Com diu Adrià Targa al seu pròleg, La nova joventut “és un llibre sobre tot allò que una tarda morí amb les bicicletes. Aquesta tarda no va acabar de morir mai: Pasolini va reescriure aquest llibre durant tota la seva vida. Com el lector trobarà en les notes de l’autor mateix i del traductor, aquest el llibre va anar creixent amb ell, transformant-se de la mateixa manera que transformem el relat de la nostra vida a mesura que anem creixent. Tot plegat, diversos estadis d’idealització d’una infància i adolescència al Friül. Per al jove Pier Paolo, aquells estius són potser l’únic punt fix i inamovible de la seva primera formació sentimental.” La traducció —acurada, magnífica—de l’Eloi Creus és la primera al català d’un text de Pasolini escrit en furlà.
Italian poet, novelist, critic, essayst, journalist, translator, dramatist, film director, screenwriter and philosopher, often regarded as one of the greatest minds of XX century, was murdered violently in Rome in 1975 in circumstances not yet been clarified. Pasolini is best known outside Italy for his films, many of which were based on literary sources - The Gospel According to Saint Matthew, The Decameron, The Canterbury Tales...
Pasolini referred himself as a 'Catholic Marxist' and often used shocking juxtapositions of imagery to expose the vapidity of values in modern society. His essays and newspaper articles often critized the capitalistic omologation and also often contributed to public controversies which had made him many enemies. In the weeks leading up to his murder he had condemned Italy's political class for its corruption, for neo-fascist terrorist conspiracy and for collusion with the Mafia and the infamous "Propaganda 2" masonic lodge of Licio Gelli and Eugenio Cefis.
His friend, the writer Alberto Moravia, considered him "the major Italian poet" of the second half of the 20th century.
Això que ha fet l'Eloi Creus de traduir al Pasolini poeta jove directament del furlà perquè nosaltres el puguem llegir en català és gros, és important i és un goig.
La gran feinada de traducció d'Eloi Creus ja seria un bon motiu per llegir-lo. Un altre motiu és que està escrit en una llengua minoritària, el furlà, que el mateix Pasolini definia com una llengua “materna, pura, primigènia”. La nova joventut és molt més que un recull poètic: és un diari vital, un diàleg entre el jove Pasolini i el Pasolini madur, entre la llengua com a refugi i la llengua com a denúncia. El resultat és un contrast colpidor: el Pasolini jove canta; el Pasolini madur respon amb un lament.
Amòur me amòur, dulà sotu Amòur sotu Amòur ta li sèjs tai piès o tai ciavièj?
Amòur, amòur me, sotu Amòur tal sen dulà che la seda a è na nula ch’a zem?
Ah beada la òdula ch’a siga di ligrìa ta chej vuj ch’a no jòdin l’Amòur ch’a iu impija.
AMORE MIO AMORE.
Amore mio amore, dove sei Amore, sei Amore nelle ciglia, nei piedi o nei capelli? Amore amore mio, sei Amore nel seno dove la seta è una nube che geme? Ah beata l’allodola che grida d’allegria in quegli occhi che non vedono l’Amore che li accende!
p. 85
-
L LUZÒUR
Chel ch’a si dismintìa a zova pì di chel ch’a si recuarda: miej ch’i rompi la cuarda ch’a mi lea a na ciera muarta e ’nciamò nova.
Miej chista vita nova e muarta, chistu curt invièr ch’i vif intànt che a Ciasarsa l’invièr eternu al fa slusi il curtìf.
Lajù i ùltins ciars da l’ùa a fan cricà il glerìn da li stradelis, rujs di na ciera sensa prinsipi e sensa fin.
Lajù i me parins muàrs tal còur e ta la lenga a àn chè lus di un pìssul paìs ch’al vif fòur da la vita, ta la vita dai so òmis vivùs.
N’altri distìn: jo, mut, i soj cà ch’i parli, e lòurs – lòurs ch’a san doma che parlà – a son lajù lontàn, sidìns in tal luzòur.
IL CHIARORE.
Quello che si dimentica aiuta più di quello che si ricorda: meglio che rompa la corda che mi lega a una terra morta e ancora nuova. Meglio questa vita nuova e morta, questo breve inverno ch’io vivo, mentre a Casarsa l’inverno eterno fa splendere il cortile. Laggiù gli ultimi carri dell’uva fanno scricchiolare il ghiaino sui viottoli, rughe di una terra senza principio e senza fine. Laggiù i miei parenti morti hanno nel cuore e nella lingua quella luce di un piccolo paese che vive fuori dalla vita, nella vita dei suoi uomini già vissuti. Un altro destino: io, muto, sono qui che parlo, e essi – essi che sanno solo parlare – sono laggiù, lontano, muti nel chiarore.
pp. 105-106
-
VEGNERÀ EL VERO CRISTO
No gò corajo de ver sogni: il blù e l’onto de la tuta, no altro tal me cuòr de operajo.
Mort par quatro franchi, operajo, il cuòr, ti te gà odià la tuta e pers i to più veri sogni.
El jera un fiol ch’el veva sogni, un fiol blù come la tuta. Vegnerà el vero Cristo, operajo,
a insegnarte a ver veri sogni.
VERRÀ IL VERO CRISTO.
Non ho coraggio di avere sogni: il blu e l’unto della tuta, non altro nel mio cuore di operaio. Morto per due soldi, operaio, il cuore, hai odiato la tuta e perso i tuoi più veri sogni. Era un ragazzo che aveva sogni, un ragazzo blu come la tuta. Verrà il vero Cristo, operaio, a insegnarti ad avere veri sogni.
p. 128
-
BIEL ZUVINÌN
[...] Sunàit, puoris ciampanis, sunàit l’Aimaria, che il zuvinìn al torna plen di malincunia Sunàit, puoris ciampanis, sunàit il Matutìn che oramai al è veciu chel biel zuvinìn.
BEL GIOVANINO.
[...] Suonate, povere campane, suonate l’Avemaria, che il giovanino torna pieno di malinconia. Suonate, povere campane, suonate il Mattutino, che ormai è vecchio il bel giovanino.
p. 144
-
IL QUARANTA QUATRI
[...] Recuàrditi, Signòur, chel ch’a ni à capitàt, da la nustra passiòn vuarda di vej pietàt. La nustra ciera a è stada in man dai forestèirs e nu a ni àn puartàt ta n’antra prisonèirs. I zòvins e i vecius in plassa a àn piciàt, li nustris fantassinis a àn disonoràt. A ni è muàrt in tal còur il ben da la ligria ogni voja di ridi a è svualada via. Par li stradis feratis, par i stradòns di sfalt par vej un toc di pan i ris-ciavin la muàrt. Clàmini tu, o Signòur, e nu i Ti clamarìn, torna a fà i nustris dis coma ch’a erin prin.
IL QUARANTA QUATTRO.
[...] Ricordati, Signore, quello che ci è accaduto, della nostra passione guarda di avere pietà. La nostra terra è stata in mano agli stranieri, e noi ci hanno portati prigionieri in un’altra. I giovani e i vecchi, li hanno impiccati in piazza, le nostre giovinette, ce le hanno disonorate. Ci è morto nel cuore il bene dell’allegria, ogni voglia di ridere ci è volata via. Per le strade ferrate e gli stradoni d’asfalto, per un poco di pane, abbiamo rischiato la morte. Chiamaci tu, o Signore, e noi ti chiameremo, rifà i nostri giorni com’erano prima.
Leí la versión compilada en el primer tomo de Tutte le poesie que viene acompañada de una traducción al italiano.
Hay algo más que una política de identidad lingüística en la decisión de Pasolini de publicar su primer libro de poemas en friuliano. En consonancia con el mismo gesto antimoderno presente en sus películas (y que le costó el odio tanto del fascismo como del PCI), es como si ese mundo solo pudiera ser hablado en esa lengua.
El tono elegíaco de muchos de los poemas hace pensar en un mundo que, junto con la lengua que lo ha creado y lo nombra, está al borde de la desaparición y sobre el que se cierne la cerrazón de la modernidad. La infancia aparece como tema central, al ser la edad perdida por excelencia, además de estar en una relación intimísima con el pueblo y los tiempos de una vida que ya no es. Es esa la potencia de hablarle al fanciullo o tomar su voz.
En cuanto al aspecto formal, la métrica y las anáforas acercan estas composiciones a la cadencia rítmica de los cantos populares, lo que refuerza aún más la sensación de estar asomándose a un mundo cerrado sobre sí mismo, tan intocable en la memoria como inaccesible en el presente.
///
Noi che siamo poveri abbiamo poco tempo di gioventù e di bellezza: mondo, tu puoi stare senza di noi.
Schiavi della nascita siamo noi! Farfalle che non hanno mai avuto bellezza, morte nel bozzolo del tempo.
I ricchi non ci pagano il tempo: i giorni rubati alla belleza dai nostri padri e da noi.
Rezeña N°61 del 2024 CONOCER LA VIDA DE UN CINEASTA MEDIANTE SUS POEMAS
Para quienes no sepan de su existencia, Pasolini fue mayormente reconocido en el mundo del cine, más allá de su postura social (comunista, homosexual y ateo, siendo italiano) cuya muerte resulta ser un misterio de aquellos. En este libro se tomó la titánica tarea de traducir sus poesias friulanas (aunque dejen bastante que desear su lectura) en la cual, como dice la contratapa, se reunieron sus anteriores trabajos en uno. Personalmente, fue como conocer otra faceta de él. Cuando era estudiante universitario, había escuchado que había escrito (desconociendo en ese entonces que se encontraban en español). Cuando fue novedad de la editorial, me retrotrajo a ese momento. Leerlo fue ver desde un niño hacia un adulto en busca de algo que la sociedad/la vida le arrebató. En medio de la soledad, se aferra de la compañia para no caer en la melancolía. Su contraparte actual le responde a las inquietudes de su pasado (motivo por el cual los titulos se repiten, como si fuera un reflejo de él mismo) ante el mundo que le tocó vivir. Seguiría dsmenuzando el libro, pero no quiero desvariar. Solo lo leí, porque conocía alguna de sus películas, de esta manera me sirvió para conocer su costado mas humano (sin embargo, no necesariamente hay que empatizar). Recomendado para un grupo selecto.
FRASES DESTACADAS
Lo que se olvida ayuda más que lo que se recuerda.
Nosotros que somos pobres tenemos poco tiempo de juventud y de belleza: mundo, pareces estar sin nosotros. ¡Esclavos del nacimiento somos! (...) Los ricos no nos pagan el tiempo: los dias robados a la belleza de nuestros padres y de nosotros. ¿Nunca terminará el ayuno del tiempo?
Para quien ama el mundo en la forma que el tiempo le ha dado, volviendo siempre a ser igual a sí mismo, morir.
No me lamento de una realidad sino de su valor. No me lamento del mundo sino de su color. (...) no lloro porque ese mundo no regresa mas, sino que lloro porque su regreso terminó.
(...) en mi mundo la madre suele callar cuando habla el hijo hombre. Tienes razón: pero tu jactancia vale tanto como mi silencio: entonces hablemos juntos.
Me miro en el espejo para ver qué fui, pero el espejo se mueve como un agua y se mueve aquello en lo que me convertí.
La Vida excluye que en un hombre anónimo y común convivan infancia y madurez, y mucho menos gracia y dolor.