Jump to ratings and reviews
Rate this book

Chiny jednego dziecka

Rate this book
Pierwszy polski reportaż o tym, jak polityka jednego dziecka stworzyła współczesne Chiny.

Czy Chińczyk bez mieszkania ma szansę znaleźć żonę?
Jak Państwo Środka stało się państwem kujonów?
Czemu najdroższe panny młode to te, które mają braci?
Dlaczego w Chinach każdego roku dokonuje się więcej aborcji niż rodzi się dzieci?
Kogo nazywa się „nagimi gałęziami”?

W ostatnich latach Chiny stały się potężnym graczem na arenie międzynarodowej. Nazywane są fabryką świata, podbijają rynek technologiczny, a ich rola w światowej polityce rośnie. Jednak co tak naprawdę ukształtowało chińskie społeczeństwo?

Choć teoretycznie polityka jednego dziecka miała na celu uniknięcie przeludnienia, konsekwencje okazały się zdecydowanie dalej idące. To dzięki niej Chiny stały się nowoczesnym społeczeństwem, dla którego modernizacja i wzrost gospodarczy stanowią priorytet. Jednocześnie wysoką cenę zapłaciły za to miliony osób: matki poddawane przymusowej sterylizacji, córki, które porzucano lub sprzedawano obcym rodzinom, by wychować je na żony, a także synowie, dla których zwyczajnie brakuje partnerek.

Twórcy podcastu Mao Powiedziane, Weronika Truszczyńska, Nadia Urban i Piotr Sochoń, znają Państwo Środka od podszewki. Od lat mieszkają w Szanghaju i przybliżają Polakom nieznane oblicze Chin. Każdego odcinka ich podcastu słucha kilkadziesiąt tysięcy osób. W tym znakomitym reportażu odkrywają, jak głęboko w chińskim społeczeństwie zakorzeniła się polityka jednego dziecka i jakie są jej następstwa.

400 pages, Hardcover

First published November 26, 2025

Loading...
Loading...

About the author

Piotr Sochoń

1 book2 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
188 (28%)
4 stars
383 (57%)
3 stars
90 (13%)
2 stars
9 (1%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 30 of 85 reviews
Profile Image for shubiektywnie.
392 reviews409 followers
December 11, 2025
Naprawdę dobry, kompleksowy i rzetelny reportaż ukazujący konsekwencje wprowadzenia polityki jednego dziecka w całej ich rozciągłości.

Trochę irytowało mnie nagromadzenie anegdot o „moich znajomych X, Y, Z”. Rozumiem, że miały na celu osadzenie informacji w kontekście życia codziennego, ale zazwyczaj nie jestem wielką fanką tego zabiegu w takim natężeniu. Na szczęście anegdoty były króciutkie i wyłącznie uzupełniały przytoczone dane i fakty, więc nie wpłynęły na wiarygodność i „zobyczajowienie” tekstu.
Profile Image for Anna Wilczyńska.
650 reviews87 followers
July 22, 2026
4.5 - to jest bardzo dobra książka (kto był zaskoczony? Ja). Jeśli ktoś się obawia, że to typowa spłaszczona publikacja influencerka_i, to się pomyli (też ja). Merytorycznie - samo mięso, dużo społecznego kontekstu, którego wcześniej nie spotkałam, wyróżnia się na rynku (nie ma chińskich gułagów, nikt z bohaterów nie przyznaje się do bycia ex-więźniem_arką niczego innego niż społecznych konstruktów, nie jest o dominacji technologicznej/gospodarczej). Dlaczego nie 5? Za szybko się skończyła, bo jakieś 30% to bibliografia i przypisy 😅.
Profile Image for Li Ya.
152 reviews30 followers
December 6, 2025
„Chiny jednego dziecka” czyli o tym z jak wieloma konsekwencjami współczesne Chiny muszą się mierzyć przez politykę jednego dziecka. Ciekawy reportaż, na pewno coś świeżego na naszym rynku, bo w końcu czytelnicy czytają o czymś innym niż strasznej dyktaturze. Podobało mi się pokazanie Chin przez pryzmat konkretnego problemu i tym sposobem autorzy przeszli przez historię i okres współczesny, pokazując jak polityka dotknęła każdy szczebel społeczeństwa. Myślę, że jedyny minus jest taki, że bardzo wiele informacji zostało powielonych z podcastu, więc łapałam się się na momentach, kiedy książka mnie trochę nużyła. Natomiast myślę, że jej dużą zaletą jest to, że będzie idealna zarówno dla osób nie znających dobrze Chin oraz tych już z nimi dobrze zaznajomionych.

[współpraca barterowa]
Profile Image for Weronika.
166 reviews6 followers
December 17, 2025
To był świetny reportaż! Skupiający się na jednym aspekcie z historii i kultury Chin, co bardzo doceniam bo łatwiej było się skupić i zapamiętać niektóre wątki. Podobało mi się przytaczanie zarówno badań, jak i opinii ekspertów ale też przykłady z życia znajomych. Widać że autorzy bardzo uważnie i mocno pracowali nad tą książką.
Jedyny minus to oprawa graficzna na stronach.
Profile Image for Gabi.
130 reviews109 followers
September 15, 2026
Bardzo w tej książce podobała mi się konsekwencja w opowiadaniu czytelnikowi o Chinach przez pryzmat polityki jednego dziecka - autorzy nie próbują przekazać nam absolutnie wszystkich informacji o tym kraju, a skupiają się wyłącznie na zagadnieniach bezpośrednio powiązanych z tym jednym tematem. Moja wiedza o współczesnym społeczeństwie chińskim jest niewielka i do tej pory sądziłam, że bazuje na przestarzałych informacjach. Okazuje się jednak, że wiele tych - jak sądziłam stereotypowych - informacji wciąż jest przerażająco aktualna. To była szalenie ciekawa lektura, z chęcią zgłębię ten temat jeszcze bardziej.
Profile Image for karo.
14 reviews1 follower
August 16, 2026
Miejscami denerwowało mnie powtarzanie tych samych informacji oraz ilość dowodów anegdotycznych, ale doceniam szeroką - jak na książkę nienaukową - bibliografię.
Profile Image for Patrycja.
330 reviews
December 23, 2025
Świetna część Nadii Urban, bardzo dobra Weroniki Truszczynskiej (przez którą w ogóle sięgnęłam po tą pozycję) i przeciętna Piotra Sochonia. Obie kobiety przedstawiły pogłębioną analizę strasznej sytuacji kobiet w Chinach i pokazały jak patriarchat jest tam nierozerwalnie spleciony z kulturą. Kopalnia interesujących informacji o polityce Chin i tego jak radzą sobie z nią współcześni Chińczycy. Przejmujący obraz samotności, wyalienowania oraz jak dziewczynki już na samym starcie są "przegrywami" bez względu na to, ile pracy włożą w swój rozwój.
Profile Image for Iga.
230 reviews3 followers
Read
April 27, 2026
trudno mi ocenić tę książkę, bo jako wierna słuchaczka podcastu nie dowiedziałam się z niej specjalnie dużo- znaczna część informacji była omawiana w podcaście w podobny sposób.

kolejnym minusem dla fanki podcastu był również lektor audiobooka, którym niestety nie było żadne z autorów książki, co było dość rozczarowujące.

jednak dla ludzi nie znających podcastu, lub słuchających go mniej regularnie, ta książka może być dobrym źródłem wiedzy o chinach, i takim osobom zdecydowanie ją polecam- tak jak i szczerze polecam podcast mao powiedziane.
Profile Image for birdie.
546 reviews52 followers
February 9, 2026
4.5
Reportaż na bardzo wysokim poziomie. Kanał Weroniki oglądam już od dekady, a Mao Powiedziane to jeden z moich ulubionych podcastów, niemniej jednak nieco bałam się o jakość treści. Niełatwo napisać jest książkę w trzy osoby, która dodatkowo będzie tworzyć spójną całość. Ponadto tutaj dodatkowe wyzwanie stanowiło zaciekawienie już stałych odbiorców treści kreowanych przez autorów. Na szczęście moje obawy zostały szybko ukrócone. Reportaż ten kompleksowo wyjaśnia wiele aspektów polityki jednego dziecka i jej wpływu na kształt współczesnych Chin. Mam wrażenie, że każdy znajdzie tutaj coś dla siebie - poruszono tutaj m.in. kwestie historii, edukacji, nierówności płci, klasowości oraz innych problemów społecznych. Dodatkowo książka ta jest PRZEPIĘKNIE wydana, a także posiada liczne zdjęcia obrazujące pewne elementy znajdujące się w tekście. Polecam serdecznie!
Profile Image for Karolina Rogaska.
24 reviews23 followers
January 18, 2026
Napisana bardzo lekko i przystępnie. Przez to, że skupia się na pokazaniu Chin przez pryzmat polityki jednego dziecka, bardzo łatwo się odnaleźć w kolejnych wątkach. Myślę, że to świetna książka szczególnie dla tych, którzy dopiero się z tematyką Chin zapoznają.
Profile Image for Maja Zuzanna.
80 reviews
November 4, 2026
Bardzo ciekawa lektura, chociaż na początku nie mogłam się wgryźć. Najbardziej podobały mi się rozdziały dotyczące edukacji i relacji międzyludzkich (szczególnie tych romantycznych). Niesamowite jak jedna decyzja z dziedziny polityki demograficznej wpływa na każdy aspekt życia Chińczyków. Ogólnie spoko.
Profile Image for Pusiu.
252 reviews7 followers
May 26, 2026
Naprawdę porządna analiza :)
Profile Image for Dorota.
165 reviews
April 24, 2026
Przemiany społeczne Chin niespecjalnie mnie interesują, a raczej nie sięgam po przypadkowe reportaże, jeśli chociaż jeden aspekt zagadnienia mnie nie intryguje. Tu czynnikem decydującym było współautorstwo Weroniki Truszczynskiej, która od lat śledzę w mediach społecznościowych.

Chyba najbardziej zaciekawił mnie rozdział o edukacji. Trochę wiedziałam, że dzieciństwo chińskich dzieci jest nierozerwalnie związane z presją wyników, ale książka dała mi dużo szersze pole widzenia.

Fakt, że chińscy internauci są tak odseparowani od portali, z których my korzystamy powoduje blokadę przepływu informacji. Zdałam sobie sprawę, że właściwie nie trafiam nawet przypadkowo na informacje i relacje o życiu w zachodnich czy centralnych Chinach. A obraz życia na chińskiej wsi wydaje się bardzo przytłaczający.
76 reviews1 follower
January 3, 2026
Twórcy podcastu Mao Powiedziane od lat wykonują pracę, którą w polskim dyskursie o Chinach wciąż podejmuje zaskakująco niewielu: mówią o Państwie Środka bez egzotyzowania, bez taniej sensacji, za to z cierpliwością, kontekstem i świadomością własnej pozycji obserwatorów żyjących w Chinach, a nie jedynie o Chinach.

Podcast ten prowadzony jest przez Piotra Sochoń, Weronikę Truszczyńską i Nadię Urban i od początku opierał się na konsekwentnym łączeniu dyskusji o bieżącej polityce, historii, kulturze i codziennych doświadczeń z życia w Szanghaju. Książka Chiny jednego dziecka jest naturalnym rozwinięciem tego programu, a więc pogłębionym reportażem, który bierze na warsztat jedną z najbardziej brzemiennych w skutki decyzji politycznych XX wieku.

Teza, stanowiąca oś reportażu Chiny jednego dziecka, jest zarazem odważna i precyzyjna - autorzy weryfikują bowiem zależenie według którego to nie wzrost gospodarczy, technologiczny skok czy globalne ambicje same w sobie ukształtowały współczesne Chiny, lecz społeczna deformacja wywołana polityką jednego dziecka. Autorzy nie pytają więc czy miała ona konsekwencje, ale jak głęboko sięgają one dziś w życie milionów ludzi będących obywatelami Państwa Środka.

Technicznie pozycja ta składa się z sześciu rozdziałów, stanowiących swoiste opracowania poszczególnych aspektów składających się na całość problematyki polityki jednego dziecka obowiązującej w Chinach od roku 1977 do roku 2015. Trójka autorów, do tej pory współpracująca w ramach podcastu Mao powiedziane, także tutaj dzieli się poszczególnymi częściami opracowania, analizując je zgodnie ze swoją specjalizacją i wykształceniem. Całość tytułu uzupełniają wstęp i zakończenie opracowane przez Piotra Sochoń, który skrupulatnie wymienia założenia, a następnie skutki bezimiennego w skutki programu ograniczenia populacji w Chinach.

Nadia Urban w rozdziale Matki jednego dziecka nadaje ton całej książce. Jej narracja jest empatyczna, ale pozbawiona sentymentalizmu. Skupia się na cielesnym i psychicznym doświadczeniu kobiet poddanych presji państwa, a także przymusowym sterylizacjom, aborcjom, społecznemu ostracyzmowi. To fragment najbardziej spełniający elementy reporterskiego kanonu. Oparty został na indywidualnych historiach, które nie służą szokowaniu, lecz systematycznemu odsłanianiu mechanizmu przemocy instytucjonalnej.

Urban powraca jeszcze w rozdziale Córki jednej polityki, koncentrując się na losie dziewczynek porzucanych, sprzedawanych, zwyczajnie niewidzialnych w statystykach. Jej narracja ujawnia długofalowe skutki preferencji synów, którymi są deficyt kobiet, handel ludźmi, instrumentalne traktowanie małżeństwa. W tych fragmentach wybrzmiewa jedno z kluczowych pytań książki - jak polityka demograficzna stała się polityką kontroli ciał i relacji?

Piotr Sochoń, autor rozdziałów Polityka jednego dziecka oraz Edukacja w państwie jednego dziecka, przyjmuje perspektywę analityczną. Jego styl jest bardziej zdystansowany, momentami niemal akademicki, co działa na korzyść tekstu. Sochoń z chirurgiczną precyzją pokazuje, jak decyzje demograficzne przenikały do systemu edukacji, rynku pracy i modelu sukcesu społecznego, tworząc pokolenie jedynaków wychowanych w warunkach skrajnej presji osiągnięć.

Szeroko wybrzmiewa jego prawnicze wykształcenie, dzięki któremu ocenia systemowe rozwiązania precyzyjnie zauważając ciągi przyczyno-skutkowe, które przyniosły realne wyniki w warstwie edukacji oraz dojrzałości i reaktywności społeczeństwa.

Weronika Truszczyńska w rozdziałach Małżeństwa jedynych dzieci oraz Samotny jak Chińczyk domyka całość refleksją o wielowymiarowej samotności. Zarówno tej emocjonalnej, społecznej i strukturalnej. Jej styl jest najbardziej eseistyczny, momentami niemal melancholijny, ale nigdy publicystycznie uproszczony. Truszczyńska pokazuje społeczeństwo, które zostało zaprogramowane na sukces i stabilność, a jednocześnie pozbawiono je narzędzi budowania trwałych więzi.

Słusznie zauważa bagatelizowanie tych aspektów, a przede wszystkim ich długoterminowego wpływu na społeczeństwo. Rozwiązanie, które przyniosło Chinom tak wielką przewagę na wielu polach, jednocześnie przyniosło niepokojący skutek idealnie podsumowany przez Truszczyńską - Chiny to państwo „sfrustrowanych singli, staruszków zmagających się z depresją i dzieci pozostawionych samym sobie”.

Podsumowanie

Chiny jednego dziecka to książka napisana językiem klarownym, zdyscyplinowanym i pozbawionym sensacyjnych skrótów. Autorzy konsekwentnie realizują postawioną tezę, prowadząc czytelnika od jednostkowego doświadczenia do systemowej analizy. Na szczególne uznanie zasługuje opracowanie materiału źródłowego: bogate przypisy, odwołania do badań, raportów i artykułów pozwalają łatwo dotrzeć do zaplecza intelektualnego książki i samodzielnie pogłębiać temat. To rzadki przykład reportażu, który łączy narracyjną przystępność z akademicką rzetelnością.

Autorzy zachowują wysokie standardy reporterskie oddzielając fakty od interpretacji, jasno sygnalizują źródła, unikają uogólnień tam, gdzie materiał empiryczny na to nie pozwala. Dzięki temu książka nie tylko objaśnia sytuację współczesnych Chiny, ale również uczy, jak o nich mówić bez stosowania myślowych skrótów i stereotypowych oskarżeń kierowanych wobec negowanego reżimu. To lektura wymagająca, momentami bardzo dosadna, ale przede wszystkim otwierająca oczy na historyczne tło politycznych decyzji skutkujących kształtem dzisiejszego chińskiego społeczeństwa.

To pozycja szczególnie polecana dla tych, którzy chcą dowiedzieć się, co stoi za potęgą państwa, które dzisiaj stanowi drugą gospodarczą potęgę świata z najwyższym parytetem siły nabywczej.
Profile Image for Mike.
162 reviews2 followers
May 19, 2026
W świecie ordynarnej chińskiej propagandy wylewającej się z social mediów (mówię tu o licznych wygenerowanych przez AI filmikach typu “Chiny jako pierwsze wymyśliły ”), dość ironiczne jest że jest jedna rzecz którą faktycznie wymyślili jako pierwsi - występujące dziś w świecie kolektywnego Zachodu problemy z dzietnością (a raczej jej brakiem, wynikającym z przemian kulturowych) po raz pierwszy wystąpiły właśnie w Chinach - z tym że tam zostały wywołane społeczną inżynierią, prowadzoną z subtelnością walki w wróblami czasów Mao.

Książka ta - a w zasadzie zbiór obszernych felietonów - prezentuje genezę problemu (który miał być rozwiązaniem - nigdy nie ziszczonego - potencjalnego przeludnienia (i związanego z nim głodu, który jak najbardziej był realny - tu polecam poczytać o co chodziło z wróblami). Poznamy również jak tytułowa polityka przeorała tradycyjny system rodzin, ekonomii, zwyczajów - w praktyce dotknęła pośrednio lub bezpośrednio każdego aspektu życia w Chinach - co więcej, pomimo jej wycofania, niewiele się zmieniło (i zmienić nie mogło).

Fascynująca lektura, co więcej niektóre omawiane aspekty i problemy mają odniesienie i do nas - nierównowaga płci która występuje w Chinach na poziomie globalnym, w Polsce dotyka miast (niedobór mężczyzn) i wsi/miasteczek (brak kobiet). Kwestia “małych cesarzy” (jedynego dziecka w rodzinie, na którym skupiają się zasoby i uwaga dwójki rodziców i czworga dziadków) również nie jest abstrakcyjnym z punktu widzenia Polski problemem - podobnie jak spowodowane przez ten format piramidy społecznej zerwanie możliwości wspierania osób starszych przez młodsze.

Do przeczytania, zwłaszcza przez osoby budujące swój cały plan emerytalny na dochodzie z wynajmu mieszkań.
Profile Image for Olga.
61 reviews26 followers
January 23, 2026
Writing this in English in case any foreign publishers see it: THIS BOOK IS WORLD CLASS AND I AM URGING YOU TO BID FOR THE PUBLISHING RIGHTS.

Now, moving on. This book combines academic rigour with very digestible style which is no easy fit. It is packed with knowledge in a way that does not overwhelm. It is also consistent despite having three people author different chapters.

Unlike other readers, I do not think there were too many personal stories. I believe they fulfilled its role of bringing the reader closer to the human cost of the one-child policy and how it shaped the modern Chinese society, and provided balance between research and reporting.

IF YOU DO NOT BUY PUBLISHING RIGHTS TO THIS BOOK, YOU ARE MISSING OUT. I have yet to read an English-language book about China as good as this one. (Strittmatter doesn't count, he's German)
Profile Image for Klaudia.
79 reviews1 follower
February 10, 2026
Ta książka nie opowiada tylko o dzieciach, lecz opowiada w większości o władzy, która decyduje, kto ma prawo istnieć (spoiler: nie wszyscy). Chiny jednego dziecka pokazują społeczeństwo zaprojektowane jak mechanizm: efektywny, bezlitosny i tak obojętny na jednostkę, że aż imponujący w swojej konsekwencji. Kobiety są tu walutą, mężczyźni produktem ubocznym, a moralność luksusem, na który system najwyraźniej nie miał budżetu. Nie wzrusza tylko uczy, jak łatwo usprawiedliwić przemoc, gdy nazwie się ją postępem i dorzuci wykresy. Lektura niewygodna, ale potrzebna, jeśli chce się rozumieć cenę kontroli (i dlaczego zawsze płacą ją ci sami)
Profile Image for marta.
27 reviews
September 15, 2026
Jest to naprawdę dobry, rzetelny reportaż, ale mój problem polega na tym, że jestem praktycznie na bieżąco z Mao Powiedziane i o większości rzeczy, które pojawiają się w tej książce po prostu już słyszałam. Dodatkowo jest to napisane w dość toporny sposób - bardziej jak jakiś raport i praca naukowa (co czasem jest na plus bo cała trójka autorów powołuje się na bardzo bardzo dużo badań, analiz i innych naukowych danych).
10 reviews
June 23, 2026
wartościowy i kompleksowy reportaż, który pokazuje wpływ polityki jednego dziecka na wiele aspektów codziennego funkcjonowania chińczyków. wiele rzeczy mnie zaszokowało i dobitnie pokazało jak silny wpływ ma rząd na życie obywateli
Profile Image for soluslibri.
105 reviews1 follower
August 14, 2026
„Chiny jednego dziecka” stanowią obraz zmian w państwie z destrukcyjnymi skutkami, z którymi borykają się dzisiejsze pokolenia obywateli. To kompleksowy przewodnik po polityce Chin odnośnie macierzyństwa od konfucjanizmu, przez feminizm, klasizm, aż po uprzywilejowanie geograficzne. Wiedziałam co nieco o tym temacie, jednak nie zdawałam sobie sprawy na jak wiele aspektów życia prywatnego i społecznego to wpływa - np. edukację, rynek mieszkań i h*ndel ludźmi. Niektóre informacje, jak o “małych cesarzach” czy hukou przy małżeństwie, powtarzały się między rozdziałami z dodatkiem minimalnego nowego kontekstu.

Każdy rozdział zaczyna się od anegdoty, sytuacji znajomej osoby, a następnie przechodzi do faktów i danych, co balansuje suche fakty i urozmaica historię. Po połowie książki doświadczyłam przesytu nią, ale to tylko dlatego, że chciałam wiedzieć więcej i nie ograniczałam czytania na dzień.

“Chiny jednego dziecka” nie są źle napisane, jednak ważne jest dawkowanie informacji, a nie przeczytanie wszystkich stron w ciągu dwóch dni jak w moim przypadku.
Profile Image for Magdalena.
65 reviews2 followers
March 11, 2026
Chyba oczekiwałam czegoś innego, niemniej książka mnie nie rozczarowała. Bardzo ciekawie się ją czyta i powoli układa klocki fragmentów wiedzy o Chinach posiadanej wcześniej.Warto!
16 reviews
May 11, 2026
Praktycznie wszystko to mowili juz w podcascie
14 reviews
December 6, 2025
Przyjemnie się czyta i porusza ciekawe tematy w przystępny sposób. Polecam. Bardzo ładnie wydana, ale jest jeden minus - zdobienia z boku strony i odstęp do nich zajmują dużą część przestrzeni. Wygląda to niby ładnie, ale sprawia, że w jednej linijce tekstu jest mało słów i wiele słów musi być podzielonych i przeniesionych do linijki po spodem. Dla mnie to duży minus, chętniej zrezygnowałabym z ozdobników z boku strony dla komfortu i wygody czytania.
Profile Image for Luna.
184 reviews1 follower
May 20, 2026
Bardzo zainteresował mnie temat, dlatego z wielką chęcią sięgnęłam po tę pozycję

Niestety, trochę się nudziłam. Miałam wrażenie jakbym czytała raport, a nie popularnonaukowy reportaż o wpływie polityki jednego dziecka na Chiny.
Za dużo tutaj suchych faktów i statystyki samej w sobie, brakowało mi tego "czegoś"

Za to, przecudna okładka! Cała książka bardzo porządnie i pięknie wydana, aczkolwiek przez ilość przypisów i wielkość bibliografii odnoszę wrażenie, jakby to była praca dyplomowa XD

Po przeczytaniu całości stwierdzam, że najlepiej czytało mi się rozdziały spod pióra (a raczej klawiatury) Weroniki Truszczyńskiej. Nie wiem, czy bardziej chodzi o styl pisania, czy o poruszane kwestie, ale z chęcią przeczytałabym od niej więcej
A już szczególnie najbardziej wciągnął mnie rozdział o samotności mężczyzn
21 reviews1 follower
April 28, 2026
Zmęczyłam się, miałam wrażenie, że co chwila czytam to samo, tylko napisane innymi słowami
Displaying 1 - 30 of 85 reviews