Begrijp jij Centraal-Europa nog? Op reis door heden en verleden

by Hans Luiten

Een combinatie van zijn eigen reiservaringen met de levendige geschiedenis van het roerige Centraal-Europa. Van de schrijver van bestseller Begrijp jij het Midden-Oosten nog?

In Begrijp jij Centraal-Europa nog? neemt Hans Luiten de lezer mee op reis door het hedendaagse Centraal-Europa en biedt hij een historisch perspectief op deze bijzondere regio vandaag de dag. Voor de fans van Joris Luyendijk, Geert Mak, Ruben Terlou en Jelle Brandt Corstius.

Wie door een stad als Praag of Warschau loopt, wordt heen en weer geslingerd tussen vertrouwdheid en vervreemding. Het is niet ons West-Europa, maar ook niet het Russische oosten - hoewel van beide de invloed duidelijk zichtbaar is. Welkom in Centraal-Europa: Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije, het westen van Oekraïne en het zuiden van Litouwen. Hans Luiten neemt de lezer mee op reis door de regio én door de tijd. Van de heilige Adalbert, die in 997 in Polen aan zijn einde kwam en wiens lichamelijke resten als relikwieën over het continent zwierven, tot aan de campagnevoerders die hij ontmoet in een Hongaars metrostation, die het over het verschrikkelijke Verdrag van Trianon hebben alsof dat niet een eeuw maar een week geleden is gesloten.

Luiten combineert de geschiedenis en zijn eigen reiservaringen tot boeiende verhalen die niet alleen de bekende maar ook de ongrijpbare facetten tonen van het veelbewogen Centraal-Europa.

360 pages, Paperback

First published August 28, 2025

Reviews

[Max Berendsen · Rating 5 out of 5]

Een boek waar de tijd om vraagt!

Hans Luiten neemt de lezer mee op een amuserende en tegelijkertijd zeer informatieve reis door de geschiedenis van de meest kleurrijke regio van Europa. Van een moslimgemeenschap in de bossen van Noordoost Polen tot een traditionele Duitse bierbrouwerij op het Hongaarse platteland en van een herlevend Joods theatergezelschap in Boekovina tot de monumenten van Praag, de lezer wordt door een gebied meegenomen dat zonder overdrijving kan worden bestempeld als de schatkamer van het continent. Elk cliché van grauwe bekrompenheid dat er over Centraal-Europa bestaat wordt in dit boek bij het oud vuil gezet.

Dit alles verteld door de geschiedenisleraar waar je altijd les van had willen hebben.

[Gerbrand · Rating 3 out of 5]

305 Een overledene komt bij Petrus aan de hemelpoort en krijgt de vraag: ‘Waar ben je geboren? En het antwoord luidt: ‘Oostenrijk-Hongarije.’
De ondervraging gaat door: ‘Waar ging je naar school?’ ‘Tsjechoslowakije.’
‘Getrouwd in?’ ‘Hongarije.’
‘Kinderen geboren in?’ ‘Het Derde Rijk.’
‘En je kleinkinderen?’ ‘USSR.’
‘Waar ben je gestorven?’ ‘Oekraïne.’
‘Man, wat heb jij veel gereisd!’ ‘Onzin, ik ben Moekatsjevo nooit uit geweest.’

3,5* Hans Luiten geeft een gedetailleerd overzicht van de gebeurtenissen in Centraal-Europa vanaf 997 tot heden. Het gaat dan met name over Litouwen, Polen, Tsjechië, Slowakije en Hongarije. Op z’n Geert Maks neemt hij de lezer mee op zijn reizen door Centraal-Europa. Ter verluchtiging raad ik aan om locaties even te googelen. Ik vond het vanaf 1989 echt interessant en verhelderend. Voor welke uitdagingen men stond na 1989: democratisch proces verankeren, het opzetten van een vrije pers en het opbouwen van de economie. Met die vrije pers is het behoorlijk misgegaan in landen als Polen, Hongarije en Tsjechië. Toen na 2000 de winstcijfers tegenvielen verkochten de westerse concerns hun mediabedrijven.

124 Polen bleef immers tussen 1795 en 1918 een land dat eenvoudigweg niet meer bestond, opgedeeld tussen Pruisen, Oostenrijk en Rusland.

201 Er veranderde na de Eerste wereldoorlog nog veel meer op de Centraal-Europese kaart. Twee staten werden compleet opgedeeld (Oostenrijk en Hongarije), een ander verkleind (Duitsland) of juist vergroot (Roemenië). Steden werden van provinciestad hoofdstad of juist omgekeerd, grenzen werden verschoven en daarna weer gecorrigeerd. De Nederlandse Bos’ Schoolatlas der geheele aarde kon alle veranderingen amper bijhouden. Al tijdens de oorlog kregen klanten de kans om losse, bijgewerkte kaarten in te voegen.

[Marcel Duyvestijn · Rating 5 out of 5]

Prachtig boek. Heldere stijl. En enorm veel kennis die bladzijde na bladzijde op je afkomt. Tegelijk is het een reisverhaal, waar bij Hans’ persoonlijke verhalen naadloos overgaan in het grotere verhaal. De leraar in Hans maakt dat het duidelijk overkomt. Het doet denken aan Geert Mak en Robert Kaplan. Erg genoten. En ik hoop dat hij nu ook naar het zuiden trekt en de Balkan voor ons uit de doeken doet.

[Jeroen · Rating 4 out of 5]

4,5

[Araik · Rating 5 out of 5]

"Ik loop door de grafkelders met mijn zoontje Araik aan mijn hand. Hij is vijf jaar. Al die graven lijken hem - gelukkig maar - helemaal niks te zeggen. Totdat we bij een kleinere ruimte komen, met drie vrij sobere tombes, waar twee oudere dames met grote toewijding bloemen neerleggen. Kinderen pikken bepaalde zaken eerder op, dus pas als ik mijn zoon gefascineerd naar de dames zie kijken dringt het tot mij door dat ze echt ontroerd zijn. We lopen zachtjes weg en laten we de twee dames achter bij het graf van keizerin Elisabeth, dankzij de films met Romy Snijder beter bekend als Sissi, die in 1898 door een anarchistische terrorist werd vermoord."

[Sven Heeren · Rating 5 out of 5]

Fantastisch boek, neemt je op een zeer vermakelijke manier mee in de geschiedenis van Centraal-Europa, een geschiedenis die je op school zelden verteld wordt. De combinatie van de historische verhalen afgewisseld met korte reisverslagen zorgt ervoor dat het boek heerlijk wegleest, terwijl je behoorlijk wat leert. Echt een aanrader!

[Anne · Rating 4 out of 5]

Heel boeiend om te lezen wat er wel niet allemaal gebeurd is in centraal Europa. Een gebied waar eeuwen lang verschillende bevolkingsgroepen samenleefden en minderheden het karakter bepaalden. al is dat ook vaak fout gegaan en is het nu toch wat minder divers weer soms. Leuk om in te lezen voor Praag