สัญชาตญาณมืดและเรื่องสั้นอื่นๆ ของ อ.อุดากร

by อ. อุดากร, ภูริ ศิวสิริการุณย์ (Complier)

--- ญาณหันไปหัวเราะกับเพื่อน “เจ้าธาดามันขยันขนผู้หญิงไปเที่ยว” เขาบอก
.
นายแพทย์ชิน เวชภราดายักไหล่ “นั่นเป็นวิธีของคนที่ทราบดีว่า อะไรและอย่างไรผู้หญิงจึงจะเป็นของตัวได้ง่ายขึ้น”

ญาณยัดผ้าเช็ดหน้าใส่กระเป๋า ดึงซองบุหรี่ออกมาเปิดแล้วส่งเข้าปาก คาบไว้ตัวหนึ่ง “ปากจัดนะ, หมอ ทำไมแกคิดว่าผู้หญิงที่ยอมไปเที่ยวไหนๆ กับมิตรสหายอย่างนี้ จำเป็นจะต้องจบลงด้วยการเป็นของผู้ชายที่พาไปอย่างนั้นเสมอไปหรือ?”

นายแพทย์ชินผงกศีรษะ “ถ้าผู้ชายคนนั้นต้องการ” เขาตอบสั้นๆ และเคร่ง “แกอย่าลืมว่าคนเราเกิดมาพร้อมกับสัญชาตญาณมืด - กันหมายถึงความใคร่น่ะ – และแกปฏิเสธหรือว่าผู้หญิงปราศจากสิ่งนี้”

ชายหนุ่มหัวเราะในลำคอ เขาพ่นควันโขมงขณะที่ลดไฟแช็กรอนสันลงจากปลายบุหรี่ และชำเลืองดูใบหน้าของผู้พูดแวบหนึ่ง “โลกเราก้าวมาไกลแล้วนี่นะ, หมอ โลกเจริญขึ้น การศึกษาเจริญขึ้น เท่านี้ยังไม่พอหรือที่จะขัดเกลาสัญชาตญาณที่แกหมายถึงนั้นไปจากอารมณ์มืดของมนุษย์?”

อีกฝ่ายหนึ่งสั่นศีรษะ ยิ้มเนือยๆ “โลกอาจจะเจริญขึ้นอย่างแกว่า กันไม่ปฏิเสธถ้าพูดถึงวัตถุ แต่หากรวมถึงจิตใจของคนด้วย กันไม่เชื่อ” เขาหยุดนิดหนึ่งแล้วถอนใจยาว “โลกเราก้าวมาไกล แกพูดไม่ผิด, ญาณ, เพียงแต่ว่า ความไกลที่วัตถุและจิตใจได้ก้าวไปนั้น มันสวนไปคนละทาง และไม่มีโอกาสที่จะได้พบความทัดเทียมกันได้เลย พูดให้สั้น, ศีลธรรมของมนุษย์สิ้นไปทุกขณะจากจิตใจของมนุษย์ ทุกระยะที่ความเจริญทางวัตถุได้ดำเนินไป” ---

บางบทบางตอนจาก 1 ใน 13 เรื่องสั้นคัดสรรจากเล่ม
สัญชาตญาณมืดและเรื่องสั้นอื่นๆ ของ อ.อุดากร

304 pages, Paperback

Published October 1, 2025

About the author

อ.อุดากร เป็นนามปากกาของ อุดม อุดาการ เกิดเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2467 ที่อ.นครชัยศรี จ.นครปฐม การศึกษา เรียนหนังสือชั้นประถมและมัธยมที่โรงเรียนประจำจังหวัดอุตรดิตถ์ หลังจบม.6จึงเรียนต่อในกรุงเทพฯ ที่ร.ร.เตรียมอุดมศึกษา แล้วสอบเข้าเตรียมแพทย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ศึกษาวิชาแพทย์ที่คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลศิริราช

พ.ศ.2478 ในปลายปีการศึกษาแรกของการเรียนวิชาแพทย์ ล้มป่วยด้วยโรคปอด ต้องพักการเรียน 2 ปี เพื่อรักษาตัว เมื่อครบกำหนดอาการยังไม่ปกติ จึงต้องลาออก อ.อุดากรจึงหันมาเรียนวิชากฎหมายคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง แม้จะยังเจ็บป่วยอยู่ก็อดทนเพียรพยายามจนสำเร็จอนุปริญญา

มีแววเป็นนักเขียนตั้งแต่เด็ก วิชาเรียงความของเขามักได้รับคำชมจากครู นอกจากนั้นก็มักจะเขียนเรื่องสั้นให้เพื่อนๆอ่านและเขียนบทละครให้โรงเรียนใช้แสดงในงานรื่นเริงเป็นประจำ

หลังล้มป่วยจนเรียนแพทย์ไม่ได้ อ.อุดากรเสียใจมากเพราะเคยมุ่งหวังใช้วิชาแพทย์ช่วยเหลือชาวบ้านในชนบท จึงหันมาสนใจการเขียนอย่างจริงจัง พอดีจังหวะช่วง พ.ศ.2491 นิตยสารสยามสมัย จัดประกวดเรื่องสั้นโบว์สีฟ้า อ.อุดากร เขียนส่งมา 3 เรื่อง ได้แก่ ตึกกรอสส์ เกสราลิขิต และชำหนึ่ง ทุกเรื่องได้รับพิจารณาลงพิมพ์ และเรื่อง "ตึกกรอสส์" ได้รับรางวัลชนะเลิศ
อ.อุดากรบรรยายความรู้สึกที่ได้รับรางวัลในจดหมายที่เขียนถึงมาลัย ชูพินิจ บรรณาธิการนิตยสารสยามสมัยขณะนั้นว่า "ความปรารถนาของผมก็เท่านั้น ต้องการระบายความรู้สึกนึกคิดเกี่ยวกับสถาบันอันศักดิ์สิทธิ์ และบุคคลผู้เป็นเส้นชีวิตของมันออกไป เขียนแล้วอ่านดูเองก็รู้สึกพอใจอยู่บ้าง แต่ก็ไม่สุขเท่ากับได้รับการเผยแพร่"

เมื่อได้รับความสำเร็จจากงานเขียนทำให้เขามีพลังใจมุมานะเขียนหนังสือแม้ยังเจ็บป่วย พ.ศ.2493 งานเรื่องสั้น "สัญชาตญาณมืด" ซึ่งตีพิมพ์ในนิตยสารสยามสมัย เป็นผลงานเขย่าวงการที่ผู้อ่านพูดถึงอย่างกว้างขวาง

เมื่อทำงานเสมียน แผนกมหาดไทยของจ.อุตรดิตถ์ นายอุดมรับหน้าที่จัดทำนิตยสารธรรมสภา และหนังสือเชิญชวนท่องเที่ยวจังหวัด เรื่อง "ลับแลเมืองธรรมชาติ" งานหนังสือเล่มนี้เขาทุ่มเทอย่างหนักกระทั่งโรคที่ป่วยอยู่ทวีความรุนแรงขึ้นจนต้องหยุดงานเขียนเมื่อลุกขึ้นไม่ไหว

ตัวอย่างงานเขียนของอ.อุดากร ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเรื่องสั้น นอกเหนือจากที่เอ่ยแล้วข้างต้น ได้แก่ สยุมพรเหนือ หลุมฝังศพ ริมกระแสธาร ชั่วนิรันดร แสงระวีดับ โบ๊ตอะฮอย? ชีวิตที่จบลงด้วยน้ำตา ทาสอารมณ์ บนผืนแผ่นดินไทย คาลมาร์กซ์-กลิ่นดินปืน บนเส้นทางชีวิตสายหนึ่ง รักนั้นจีรัง วิญญาณลอย เพ็ญพิลาป และสิ้นพยาบาท ซึ่งเป็นงานเขียนเรื่องสุดท้ายในปี 2493 อ.อุดากร เสียชีวิต เมื่อวันที่ 27 มกราคม 2494 ด้วยวัยเพียง 27 ปี

Reviews

[Lstran Kng · Rating 4 out of 5]

ในสมัยที่ยังเป็นนักศึกษาเคยอ่านหนังสือตึกกรอสส์ของ อ.อุดากร แล้วชอบมาก ประทับใจในเรื่องราวหักมุมที่เต็มไปด้วยโศกนาฏกรรม เรื่องของความรัก ความผิดหวัง ซึ่งเข้ากับอารมณ์ในช่วงวัยรุ่นของเราได้อย่างดี

เมื่อวันเวลาผ่านไป จนมาถึงวัยนี้ ได้อ่านงานของนักเขียนท่านนี้อีกครา กลับเป็นความรู้สึกที่ผสมผสาน ส่วนหนึ่งก็รู้สึกชื่นชมกับการใช้ถ้อยคำภาษาที่สละสลวยงดงาม การบรรยายบรรยากาศที่เต็มไปด้วยรายละเอียดราวกับจะจับต้องได้ แต่อีกส่วนหนึ่งก็กลับรู้สึกเฉยๆกลับเรื่องราวหักมุม เริ่มมองเห็นช่องโหว่ในพล็อตเรื่องที่ดำเนินด้วยความบังเอิญมากไปหน่อย ในเรื่องที่ตัวเอกเป็นผู้บรรยายหรือดำเนินเรื่อง การพรรณนานั้นย้ำถ้อยย้ำคำมากเกินไปจนเหมือนพร่ำเพ้อ หรือในสถานการณ์คับขันฉุกเฉินกลับให้ตัวเองรำพึงรำพันเสียยืดยาวจนขาดความสมจริง แต่บางเรื่องที่ใช้กลวิธีแบบเรื่องเล่าโดยตัวละครบุคคลที่สาม กลับเล่าได้อย่างกระชับน่าติดตามมากกว่า

เรื่องสั้นทั้งหลายในเล่มล้วนบ่งบอกถึงอารมณ์ในวัยหนุ่มที่เต็มไปด้วยความพลุ่งพล่านของความรัก ความทะเยอทะยาน ความหวัง ความผิดหวังสำนึกเสียใจ มุมมองที่มีต่อสังคมและการเมือง ถึงแม้จะมีจุดที่มากเกินหรือน้อยไปบ้าง แต่ก็ยังฉายประกายแสงอันโดดเด่นและมีสไตล์เฉพาะตัว น่าเสียดายที่นักเขียนท่านนี้ต้องเสียชีวิตเมื่ออายุยังน้อย หากได้มีชีวิตยืนยาวสะสมประสบการณ์ชีวิตและความเจนจัดในการเขียน คงจะเป็นเพชรเม็ดงามอีกเม็ดของวงการวรรณกรรมไทย

ถือเป็นหนังสือที่ดีเล่มหนึ่งที่รวบรวมงานเขียนของ อ.อุดากร จำนวนหนึ่งมานำเสนอในมุมมองของผู้อ่านคนหนึ่ง แต่ไม่ทราบว่าเหตุไฉนจึงไม่เป็นหน้าที่ของกองบรรณาธิการหรือสำนักพิมพ์เป็นผู้คัดสรรเรื่อง เรื่องสั้นบางเรื่องถูกพูดถึงในบทวิจารณ์ท้ายเล่มกลับไม่ได้เอามารวม สิ่งที่ทดแทนเรื่องสั้นบางเรื่องที่ขาดหายไปคือ บทความเกี่ยวกับชีวประวัติของ อ.อุดากร ที่เขียนได้อย่างละเอียดถี่ถ้วนดี และบทวิจารณ์ในแง่มุมคนรุ่นใหม่ผู้คัดสรรเรื่องราวมานำเสนอในฉบับพิมพ์นี้

สิ่งที่น่าเสียดายสำหรับหนังสือฉบับนี้ก็คือ แม้จะเพิ่มเนื้อหาบางอย่างเข้าไป แต่ถ้าเทียบกับฉบับ "ชั่วชีวิต" หรือฉบับอื่นๆ นักอ่านผู้คาดหวังว่า หนังสือฉบับที่พิมพ์ใหม่นี้น่าจะทำได้ครบถ้วนและเพิ่มเติมให้สมบูรณ์มากยิ่งๆขึ้นไป โดยรวมเอาบทวิจารณ์จากผู้อาวุโสในวงการท่านอื่นที่เคยตีพิมพ์ในเล่มอื่นมารวมด้วยแทนที่จะเลือกตัดส่วนนั้นเพิ่มส่วนนี้ กลายเป็นความลำบากของคนอ่านรุ่นใหม่ที่ไม่มีเล่มก่อนหน้าคงต้องไปตามหาอ่านจากคลังหนังสือเก่า ซึ่งไม่รู้ต้องรออีกกี่ปีหรืออาจจะชั่วชีวิตที่นักอ่านจะได้เห็นผลงานของ อ.อุดากรแบบ Ultimate Edition จริงๆ

4/5