To był tylko pies. O żałobie po zwierzętach

by Daria Grzesiek

Kinga była ulubienicą Poznania – płakało po niej całej miasto. Suczki Tusia i Ziutka na ostatni posiłek zjadły to, co szkodziło im za życia: pierwsza łososia i zielone oliwki, druga parówkę. Żółw E.T. dostał imię po dzielnym ufoludku z filmu Spielberga – pokonał go zepsuty kabel grzewczy w skrzyni do hibernowania.

Daria Grzesiek zebrała opowieści opiekunów, którzy doświadczyli śmierci swoich zwierząt. Zrobiła to, ponieważ sama mierzyła się z chorobą, cierpieniem i odejściem swojej Ziuty. Wtedy uświadomiła sobie, że nie wie, w którym momencie najlepiej podjąć decyzję o eutanazji ani jak zorganizować taki zabieg, co zrobić z ciałem, jakie są możliwości pochówku zwierzęcia i w końcu – jak poradzić sobie z bólem po stracie. Jej bohaterowie stanęli przed podobnymi dylematami: ile kosztuje kremacja świnki morskiej, a ile konia? Czy eutanazja wygląda jak spokojne usypianie? Czy na pogrzebie zwierzęcia są przemowy, modlitwy, śpiewy? W jaki sposób upamiętnić zmarłego innego gatunku?

Koty i psy, ale również słoń, świnki morskie, żółwie, koń i kury. Historie ich oraz ich opiekunów są historiami o śmierci – więc o życiu. O trosce i odpowiedzialności, o dzieleniu codzienności, o wspólnych radościach, przyjaźni, planach, oddaniu, poświęceniu, o chorobie, pożegnaniu i o tym, jak przeżyć żałobę, gdy otoczenie reaguje wzruszeniem ramion: daj spokój, to był tylko pies.

Genres: Nonfiction, Animals, Reportage

160 pages, Hardcover

First published October 22, 2025

Reviews

[Carolyn · Rating 4 out of 5]

Książka typu „czy ja ją skończę czy ona skończy najpierw mnie”. Płakałam na niej histerycznie co rozdział, choć najbardziej rozpierdoliła mnie historia z Jantarem - to był moment, kiedy musiałam tę książkę odłożyć na kolejny dzień, bo trudno było mi się uspokoić. Żałuję tylko, że tak mało jest tytułowej żałoby, czyli czasu po śmierci towarzysza, świadectwa rozmówców autorki skupiają się raczej na chorobach/budowaniu relacji ze zwierzęciem i na samym momencie śmierci, a rzadko na tym, co po niej następuje.

[Polianna (moze_booka) · Rating 3 out of 5]

Temat jak najbardziej potrzebny, ale zabrakło rozbudowanych konkretów i uporządkowania.

[spokój.w.głowie · Rating 4 out of 5]

Nie byłam na to gotowa

[archi_book · Rating 4 out of 5]

Uwaga: przed czytaniem warto podkreślić, że w książce znajdują się drastyczne opisy.
Ta książka nie koloryzuje śmierci, ale przedstawia ją taką jaką jest - czasem zbyt szybką, czasem po wielu wspólnie spędzonych latach, jednak często z wydłużającą się listą poprzedzających ją schorzeń. Dużym plusem jest jej merytoryczność i poparcie danymi naukowymi, a także wyszczególnienie praktyk, które być może będą dla nas dostępne, gdy ten czas nadejdzie (eutanazja w warunkach domowych, cmentarze dla zwierząt w Polsce).
Dla mnie jako właścicielki psiej seniorki nie była to łatwa lektura, ale myślę, że potrzebna wielu właścicielom (niezależnie od gatunku zwierzęcia jakim się opiekujecie).

[Emilia Róża · Rating 4 out of 5]

Bardzo potrzebna książka opisująca śmierć pupila z różnych perspektyw - opiekuna psa, kota, a nawet świnki morskiej czy kury, i weterynarza jako osoby wykonującej eutanazję. Bardzo cieszy mnie fakt, że jako ludzkość zaczęliśmy normalizować pochówek zwierząt i traktować to jako potrzebny akt pożegnania, niczym nie różniący się od pożegnania bliskiej osoby.

[greysaleks · Rating 2 out of 5]

Temat ważny i potrzebny, ale nie podobał mi się w ogóle sposób napisania tej książki. 😭

[Justyna Sk · Rating 4 out of 5]

Niech to będzie dla mnie wróżba na dobry rok dla dobrych reportaży♥️

[zbookami · Rating 3 out of 5]

3,5⭐️
😭😭😭😭😭😭😭

[Kira · Rating 5 out of 5]

Bardzo oryginalna pozycja. Wzruszyła mnie, nie wiedziałam jak bardzo potrzebowałam przeczytać tą książkę. Opowiada o miłości, bólu oraz o pożegnaniach. O ciężkich decyzjach, na które mało kto jest przygotowany.

[Strona 17 · Rating 3 out of 5]

Polski reportaż jest polskim reportażem – tak najkrócej mogłabym opisać „To był tylko pies”. Mamy tu przekrojowy zbiór historii o odchodzących zwierzętach, garść danych o wartości rynku funeralnego, co nieco o historii grzebowisk, ceny kremacji i usług upamiętniających… Domyślacie się już, gdzie zmierzam? Książka Darii Grzesiek wydawała mi się pisana według sztampy, balansując pomiędzy reportażem prasowym, rozpoznającym pewne zjawisko, a zbiorem emocjonalnych i ujmujących opowieści.

W zderzeniu tych dwóch kierunków pojawiła się moja pierwsza wątpliwość – czy zadano sobie pytanie, dla kogo właściwie jest ten reportaż? Czy ma nieść ukojenie tym, którzy mierzą się z żałobą? Są tu opisy doświadczeń, z którymi można się utożsamić w procesie odchodzenia zwierzęcia – trudność w podjęciu decyzji o eutanazji, ulga, że nie trzeba już kontynuować leczenia, które nie przynosi rezultatów, poczucie winy, że nie walczyło się dłużej. Za mało jest tu jednak o samej żałobie – o tym, jak nauczyć się żyć z tą podjętą decyzją, jak przyzwyczaić się do świata oglądanego zza stale załzawionych oczu.

Być może miał to być reportaż opisujący zjawisko, coś dla tych, którzy sami powiedzieli komuś „to był tylko pies”, a teraz próbują zrozumieć. Ale znów: jest tu za mało. Z tej perspektywy brakuje prób dociekania, jak to się stało, że zwierzę dla wielu z nas stanowi centralny punkt życia, jest członkiem rodziny i odchodzi równie boleśnie jak najbliższa osoba.

Pierwotnie próbowałam interpretować to jako celowe zderzenie sfery emocjonalnej z obrazem skomercjalizowanego rynku usług pogrzebowych, ale szybko przyszła mi myśl, że szukam czegoś, czego pewnie tam nie ma.

Zabrakło mi w „To był tylko pies” pracy autorki, lepszego zaopiekowania się tym tematem, poprowadzenia nas przez labirynt emocji – szczęścia, strachu, nadziei, smutku, gniewu, ulgi, wstydu, żalu – bez próby siłowego obiektywizowania tego zagadnienia. Książka Darii Grzesiek powstała ze straty ukochanego psa – i taką mogła pozostać. Bo finałowy rozdział, w którym opisuje swoje doświadczenia, jest szczerym i poruszającym obrazem tego, jak wygląda strata. Wraz z innymi historiami, których wysłuchała (i bardzo ujęło mnie to, że ich bohaterami są nie tylko psy i koty, ale też żółwie, kury, słonica czy świnki morskie), mogłyby dać jakiś rodzaj otuchy. O ile nie zabrakłoby odwagi, by odrzucić tę całą analizę zjawiska, a pozostawić to, co daje wartość – dotknąć relacji człowieka ze zwierzęciem, wziąć na warsztat huragan emocji z tym związany i spróbować w nich pogrzebać, szukając pewnych wspólnych prawd.

[Emilia · Rating 4 out of 5]

4.25/5

Książka napisana z dużą czułością i zrozumieniem dla przeżywanej żałoby po zwierzakach, które często są bliższe sercu niż ktokolwiek ani cokolwiek innego na świecie.
Bardzo przygnębiająca, a jednocześnie bardzo potrzebna, żeby czuć się zrozumianym w takiej sytuacji. Bo to nie "tylko pies/kot/zwierzę" i jest się czym przejmować i nad czym płakać.

[Anita Szupryczyńska · Rating 3 out of 5]

przytuliłam po tej książce mojego psa

[Weronika · Rating 2 out of 5]

2,5 ⭐️
ważny temat i poruszające historie, ale trochę za krótka forma, za dużo chaosu. brakuje mi uporządkowania rozdziałów w płynniejszy sposób

[Aga Wachnik · Rating 4 out of 5]

Wyważony reportaż, który nie uderza tylko w emocje. Przedstawia opłakiwanie ukochanych zwierząt z różnych perspektyw. Myślę, że to pozycja obowiązkowa dla wszystkich opiekunów. Dodatkowo zawiera pokaźną bibliografię, więc jeśli chcecie się oswoić z tematem śmierci pupila, to to dobra pozycja, która nie będzie usiłowała wyciskać z Was łez.

Jedna uwaga: wolałabym być ostrzeżona przed drastycznymi opisami jako czytelniczka źle znosząca takie treści.

[Gabriela · Rating 4 out of 5]

Najsmutniejsza książka jaką przeczytałam w życiu, miałam łzy w oczach czytając każdy rozdział. Niestety nie jest to odpowiednia pozycja dla kogoś, kto właśnie przeżywa żałobę po swoim ukochanym zwierzęciu - chyba że chce się jeszcze bardziej dobić emocjonalnie. Podzielam opinię innych czytelników na temat tego, że samej tytułowej żałoby nie ma w niej za wiele, a opisane historie bardziej skupiają się na fragmentarycznych opowieściach o okolicznościach poznania zwierzęcia, ich chorobie, momencie odejścia, itp. Około połowa z opisanych zwierząt nie miała zapewnionej odpowiedniej opieki i ich życie nie należało do najszczęśliwszych, co dodatkowo przytłacza emocjonalnie, podobnie jak rozdział o karygodnej i frustrującej ignorancji polskiego sądownictwa w sprawach znęcania się nad zwierzętami. Nie ukrywam, że uniosłam brew czytając o smutku spowodowanym śmiercią słonicy, której warunki bytowe w zoo nie były dobre, czy o żałobie po wypuszczanym samopas kocie, który finalnie został śmiertelnie potrącony przez samochód - wiem, że ludzkie emocje i poczucie straty często bywa niezależne od faktycznego dobrostanu zwierzęcia, ale zwłaszcza w drugim przypadku ciężko mi zrozumieć opłakiwanie zwierzęcia, które zginęło tylko i wyłącznie przez bezmyślność swojego opiekuna.
Pomimo moich zastrzeżeń miotam się między 3 a 4 gwiazdkami, ponieważ emocjonalnie oceniam książkę na 4 gwiazdki, ale "racjonalnie" bardziej adekwatną oceną byłoby 3/5. Myślę jednak, że tym razem "wygrają emocje", jak to w przypadku zwierząt zazwyczaj bywa...

[Laura · Rating 4 out of 5]

3,5/5 ⭐

Momentami się potężnie spłakałam, więc poruszyła mnie ogromnie. Nie wiem jednak czy ta książka była mi naprawdę potrzebna. Mimo wszystko emocjonuje i pozwala na zobaczenie historii właścicieli wszelakich zwierząt - więc wiele osób ma szansę się utożsamić lub czegoś nowego dowiedzieć.

Niestety bywała bardzo chaotyczna. W tytule też mamy podkreślony temat żałoby, a tak naprawdę autorka w większej mierze skupiła się na momencie pożegnania i/lub chorowania, a temat stricte żałobny w moim odczuciu został dość mocno pominięty - szkoda, bo to jego byłam najbardziej ciekawa.

[isz ✷ · Rating 3 out of 5]

bardzo ciekawa, ale też dla mnie średnio napisana i zorganizowana, może po prostu za krótka. rozdział o kocie wychodzącym strasznie frustrujący, w sumie szkoda, że autorka nie dodała nic więcej ogólnie o tym fenomenie w Polsce (skoro w zasadzie idealnie pasuje do tematu śmierci i żałoby🫣)

[Julia Gierczak · Rating 2 out of 5]

Słabiutki reportaż na bardzo ciekawy i ważny temat. Kompletnie chaotyczna konstrukcja bez wiodącego pomysłu na organizację treści. Niewiele we mnie zostanie z tych lapidarnie podanych opowieści, a może zgoła nic. Styl autorki też kompletnie nijaki. Zmarnowany potencjał.

[ania.nieanka · Rating 4 out of 5]

DNF, nie dam rady kontynuować czytania…

[Marysia · Rating 4 out of 5]

Za dużo płakania.

[_Kikimora_]

Ważna w trudnym momencie. Nie umiem jej teraz ocenić, ale nie żałuję lektury.

[Assayah · Rating 1 out of 5]

1.5⭐
Temat ciekawy, ale zostało to napisane tak, że ledwo dotarłam do końca...

[Piecz · Rating 4 out of 5]

oh

[fadetoblack · Rating 5 out of 5]

5 gwiazdek dla Jantara i Ziuty - nie byłam gotowa na ich historie.

[aleksandra · Rating 3 out of 5]

bylam twarda, poki nie uslyszalam w audiobooku imienia mojej kotki, ktora bolesnie pozegnalam 3 lata temu. potem bylo tylko smutniej.

[Katarzyna · Rating 4 out of 5]

3,5⭐️

[Maria Rani · Rating 3 out of 5]

Jak dla mnie zbyt chaotyczna i bez większego przemyślunku, chociaż historii kur i pożegnalnych filmów ze zwierzęcych pogrzebów się nie spodziewałam.