Jötunsten

by Andri Snær Magnason, Nanna Kalkar (Translator)

En desillusioneret arkitekt i Reykjavík kæmper med sig selv og sin idealisme i en islandsk bygge­branche, der hverken levner plads til kvalitet eller langsigtet tænkning.
I denne tankevækkende fortælling stiller Andri Snær Magnason skarpt på, hvordan vores fortæl­linger – om kontrol, om menneskets overherre­dømme – sætter sig spor i de fysiske ting, vi bygger.

Jötunsten inviterer os til at spørge: Hvilke nye histo­rier kan forme både vores indre og ydre verden? Kan vi rykke ved forestillingen om os selv som verdens centrum? Og kan det vi bygger og skaber afspejle en livsform, der værner om Jorden?

42 pages, Paperback

Published May 16, 2025

About the author

Andri Snær Magnason is an Icelandic writer, born in Reykjavik on July 14, 1973. An award winning author published in 40 languages. His most recent book is On Time and Water - a book seeking to explore the issue of time and climate change through language, mythology and memoir. Andri has written novels, poetry, plays, short stories, essays and he has directed documentary films. His novel LoveStar was chosen as “Novel of the year” by Icelandic booksellers, it received the DV Literary Award, The Philip K. Dick special citation Award of 2013 and won the french Grand Prix de l'Imaginaire as best foreign Sci-Fi in France 2016. His children’s book, The Story of the Blue Planet, was the first children’s book to receive the Icelandic Literary Prize and has been published or performed in 35 countries. His first book of poetry was a runaway best seller published by the Bonus supermarket chain in Iceland. The Story of the Blue Planet received the Janusz Korczak Honorary Award 2000 and the West Nordic Children’s Book Prize 2002 and the Green Earth Honor Award 2013 and the UKLA Award 2014. The play from the story was performed on the main stage of YPT in Toronto in 2005 and 2013. He has been active in the fight for preserving the delicate nature of Iceland, his book Dreamland: A Self-Help Manual for a Frightened Nation takes on these issues. Dreamland has been made into a feature-length documentary film. Andri Magnason is the winner of the Kairos Award of 2010 granted by the Alfred Toepfer institute in Hamburg. His most recent documentary films are The Hero's Journey to the Third Pole - a bipolar musical documentary with elephants and Apausalypse, available on the website of Emergence Magazine.

Andri Snær Magnason lives in Reykjavík. He is married with four children.
His work has been published to more than 40 languages.

Reviews

[Ingvar Steinn Ingólfsson · Rating 2 out of 5]

Las þessa basically skoðanagrein á Vísi á jólanótt. Mér finnst ekkert nýtt koma fram í þessari bók og eiginlega bara ótrúlegt væl. Bókin bíður ekki upp á neinar lausnir við vandamálum sem blasa við í nútímanum og stundum finnst mér eins og hún sé skrifuð af manni sem situr lengst uppi í sínum fílabeinsturni og horfir einfeldingslega á hlutina, bæði eins og líf fólks í þessum húsum þyrfti að vera alveg hræðilegt af því að glugginn er ekki nákvæmlega eins og hann sá fyrir sér og að hús sem moldóvar byggju hlytu að vera heimsk og einföld eins og þeir. Síðan eru tekin dæmi af gömlum hugsjónum um Breiðholt og Sólheimablokkir osfrv. þar sem byggðarsamlagshugsjónin er haldin á lofti sem er bara gott og gilt en samt er draumablokk þessa arkitekts í engu samræmi við þá hugsjón vegna þess að þó svo að hún hefði verið byggð eins og hann sá fyrir sér hefði hún samt verið byggð í kapitalísku gróðaumhverfi sem er helsti gagnrýnispunkturinn í bókinni - og væri kerfið þá bara fullkomið ef blokkin hefði verið eins og hann sá fyrir sér? Veit ekki, væri til í að heyra pælingar ykkar sem lásu. Allaveganna fannst mér þetta ekki vekja neitt nýtt hjá mér… sem ég var sná að vonast að hún myndi gera. Aðalpersónan er einhver allra leiðinlegasta aðalpersóna og vanhæfasti arkitekt sem sögur fara af og ég ætla ekki að verða eins og sá bældi lúser. En mjög cute þegar hann sýndi kærustunni fílabeinsmynstrið og Andri Snær kann að skrifa fínar bækur, þetta er bara ekki hans sterkasta.

[Eydís Blöndal · Rating 4 out of 5]

Í ljósi þess sem hún kemur til skila fyrirgef ég bókinni fyrir að vera of stutt. Ég hefði viljað fá fleiri síður, meiri sögu, fleiri pælingar, fleiri viðfangsefni, en það er náttúrulega bara græðgi og tilætlunarsemi. En ég tek af henni eina stjörnu útaf því.

Aha momentið í hugsun Andra er mjög skýrt og þýðingarmikið. Andri hefur verið, er og verður skemmtilegasti og skarpasti hugsuðurinn okkar imho. Og bókin er heil hugsun, og allir endar frágengnir – hönnun og frásögn fer fullkomlega saman, svona á að gera þetta, love it.

[Guðrún Úlfarsdóttir]

Ef þessi snart við húmanísku hjarta yðar, kæri lesandi, mæli ég eindregið með Mannlífi milli húsa eftir Jan Gehl! Sú bók er eins og leiðarvísir um hvernig eigi að byggja mannvæna borg og hún opnaði augu mín.

[Sólrún Ylfa · Rating 5 out of 5]

Töff kápa! Ég viðurkenni að þetta stóra letur og allar myndirnar gerðu mikið fyrir mig því ég er algjör lestrarsnigill. Mér fannst SVOOOO kúl hvernig augnablikið var teygt í gegnum alla bókina og ég skildi aðalpersónuna svo vel. Mörg hús og heilu hverfin finnst mér oft svolítið ljót og að þau hafi skrítna áru, og hugsa einmitt: "Hver vill hafa þetta svona?". Ég er mjög ánægð með umfjöllunarefnið og hversu aðgengilegt það er, mæli mikið með!

[Stefán Nordal]

já nýr andri. þessi er spes

það besta sem ég get sagt um þessa er að hún sé stutt. þetta er ein af þeim bókum sem er í raun bara ein hugmynd í gegn, ein pæling tekin fyrir, og þó margar slíkar bækur teygja lopann að óþörfu kemst þessi strax að efninu og klárar hana nánast í sama andrardrætti. góð framan af með sterka frásagnarstíl andra, sem hann gerir best, en fyrir miðju kemur annað hljóð í skrokkinn og seinni hluti bókarinnar nánast eins og opið bréf eða skoðannagrein til byggingarverktaka landsins.
mjög þarft umræðuefni sem ég tek undir að mestu, en skilar sér ekki sem spennandi eða bitastæð bók.

ágætur lestur en þessi þarf ekki að fara upp í hillu.
gera betur næst 🙏

[Kristín · Rating 5 out of 5]

Hefði aldrei trúað að örstutt bók um arkitektúr og byggingariðnað gæti vakið upp svona sterkar tilfinningar!

[Brynjar Leó · Rating 4 out of 5]

Greip þessa af bókastandinum í vinnunni áður en þær verða teknar burt eftir helgi.

En gaauuuuur Andri Snær, love this guy!

Þessi stutta bók fannst mér frábær lesning. Fangar eitt augnablik af tilfinningu og eftirsjá af gríðarlegum þunga í tengslum við eitthvað sem hefur hvílt á mér mikið undanfarin ár, spurningin: Afhverju eru allar nýbyggingar á Íslandi síðastliðinn áratug fooooooorljótar????

Gæti tekið heilt rant um það en þessi bók er í rauninni það. Andri er svo góður að spila inn á tilfinningar og gerir það mjög vel hérna. Kannski mætti bókin kafa dýpra eða reynt að koma með lausnir, en mér finnst bókin ekki skulda mér það því hún er nú þegar heill pakki, þó lítill sé. Kápuhönnun, umbrot og myndskreytingarnar leika þar stóran hlut og gefa bókinni aukina vídd.

Eins og allt sem Andri gerir er hann að bera spegil upp að íslensku samfélagi. Þessi tiltekna frásögn er augljóslega mjög ýkt útgáfa af raunveruleikanum en fangar þó vel eitthvað af neikvæðustu hliðum íslensks samfélags: skammsýni, gróðafíkn og meðvirkni.

Lesin heima áðan.

[Benedikt Traustason]

Góð og þörf gagnrýni á skipulagsmál, gæði byggðar í samtímanum og mammon. Það er eitthvað sem þarf að breytast. Varðandi persónurnar og söguþráð þá fannst mér eitthvað off að enda bókina á hjónarifrildi/ranti? Veit ekki.

Mæli með, sérstaklega fyrir áhugafólk um hið byggða umhverfi.

[Kristján Diego · Rating 4 out of 5]

Jötunsteinn er skoðanapistill/ritgerð í skáldskaparbúning. Bókinn er samfélagsrýni í anda Draumalandið og Tíminn og vatnið í formi skáldsögu sem gengur betur upp en mig grunnaði. Sagan sjálf er ekki stórfengleg en hún skilar skilaboði og gagnrýni Andra á stöðu íbúðaruppbyggingu á höfuðborgarsvæðinu. Bókin kveikti hjá mér áhuga að kynna mér sögu arkitektúra á Íslandi en á sama tíma hefði ég viljað að bókin væri einfaldlega esseyja frá Andra rétt eins og Tíminn og vatnið og Draumalandið. Vonandi kemur það síðar

[Daði Víðisson · Rating 4 out of 5]

Sniðug, auðlesin og skemmtileg. Mjög góð til að kickstarta jólalestrinum. Hann er klár andri

[Kolbrún Matthíasdóttir · Rating 4 out of 5]

hmm erfitt fyrir mig að ákveða mig hvað mér finnst. vel dramatísk en samt á þann hátt að 80% af tímanum er ég nokkuð viss um að þetta er viljandi spaug að vera svona dramatískur.
góð samt! myndirnar mjög skemmtilegar og gerði söguna líflegri

[Sigríður Óladóttir · Rating 5 out of 5]

Leigði hana á Borgarbókasafninu í dag og las hana alla inná kaffihúsinu Iðu meðan ég var með barn á brjósti. Frábær bók um græðgi og hugsjónir. Fyndin en grátleg á köflum yfir því hvernig samfélagið er orðið.

[Ingibjörg · Rating 4 out of 5]

4 og hálf stjarna
Frábær nóvella og satíra um byggingarstefnu síðustu ára og áratuga á Íslandi. Allt fyrir gróðann! Hittir svo sannarlega í mark.

[Elín Gunnlaugsdóttir · Rating 4 out of 5]

Hárbeitt ádeila á byggingabransann og arkítektúrinn á Íslandi.

[Hildurbraga]

Bls. 114 og 124. 4/5 heilstæðar lýsingar á nútíma samfélagsstrúktúr

[katrín lea · Rating 4 out of 5]

„ímyndaðu þér ef þú værir prófarkalesari og allur texti væri morandi í stafsetningarvillum en enginn tæki eftir því nema þú. nýju hverfin eru eintómar stafsetningarvilr. mér finnst eins og allt sé orðið ljótt. ég get varla nefnt hús sem hefur risið síðustu árin sem mér finnst raunverulega mikilvægt. okkar kynslóð er að bregðast. við erum að eyðileggja miðbæinn, eyðileggja hálendið, loftslagið, heilbrigðiskerfið og menntakerfið, við erum að leggja ljóta vegi og slaufur. allt er ljótt. allt er tilgangslaust.“

„ég hanna misskiptingu, ég hanna hús í hverfi sem eru hönnuð til að skapa félagslega einangrun, auka umferð einkabíla og ýta undir neyslu. ég er að eyðileggja borgina mína, eyðileggja jörðina. heimurinn sem við sjáum er ekki allur heimurinn. veistu hvernig þetta myndi líta út ef einhver hefði ekki nagað allt inn að beini?“

„ég ók stefnulaust um hverfið og leitaði að blokkinni sem var auðfundin. mér var illt að sjá svalirnar, bárujárnið. hugsaði um fólkið sem myndi taka 40 ára lán til að búa þarna þótt húsið veitti greinilega ekkert skjól fyrir norðanáttinni, vorkenndi börnum sem myndu búa þarna.“

[Tobias Cramer · Rating 4 out of 5]

Findes der et ord for følelsen af at alt daler i kvalitet? Vi lever i princippet i den mest oplyste tidsalder nogensinde. Forudsætningerne for at skabe gode liv har aldrig været så gunstige som nu. Alligevel føles det hele som at leve i en AI-genereret frysepizza spist ved et IKEA-bord med udsigt til en genudsendelse af Bachelorette.

Ordet kunne være Jötunsten.

Det er det i hvert fald i Andri Snær Magnasons litterære afsnit af ”Er der en arkitekt til stede?”.
Arkitekten Andri har tegnet nogle skønne lejligheder efter alle arkitekturens regler. Han har sikret sig, at de mennesker der skal bo i dem, har rammerne til at leve gode liv.

Altså lige indtil bygherren begynder at fifle med tegninger…

Jötunsten er en lille fortælling om, hvor ødelæggende kapitalismen er. Den er så kort, at den næsten ikke begynder og handlingen har klokkeklare skurke og meget lidt plads til fortolkning, men det gør ikke al verden, for det er stadig en stærk lille roman, der får én til at tænke på, hvor pisseærgerligt det er vi forspilder så meget i disse år.

[Matthías Guðmundsson · Rating 3 out of 5]

Hálfþunglyndisleg lesning um græðgi, misskiptingu, lélegan arkitektúr og byggðarskipulag. Bókin var of stutt og hefði mátt vera mun lengri og bjóða upp á lausnir á vandamálinu. Myndskreytingarnar voru flottar og bættu aðeins fyrir stuttan texta.

[Alma Wolf · Rating 5 out of 5]

Tbh mín vegna hefði hann mátt kveikja í bílnum

[Ingi Rafn · Rating 5 out of 5]

Snjöll bók hjá Andra Snæ!

[Lóa Mjöll · Rating 4 out of 5]

Stutt og þægileg bók til að koma sér aftur í lestrargírinn. Jötunsteinn er skyldulesning fyrir alla þá sem vinna í mannvirkjabransanum!

[Eðvald Sævarsson · Rating 4 out of 5]

Skemmtileg og góð ádeila á núverandi landslag byggingariðnaðar á Islandi. Græðgi og skammsýni.

[Ingólfur Halldórsson · Rating 4 out of 5]

Einföld og hnitmiðuð á þá misskiptingu sem við sættum okkur við á hverjum degi í krafti þess að líða of sæmilega. Ákall um byltingu sem aldrei verður.

[Tinna Kjartansdóttir · Rating 5 out of 5]

Fullkomin fyrir það sem hún var! Hlustaði á Storytel

[Thorsteinn Valdimarsson · Rating 5 out of 5]

Stórskemmtileg og kraftmikil! Talar inn í samtímann á (amk) tvennan hátt; með umjöllunarefni, hugvekju um skiptingu gæða á Íslandi í dag, og með formi, svona knappan aðgengilegan nóvelluprósa geta jafnvel verstu skussar eins og ég klárað á einu kvöldi og haft gaman að

[Dagný · Rating 5 out of 5]

frábær ádrepa hjá Andra Snæ

[Júlía Gunnarsdóttir · Rating 5 out of 5]

Vá hvað ég er reið

[Elís · Rating 4 out of 5]

Allt er ljótt! Allt er tilgangslaust!

[Silvía · Rating 4 out of 5]

Fíla hvernig bókin fjallar um að huga að smáatriðunum (eða stóratriðum) sem speglast svo í bókinni sem hlut þar sem allsstaðar er vandað til verka þó það hafi eflaust verið dýrara sbr. saumaður kjölur og prentun á Íslandi

[Hallbjorn Karlsson · Rating 5 out of 5]

Frábær bók sem er þó heldur stutt. Fyndin og sorgleg í sömu mynd, en spot on. Mæli með.