Rating 5 out of 5]

Boeiende en ontzettend goed geschreven dubbelbiografie van van Siebold en zijn dochter Ine. In een prachtig geillustreerd boek krijgen we ook een overzicht van de geschiedenis van Japan tussen pakweg 1823 en 1945. Ik ben overdonderd door zo’n mooi boek,

[Merel · Rating 2 out of 5]

Voor een biografie vlgm best goed, maar biografieën zijn denk ik gewoon niet voor mij. Ik vond het verhaal een beetje een warboel, ik heb er doorheen gestruggled en het meeste boeide me niet. De man waar het over gaat vond ik niet zo sympathiek, dus ik had liever een heel boek over zijn dochter gelezen, alhoewel ik ook wel begrijp dat hun levens helemaal verwikkeld zijn met elkaar.