What do you think?
Rate this book
Diplomademocratie
Opleiding is de nieuwe verzuiling. Academisch geschoolden en praktisch geschoolden leven in gescheiden werelden. Ze hebben andere zorgen en andere opvattingen over de grote kwesties van onze tijd. Maar in de politiek trekken de academici aan het langste eind. Nederland is een diplomademocratie - een land waarin de hoogste diploma's het voor het zeggen hebben. Die ongelijke vertegenwoordiging is een bron van politiek wantrouwen en vormt een grote bedreiging voor onze democratie.
Dit is een compleet herziene versie van het baanbrekende boek uit 2011. Op basis van veel nieuw materiaal laat het zien hoezeer de scheidslijnen tussen academisch geschoolden en praktisch geschoolden zich hebben verdiept.
Mark Bovens is politiek filosoof en bestuurskundige en emeritus hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Utrecht.
Anchrit Wille is politicoloog en bestuurskundige en hoogleraar transities in de publieke sector aan de Universiteit Leiden.
Dit is een compleet herziene versie van het baanbrekende boek uit 2011. Op basis van veel nieuw materiaal laat het zien hoezeer de scheidslijnen tussen academisch geschoolden en praktisch geschoolden zich hebben verdiept.
Mark Bovens is politiek filosoof en bestuurskundige en emeritus hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Utrecht.
Anchrit Wille is politicoloog en bestuurskundige en hoogleraar transities in de publieke sector aan de Universiteit Leiden.
- GenresNonfiction
251 pages, Kindle Edition
Published September 11, 2025
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
January 5, 2026
4 uit 5 sterren
Een goed boek maar voor mij net iets té oppervlakkig. Opleidingsscheidslijnen worden veelal aangetoond met cijfers om de Nederlandse situatie te schetsen. Van die situatie was ik me als socioloog al wel bewust dus daarom had ik het boek niet gevraagd (cadeau). Ik wilde juist meer te weten komen over de verklaringen erachter, en ook de consequenties en "oplossingen". Dat komt zeker ook aan bod in dit boek en was, in mijn ogen, het meest interessante deel maar het mist helaas alsnog de diepgang die ik zocht. Misschien een fout van mijzelf, dit is natuurlijk voor een breed publiek geschreven. Dat doen de auteurs overigens wél erg goed: ze gebruiken academische termen en bevindingen, maar je kan het zeker lezen zonder achtergrondkennis. Ik wil het dan ook geen lage rating geven omdat ik denk dat het de ogen van veel politici, beleidsmakers etc.. zou kunnen openen. Leuk is wel dat hier de focus vooral lag op onze democratie en de politiek, terwijl ik zelf meer focus op hoe zij cultureel van elkaar verschillen (dat daar natuurlijk weer onlosmaakbaar mee verbonden is, want cultural voting).
Een goed boek maar voor mij net iets té oppervlakkig. Opleidingsscheidslijnen worden veelal aangetoond met cijfers om de Nederlandse situatie te schetsen. Van die situatie was ik me als socioloog al wel bewust dus daarom had ik het boek niet gevraagd (cadeau). Ik wilde juist meer te weten komen over de verklaringen erachter, en ook de consequenties en "oplossingen". Dat komt zeker ook aan bod in dit boek en was, in mijn ogen, het meest interessante deel maar het mist helaas alsnog de diepgang die ik zocht. Misschien een fout van mijzelf, dit is natuurlijk voor een breed publiek geschreven. Dat doen de auteurs overigens wél erg goed: ze gebruiken academische termen en bevindingen, maar je kan het zeker lezen zonder achtergrondkennis. Ik wil het dan ook geen lage rating geven omdat ik denk dat het de ogen van veel politici, beleidsmakers etc.. zou kunnen openen. Leuk is wel dat hier de focus vooral lag op onze democratie en de politiek, terwijl ik zelf meer focus op hoe zij cultureel van elkaar verschillen (dat daar natuurlijk weer onlosmaakbaar mee verbonden is, want cultural voting).
November 28, 2025
Mark Bovens is emeritus hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Utrecht. Het is een goed geschreven boek, behalve als het op conclusies en waardeoordelen aan komt.
Dan behoort hij toch tot de links hoogopgeleide elite, waardoor het begrip voor lager geschoolden bij hem ontbreekt.
Zeker in het laatste hoofdstuk waarin de termen, extreem rechts, met de daaraan verbonden conclusies en waardeoordelen,laat zien dat hij geen enkel idee heeft van het gewone leven. Verder best aan te raden om te lezen. Het onderzoek voegt genoeg toe om je kennis te verbreden hoe de Diplomademocratie is ontstaan en welke schade die aanricht aan de democratie.
Dan behoort hij toch tot de links hoogopgeleide elite, waardoor het begrip voor lager geschoolden bij hem ontbreekt.
Zeker in het laatste hoofdstuk waarin de termen, extreem rechts, met de daaraan verbonden conclusies en waardeoordelen,laat zien dat hij geen enkel idee heeft van het gewone leven. Verder best aan te raden om te lezen. Het onderzoek voegt genoeg toe om je kennis te verbreden hoe de Diplomademocratie is ontstaan en welke schade die aanricht aan de democratie.
This entire review has been hidden because of spoilers.
May 9, 2026
Blog n.a.v. ‘Diplomademocratie’ van Mark Bovens en Anchrit Wille
Academici hebben het voor het zeggen in Nederland – dat is de ultrakorte samenvatting van dit boek. De diploma’s van de universitair geschoolden hebben flinke invloed op het beleid, en daar tegenover groeit het wantrouwen bij de praktisch opgeleiden.
Mark Bovens en Anchrit Wille onderbouwen dit vanuit veel verschillen de invalshoeken. De conclusie is steeds vrijwel hetzelfde.
Dat levert verrassende waarnemingen op. Om er twee te noemen. Eerst een statistische: in 1960 waren er 85.000 mensen in Nederland met een universitair diploma, in 2024 hebben 5 miljoen (!) mensen een bachelor of master gehaald aan de universiteit. En dan een scherpe observatie van de auteurs: na de musical in groep 8 op de basisschool gaan de kinderen naar verschillende scholen – en zien elkaar daarna op weinig plekken en momenten terug. Want werken, wonen en trouwen gebeurt vooral binnen dezelfde opleidingsgroepen.
Kortom, een interessant boek!
Wat mij opviel tijdens het lezen:
“Een parlement dat voor 80 procent bestaat uit universitair geschoolden, terwijl meer dan 85 procent van de kiezers geen academische bul heeft, is in veel opzichten geen volksvertegenwoordiging. Die oververtegenwoordiging zorgt voor scheve beleidsagenda’s en is een bron van politiek wantrouwen onder praktisch geschoolden.”
“Academisch opgeleiden zijn kosmopolieten, praktisch opgeleiden zijn vooral nationalistisch ingesteld. Dat is geen kwestie van verlichting of van het ontbreken ervan, maar van andere zorgen en belangen. Academici ervaren vooral de lusten van open grenzen, praktisch geschoolden dragen vooral de lasten.”
“In een diplomademocratie is de macht aan de burgers met de hoogste diploma’s.”
“Wanneer je hoogopgeleide ouders hebt, is de kans om laagopgeleid te zijn maar 3,4 procent. Heb je echter laagopgeleide ouders, dan is die kans 34 procent.”
“Niet je geloof, maar je opleidingsachtergrond is tegenwoordig bepalend voor wie je vrienden zijn, waar je sport, met wie je trouwt, en waar je woont. Opleiding is in veel opzichten de nieuwe verzuiling.”
“Bij de Volkstelling van 1960 werden in ons land slechts 85.000 hoger opgeleiden geteld. (…) In 2024, telde het CBS ruim drie miljoen mensen met een bachelorsdiploma van hbo of wo en daarnaast twee miljoen mensen met een masterdiploma.”
“De culturele scheidslijn is tegenwoordig de belangrijkste. (…) Aan de ene kant staan meer kosmopolitische kiezers en partijen en aan de andere kant staan meer nationalistische kiezers en partijen. (…) Spanning tussen autoriteit en autonomie. (…) Spanning tussen natuur en milieu en welvaart. (…) Spanning tussen culturele pluriformiteit en nationale identiteit.”
“Onderzoek laat zien dat vooral de academici een aparte groep vormen als het gaat om kwesties rond globalisering en cultuur. De academici springen er echt uit – zij zitten telkens aan het ene uiterste van de schaal.”
“De polder is veranderd van een ‘belangengroependemocratie’ in een diplomademocratie.”
“Het meest voor de hand liggende probleem met de diplomademocratie is een gebrek vaan politieke representativiteit.”
“Het probleem met de diplomademocratie is dat opleidingsniveau niet politiek neutraal is. Omdat de academici oververtegenwoordigd zijn onder politieke activisten, politici en beleidsmakers, komen hun wensen hoger op de agenda. In de afgelopen decennia werden de voorkeuren van praktisch geschoolden over de meest saillante kwesties van onze tijd minder goed gerepresenteerd dan de voorkeuren van academisch geschoolden.”
“Belangrijk is dat de politieke elite bereid is om recht te doen aan de zorgen van vele praktisch geschoolden over migratie en verlies van nationale identiteit.”
Academici hebben het voor het zeggen in Nederland – dat is de ultrakorte samenvatting van dit boek. De diploma’s van de universitair geschoolden hebben flinke invloed op het beleid, en daar tegenover groeit het wantrouwen bij de praktisch opgeleiden.
Mark Bovens en Anchrit Wille onderbouwen dit vanuit veel verschillen de invalshoeken. De conclusie is steeds vrijwel hetzelfde.
Dat levert verrassende waarnemingen op. Om er twee te noemen. Eerst een statistische: in 1960 waren er 85.000 mensen in Nederland met een universitair diploma, in 2024 hebben 5 miljoen (!) mensen een bachelor of master gehaald aan de universiteit. En dan een scherpe observatie van de auteurs: na de musical in groep 8 op de basisschool gaan de kinderen naar verschillende scholen – en zien elkaar daarna op weinig plekken en momenten terug. Want werken, wonen en trouwen gebeurt vooral binnen dezelfde opleidingsgroepen.
Kortom, een interessant boek!
Wat mij opviel tijdens het lezen:
“Een parlement dat voor 80 procent bestaat uit universitair geschoolden, terwijl meer dan 85 procent van de kiezers geen academische bul heeft, is in veel opzichten geen volksvertegenwoordiging. Die oververtegenwoordiging zorgt voor scheve beleidsagenda’s en is een bron van politiek wantrouwen onder praktisch geschoolden.”
“Academisch opgeleiden zijn kosmopolieten, praktisch opgeleiden zijn vooral nationalistisch ingesteld. Dat is geen kwestie van verlichting of van het ontbreken ervan, maar van andere zorgen en belangen. Academici ervaren vooral de lusten van open grenzen, praktisch geschoolden dragen vooral de lasten.”
“In een diplomademocratie is de macht aan de burgers met de hoogste diploma’s.”
“Wanneer je hoogopgeleide ouders hebt, is de kans om laagopgeleid te zijn maar 3,4 procent. Heb je echter laagopgeleide ouders, dan is die kans 34 procent.”
“Niet je geloof, maar je opleidingsachtergrond is tegenwoordig bepalend voor wie je vrienden zijn, waar je sport, met wie je trouwt, en waar je woont. Opleiding is in veel opzichten de nieuwe verzuiling.”
“Bij de Volkstelling van 1960 werden in ons land slechts 85.000 hoger opgeleiden geteld. (…) In 2024, telde het CBS ruim drie miljoen mensen met een bachelorsdiploma van hbo of wo en daarnaast twee miljoen mensen met een masterdiploma.”
“De culturele scheidslijn is tegenwoordig de belangrijkste. (…) Aan de ene kant staan meer kosmopolitische kiezers en partijen en aan de andere kant staan meer nationalistische kiezers en partijen. (…) Spanning tussen autoriteit en autonomie. (…) Spanning tussen natuur en milieu en welvaart. (…) Spanning tussen culturele pluriformiteit en nationale identiteit.”
“Onderzoek laat zien dat vooral de academici een aparte groep vormen als het gaat om kwesties rond globalisering en cultuur. De academici springen er echt uit – zij zitten telkens aan het ene uiterste van de schaal.”
“De polder is veranderd van een ‘belangengroependemocratie’ in een diplomademocratie.”
“Het meest voor de hand liggende probleem met de diplomademocratie is een gebrek vaan politieke representativiteit.”
“Het probleem met de diplomademocratie is dat opleidingsniveau niet politiek neutraal is. Omdat de academici oververtegenwoordigd zijn onder politieke activisten, politici en beleidsmakers, komen hun wensen hoger op de agenda. In de afgelopen decennia werden de voorkeuren van praktisch geschoolden over de meest saillante kwesties van onze tijd minder goed gerepresenteerd dan de voorkeuren van academisch geschoolden.”
“Belangrijk is dat de politieke elite bereid is om recht te doen aan de zorgen van vele praktisch geschoolden over migratie en verlies van nationale identiteit.”
December 26, 2025
Erg interessant, valt wel heel vaak in herhaling. Het is lastig voor de auteurs want het boek moet en toegankelijk en wetenschappelijk onderbouwd zijn en dat is gelukt, alleen om het wetenschappelijke te behouden is er wel gekozen voor de academische structuur van hoofdstukken met inleiding (met samenvatting en conclusie), middenstuk en conclusie (weer samenvatting en conclusie). Dat leest gewoon niet lekker weg.
December 30, 2025
Hoewel ik de boodschap volledig onderschrijf, vond ik het boek soms wat herhalend (met name in de eerste hoofdstukken) waardoor ik het niet de volle 5 sterren kan geven. Daarnaast twijfel ik lichtelijk aan de toegankelijkheid van het werk, vooral door het gebruik van bestuurskundig jargon. Wellicht is het op sommige plekken beter standaardtaal te gebruiken, met name als je het hiervoor al hebt uitgelegd.
3.5-4/5
3.5-4/5
Displaying 1 - 5 of 5 reviews